Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 23:10:18, 22.09.2019
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ЕСКЕКШИ ҚЫЗ ДӘМЕХАН

1995-жылдың гүзинде Қанлыкөл районының Қуламет жыраў атындағы хожалығында пахта-жыйын териминде жәрдемде болғанымызда усы хожалықтағы 15-санлы мектеп директоры Әбдиқадир Қайыпов пенен таныстық. Ҳә дегеннен әлпимиз алысып, кеўил жақын ағамыз­ға айланған ол бизлерди тез-тезден үйине мийманға шақырып турды. Зайыбы Тиллахан апа да жыллы жүзлилик пенен қарсы алады. Ҳәр сапары Әбдиқадир ағаның шаңарағында болғанымызда бул үйде үш улдан кейин арпа ишинде бир бийдай болып туўылған 1,5 - 2 жасар әтирапындағы кишкене ғана Дәмехан бизлерге таңланыңқырап қарап турар еди. Тәғдирдиң исин қараң, арадан жыллар өтип енди ол бизлерди таңландыратуғынын, келешекте жәҳәнниң гигант еллери арасында ғәрезсиз мәмлекетимиздиң абырайы ушын Италиядай үлкен мәмлекетте ескек есип, Қарақалпақстан спорты тарийхында аты қалатуғынын ким ойлапты дейсиз?!

Ата теги Қайып, Жақсыбай сыяқлы шынжырма-шынжыр кия­тыр­ған, халыққа белгили палўанлар әўлады, дайы журты елимиздиң тарийхый тулғалары ­ Ғәззел қазы, Крам қазы сыяқлы инсанлар болғанлықтан Нөкис қаласына көшип келген Әбдиқадир аға перзентлериниң де тереңнен билим алыўына, бос ўақытларында спорт пенен шуғылланыўына имкан жаратып берди. Нәтийжеде уллары Жәҳәнгер, Қәўендер ҳәм Наўрызбайлар спорттың өзлери таңлаған түрлеринен жоқары нәтийжелерге ерисип, бүгинги күнде усы тараўда хызмет етип атыр.

Ағаларының жетискенликлерине ҳәўес еткен Дәмехан да бес жасынан баслап,  спорттың көркем гимнастика, каратэ түрлери менен шуғылланды. Соңын ала Өзбекистан спорт шебери Мурат Мәмбетназаровтың басшылығында академиялық ескек есиў менен турақлы түрде айланыса баслады. Дойнағында бар тулпардың бәйгиде ҳә демей-ақ араны ашатуғынындай, жасла­йынан спорт көнликпелерин бо­йына сиңдирген Дәмехан ушын ескек есиў сырларын меңгериў онша қы­йынға түспеди. Тез арада қәнигелер алдында өзин көрсете алды ҳәм 2008-жылы Қарақалпақстан сайланды командасы қурамына қабыл етилди. Сол жылдың ноябрь айында Самарқанд қаласында өткерилген Өзбекистан бириншилигинде еки адамлық қайықта сыйлы 3-орынды қолға киргизсе, «Cамарқанд жулдызлары» халық­аралық регатасында төрт адамлық экипажда гүмис медальды жеңип алды. 2009-жылдың сентябрь айында Сырдәрья ўәлаятының Шийрин қаласында 1991-1992-жыллары туўылған жас өспиримлер арасында өткерилген Өзбекистан бириншилигинде жас болыўына қарамастан еки адамлық ҳәм төрт адамлық қа­йықларда гүмис медальларды жеңип алды. Бул жарыс нәтийжеси бойынша оның жас өзгешелиги есапқа алынып, мәмлекет сайланды командасының тийкарғы қурамына қабыл етилди ҳәм халықаралық дәрежедеги спорт шебери Баҳадыр Дәўлетияровтың қол астында таярлана баслады.

Дәмехан 2010-жылды жүдә әўметли баслады. Ташкент ўәлаятының Ташморе посёлкасында 1992-1993-жыллары туўылған жаслар арасында өткерилген Өзбекистан чемпионатында еки адамлық ҳәм төрт адамлық тақ ескекли қайықларда сыйлы 3-орынларды, төрт адамлық жуп ескекли қайықта болса  гүмис медальды жеңип алыўға миясар болды. Бул жарыс нәтийжеси бойынша Айнура Мәмбетназарова екеўи Қарақалпақстан ескекши қызлары арасында туңғыш мәрте жаслар  арасында Италияда өткерилетуғын жәҳән кубогы жолламасын қолға киргизди. Бул мәмлекеттиң Пиеделуко қаласындағы Паоло Д’Алоджа көлинде өткерилген жарыста еки адамлық жуп ескекли қайықта старттан шыққан 17 мәмлекет ўәкили арасында финиш сызығын бесинши болып кесип өтиўге ерис­ти.

2013-жылдың апрель айында академиялық ескек есиўден Самар­қанд қаласында өткерилген Өзбекистан чемпионатында 12 кило­метр­лик марафон бәйгисинде Дәмехан Қайыпова НМПИ студенти Раўшан Сапарбаева менен еки адамлық қа­йықта чемпионлық пьедесталдың ең жоқарғы бағанасын бәнтледи. Сол нәрсени айтыў керек, қарақалпақстанлы ескекши қызлар марафон бойынша талай мәрте сыйлы орынларды ийелегени менен жеңимпазлықты қолға киргизе алмаған еди. Усы күнге шекем Дәмехан Өзбекистан чемпионатлары менен кубок беллесиўлеринде 21 мәрте сыйлы орынларды, 14 мәрте чемпионлықты қолға киргизип, улыўма 35 медаль ийесине айланды. Оның улыўма коллекциясындағы медальлардың саны 58, соның 22 си алтын. Ҳәр қандай спортшы мақтаныш етсе арзыйтуғын нәтийже.

Дәмехан Қайыпова спорттағы усындай жетискенликлери ушын 2011-жылы Өзбекистан спорт шебери дәрежесин орынлаған болса, 2012-жылы имтихансыз ҚМУ студенти болыў бахтына миясар болды.

— Азат ҳәм еркин елдиң ғәрезсизлик берген имканиятлардан пайдаланған бахытлы қызыман, - дейди ол. — Келешекте оқыўды табыслы тамамлап, үлкен спортта меңгергенлеримди шәкиртлериме үйретпекшимен. Олардың өзим ерисе алмаған нәтийжелерди қолға киргизиўи ушын күш-ғайратымды аямайман...

С.ЖАНИЕВ.

СҮЎРЕТТЕ: Д.Қайыпова.

//  

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF