Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 00:44:31, 21.04.2019
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ХАЛЫҚ  МӘПИН  СӘЎЛЕЛЕНДИРГЕН ҲҮЖЖЕТ

Кеше ғана республикамыздың кең жәмийетшилиги Қарақалпақстан Республикасы Конституциясының 26 жыллығын кең түрде белгилеп өтти.

Соны айрықша атап өтиў керек, бул Тийкарғы Нызам жоқары юридикалық күшке ийе ҳуқықый ҳүжжет болып есапланады. Конституция тийкарында хәм оның орынланыўын тәмийинлеў мақсетинде басқа да нызамлар ҳәм нызам асты хүжжетлери қабыл етиледи.

1993-жыл 9-апрель күни қабыл етилген Қарақалпақстан Республикасы Конституциясы 6 тараў, 26 бап, 120 статьядан ибарат. Оның қабыл етилиўи менен республикамызда жәмийетлик ҳәм мәмлекет қурылысының барлық салаларындағы қатнасықларды, миллий нызамшылығымыздың бәрше тараўларын тәртипке салыўшы анық ҳуқықый система жаратылды.

Сондай-ақ, Конституцияда мәмлекетлик ҳәкимияттың бөлиниў тийкарында әмелге асырылыўын белгиледи, пикирлердиң көп түрлилигине ҳәм де көп партиялылыққа  тийкар жаратты.

Мәмлекет сиясатындағы түпкиликли өзгерислерди өзинде сәўлелендирген Конс­титуциямызда базар қатнасықларына тийкарланған жәмийеттиң экономикалық негизи болған жеке мүлкшилик, еркин исбилерменлик сыяқлы институтлар беккем ҳуқықый тийкарға ийе болды.

Конституциямызда Қарақалпақстан Республикасы өзиниң нызам арқалы тасты­йықланған мәмлекетлик нышанлары ­ байрағы, герби ҳәм гимнине ийе екенлиги көрсетилген.

Қарақалпақстан Республикасының мәмлекетлик ҳәкимият системасы ҳәкимияттың нызам шығарыўшы, атқарыўшы ҳәм суд ҳәкимиятларына бөлиниў принципине тийкарланады. Қарақалпақстан халқы атынан тек ғана ол сайлаған республиканың Жоқарғы Кеңеси ҳәрекет ете алады.

Қарақалпақстан Республикасында Өзбекстан Республикасы менен Қарақалпақстан Республикасы Конституцияларының ҳәм нызамларының сөзсиз үстинлиги мойынланады.

Конституциямыздың 19-статьясына муўапық, Қарақалпақстан Республикасының пуқарасы ҳәм мәмлекет өз-ара ҳуқықлар ҳәм өз-ара жуўапкершилик пенен байланысады.

Мәмлекет пуқаралардың Конституция ҳәм нызамлар менен бекитилген ҳуқықларын және еркинликлерин тәмийинлейди.

Қарақалпақстан Республикасында нызам менен белгиленген тәртипте дизимге алынған кәсиплик аўқамлар, сиясий пар­тиялар, илимпазлар жәмийетлери, ҳаял-қызлар шөлкемлери, ветеранлар ҳәм жаслар шөлкемлери, дөретиўши аўқамлар, ғалабалық ҳәрекетлер ҳәм пуқаралардың басқа да бирлеспелери жәмийетлик бирлеспелер деп танылады. Бүгинги күнде Қарақалпақстан Республикасында 678 мәмлекетлик емес коммерциялық емес шөлкемлер, 52 диний шөлкем мәмлекетлик дизимнен өткерилген.

Хабарыңыз бар, кейинги жылларда елимизде кең көлемли реформалар әмелге асырылмақта. Мәмлекет ҳәм жәмийеттиң раўажланыўы, суд ҳуқық тараўындағы реформалар нәтийжесинде Өзбекстан Республикасы Конституциясына өзгерис ҳәм қосымшалар киргизилди.

Бүгинги күнде Қарақалпақстан Республикасы Конституциясына өзгерис ҳәм қосымшалар киргизиў мәселеси көрип шығылмақта. Әдиллик министрлиги тәрепинен де Конституцияға өзгерис ҳәм қосымшалар киргизиў бойынша усыныслар берилди.

Усы орында атап өтиўимиз лазым, Қарақалпақстан Республикасының Конститу­циясына өзгерислер Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси депутатларының улыўма санының ең кеминде үштен екисиниң көпшилик даўысы арқалы қабыл етилген нызамы ямаса Қарақалпақстан Республикасының референдумы менен киргизиледи.

Бүгинги күнде биз Конституциялық нормалардың әмелде орынланыўын тәмийинлеўге, халқымыздың турмыс тәризин жақсылаўға қаратылған бир қатар нызам ҳүжжетлери қабыл етилип атырғанлығының гүўасы болмақтамыз.

Бул ҳуқықый ҳүжжетлер, әмелге асырылып атырған реформалардың тийкары, әлбетте, Конституция ҳәм 2017-2021-жылларда Өзбекстан Республикасын раўажландырыў бойынша Ҳәрекетлер стратегиясында өз көринисин тапқан.

Быйылғы жылдың өзинде халықты социаллық қоллап-қуўатлаў ҳәм қорғаўға байланыслы «Пуқаралардың репродуктив саламатлығы ҳаққында»ғы Нызам, «Ҳаял-қызлардың мийнет ҳуқықлары кепилликлерин буннан былай да күшейтиў ҳәм исбилерменлик ҳәрекетин қоллап-қуўатлаўға байланыслы илажлар ҳаққында»ғы, «Еситиў ҳәм сөйлеўинде машқаласы болған шахсларды социаллық қоллап-қуўатлаўға байланыслы илажлар ҳаққында»ғы, «Президент мектеплерин шөлкемлестириў илажлары ҳаққында»ғы, «Жетим балалар ҳәм ата-анасының қарамағынан айырылған балаларды социаллық қорғаўды күшейтиўге байланыслы қосымша илажлар ҳаққында»ғы Президент қарарлары қабыл етилди.

Әлбетте, бул ҳүжжетлер халық мәпи ушын хызмет етиўи менен әҳмийетли есапланады.

С.ХУДАЙБЕРГЕНОВ,

Қарақалпақстан Республикасы Әдиллик министри.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF