Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 19:58:56, 25.08.2019
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ЭКСТРЕМИЗМ НАДАНЛЫҚҚА ЖЕТЕЛЕЙДИ

Елимизде диний кеңпе­йиллик тараўында унамлы реформалар әмелге асырылмақта. Өкинишке бола, усыған қарамастан, муқаддес ислам динин нықап етип, түрли ғәрезли мақсетлерди жүзеге шығарыўға урыныў ҳәрекетлери пайда болып атырғанына көз жумып болмайды.

Түрли ағымлар, экстремизм, терроршылықтың жеркенишли келбетин ҳәр қыйлы көринислерде көрсетип, нызамға қайшы келетуғын ҳәрекети менен жәмийеттеги турақлы жағдайға унамсыз тәсир етиўге урынбақта.

Экстремизмниң унамсыз ақыбетлери жәмийет турмысына қәўип салыўы ҳешкимге сыр емес. Себеби, оның мақсети адамларды динниң негизги мағанасынан алжастырып, олардың санасында динди кескин ҳәм фанатизмге сай ҳәрекетлерден ибарат етип қәлиплестиреди. Халық арасында мәмлекетлик дүзимге наразылық оятады, ҳәтте бул жолда ҳәрқыйлы урыс ҳәрекетлерин келтирип шығарады, әмелге асырылып атыр­ған реформаларға тосқынлық етеди. Белгили бир мәмлекет яки регионда социаллық-сиясий кескинлик ҳәм турақсызлық жағдайды келтирип шығарады.

Қабыл Абылды өлтирип, жер жүзиндеги туңғыш аяўсыз жынаятты ислегеннен тап бүгинге шекем көп суўлар ағып өтти. Өткен дәўирлер ишинде Адам Атаның перзентлериниң бир-бирине болған душпанлығы ўақыт өткен сайын жаңа атлар менен атала берди. Мәплер ҳәм мақсетлер ушын урыслар, револю­циялар жүз берип, қырғынларда қанлар төгилди. Өткен әсирлерде шөлкемлестирилген, адамзатқа қаратылған жынаятларда қарама-қарсы тәреплер анық еди. Бизиң әсиримизге келип бул жағдай жүдә қурамалы түс алды.

Тынышлық ҳүким сүрген қалада күтилмегенде бомба жарылады ҳәм бир пурсатта бәри күлге айланады. Ал, бул ҳәдийсе тез арада ғалаба хабар қуралларының бас темасы, және де анық айтқанда «нанына» айланады. Олардың хабарлары әдетте «Тағы бир терроршылық акт әмелге асырылды» деп басланады. Аўа, бүгин адам баласының тилинен ең көп айтылатуғын «террор», «терроризм», «терроршы» сөзлери тәкирарланбақта.

Терроршы экстремистлик топар ағзасы дегенде, әдетте санасы зәҳәрленген, фанатизмге берилген, өзи ислейтуғын жынайый ҳәрекетине өзи жуўап бере алмайтуғын, биреўдиң жаўыз ни­йетин орынлайтуғын атқарыўшы кимсе деп қараў керек. Адамлардың жанына қаслық етиў, өлтириў, күш көрсетиў, халықты қор­қыўға түсириў, тыныш халықты гиреўге алыў сыяқлы жағдайлар ҳәм басқа сиясий яки фанатлық мақсетлерде шөлкемлестирилген жынаятлар терроршы-экстре­мистлерге тән ҳәрекетлер саналады.  

Ҳәзирги күнге келип, экс­тремистлик ағымлар ҳәм террористлик топарлар өз қатарларын кеңейттириў мақсетинде ҳәр түрли усылларды қолланбақта. Атап айтқанда, олар көбинесе еле идеологиялық жақтан то­лық қәлиплеспеген жасларға диний билим бериў бәнесинде, алдаў жоллары менен өзлериниң диний мәмлекет қурыўға деген урыныўларын әмелге асырыўда пайдаланыўға ҳәрекет етип келмекте.

Бул қысқа ўақытта жүз беретуғын ўақыя емес. Керисинше, жыллар даўамында қәлиплесетуғын процесс. Тереңирек айтатуғын болсақ, балаңызға өз ўақтында берилмей атырған тәрбия, итибар, меҳир, сораған саўалына қайтарылмаған жуўап, көрсетилмеген руўхый көмек, уялып айтылмаған, түсиндирилмеген нәзик мәселелер, дыққатсыз қалдырылған әдепсизлик жағдайларының барлығы терроризмди — экстремистлик радикал кейпиятты келтирип шығаратуғын факторлар болып табылады. Социаллық әдилсизлик, әдепсизлик терроризм дигирманына суў қуйыўдан өзге нәрсе емес. Себеби балаңыздың сораўына Сиз бермеген жуўапты беретуғынлар, Сиз уялып түсиндирмеген нәзик мәселелерди түсиндирип бериўшилер, ўатанласыңыз кеўлинде жәмийетке қарсы ғәзеп оятатуғынлар, Сиз көрсетпеген жақсылықты көрсететуғынлар, қысқасы бос қалған кесесин қәлегени менен толтыратуғынлар мудамы табылады.

Жоқарыда келтирилген пикирлерден сондай жуўмақ шығарыў мүмкин, экстремизм, фанатизм, терроризм тарийхый келип шығыўы ҳәм басқа тәреплери менен бир-биринен парқланса да, лекин, бирин-бири толтырып келген. Экстремизм бар екен, терроризм қәўпи ҳәм ҳүжими ҳәмме  ўақыт сақланып қалады. Себеби терроризм өзиниң идеялық ҳәм идеологиялық азығын экстремизмнен алады ҳәм оған сүйенеди.

Экстремизм тийкарында пайда болып, терроршылық методларын қолланып атыр­ған ислам нықабындағы түрли шөлкемлер ҳәм ҳәрекетлерге қарсы нәтийжели идеологиялық гүрес алып барыўда олардың адамзатқа жат мазмунын аңлап жетиў айрықша әҳмийетти талап етеди.

Халқымыз, әсиресе, жасларымыз санасына қәўип салыўға урынып атырған усы ағымлардың тәсирине түсип қалмаў ушын мәнаўий қәбилетимиз жетик болыўы, ҳәр биримиз бәрҳама сергек болыўымыз, елимиз тынышлығы ҳәм халқымыз абаданлығы жолында өз үлесимизди қосыўымыз лазым.

 Баспасөз ҳәм интернет материалларынан

Қ.РЕЙМОВ ықшамлап таярлады.

 

 

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF