Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 22:47:25, 22.09.2019
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

АНА ТӘБИЯТЫМЫЗДЫ ҚОРҒАЎ — БӘРШЕМИЗДИҢ МИННЕТИМИЗ

Бирлескен Миллетлер Шөлкеминиң 1972-жылы Стокгольм қаласында өткерилген конференциясында ҳәр жылы июнь айының 5-сәнеси «Пүткил дүнья жүзилик қоршаған орталықты қорғаў күни» деп белгиленди. Усы ўақыттан баслап ҳәр жылы бул сәне үлкен байрам сыпатында белгиленеди.

Қоршаған орталық ҳаққында сөз етер екенбиз, тәбияттың гөззаллығына жететуғын сулыўлық жоқ десек асыра айтқан болмаймыз.

 

Себеби, әзелден хал­қымызда дийқан-бабаларымыздың бағ егип, дий­қаншылық пенен шуғылланып, ҳадал маңлай тери менен ырысқы несийбесин тәбият қойнынан өндирип келген. Буннан тысқары, ана тәбиятымызды, қоршаған әтирапымызды көгалландырыўға да үлкен итибар қаратылып келинген.

Мәмлекетимизде ғәрезсизликке ерискен жыллардан баслап тәбиятты қорғаў мәселесине үлкен дыққат аўдарылып киятыр. Мәселен, 1992-жылы 9-декабрьде «Тәбиятты қорғаў ҳаққында»ғы, 1993-жылы 6-майда «Суў ҳәм суўдан пайдаланыў ҳаққында»ғы, 1996-жыл 1-июньде «Жер ҳаққында»ғы, «Өсимликлер дүньясын қорғаў ҳәм пайдаланыў ҳаққында»ғы ҳәм «Ҳайўанат дүньясын қорғаў, пайдаланыў ҳаққында»ғы ҳәм басқа да нызамлар қабыл етилди. Бул нызамларға парламентимиз тәрепинен өзгерислер киргизилип ҳәм толықтырылып, соңғы ўақытлары қайта қабыл етилди, жаңа нызамлар ислеп шығылмақта.

Қоршаған орталықты, жер ресурсларын қорғаў дегенимизде биз дийқаншылықта топырақты шорланыўдан, суў ҳәм самал эрозиясынан, жабайы шөплерден ҳәм басқа да зыянкеслерден қорғаўды түсиниўимиз керек. Жер ресурслары адамзат өмиринде айрықша әҳмийетке ийе. Жер ушын жат саналған қурылыс материаллары қалдықлары, шийше сынықлары, темир-терсек затлар, пластмасса ҳәм целлофан буйымлар, зәҳәрли химикатлар, турмыслық химиялық затлар  тиришиликке жүдә жаман тәсир жасайды, топырақ қурамының бузылыўына алып келеди. Сонлықтан да, мәмлекетимиздиң тий­кар­ғы байлықлары болған жер, топырақ, тас, қум ҳәм тағы басқа затлардан өзбасымшалық пенен нызамсыз пайдаланыўға болмайды.

Айырым жағдайларда тәбиятты қорғаў бойынша мәмлекетлик инспекторлар тәрепинен қадағалаў жумыслары алып барылғанда тас қопарып, жерди ойып, бүлдирип атыр­ған пайытлар да ушыраспақта. Бундай жағдайларда Өзбекистан Республикасы «Ҳәкимшилик жуўапкершилик ҳаққында»ғы Кодексиниң 70-статьясы 1-бөлими менен жәриймалар салынып атыр. Және де, бундай қәте-кемшиликлердиң алдын алыў бойынша Қарақалпақстан Республикасы Тәбиятты қорғаў бойынша мәмлекетлик комитетиниң республикалық жер асты, жер ресурсларын қорғаў ҳәм оннан пайдаланыў үстинен мәмлекетлик қадағалаў жүргизиў инспекциясы тәрепинен республикамыздың көплеген орынларында семинарлар, дөңгелек стол әтирапындағы сәўбетлесиў кешелери ҳәм түсиндириў жумыслары алып барылмақта.

Жер жүдә нәзик, оғада қурамалы деп есапланады. Адамлар жердиң, топырақтың патасланыўына, оның «жанының» азарланыўына, жақсы қунарлы топырақлардың набыт болыўына жол қоймаўы керек, керисинше, жердиң тәбийғый қурамын сақлап қалыўға, оны ҳәр қандай эрозияланыўдан қорғаўға әдетлениўи тийис.

Арысланбай АРЗИЕВ,

Республикалық жер асты, жер ресурсларын қорғаў ҳәм оннан пайдаланыў

үстинен мәмлекетлик қадағалаў жүргизиў инспекциясының

Нөкис районы бойынша жетекши қәнигеси, мәмлекетлик аға инспекторы.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF