Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 16:44:40, 18.12.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ТАРАЎДАҒЫ  ӨЗГЕРИСЛЕР  НЕЛЕРДЕН  ИБАРАТ?

Бәршемизге мәлим, ғәрезсизлик жылларында турмысымыздың ҳәр бир тараўында унамлы өзгерислер, жаңаланыўлар жүз бермекте. Солар қатарында келешегимиз ийелери болған жасларымыздың билим, кәсип-өнер ийелеўинде тийкарғы орын тутатуғын билимлендириў системасында да реформалар жүргизилип атыр.

Бул тараўдың бир бөлими есаплан­ған, мәмлекетимиз ушын орта буўын қәнигелерди таярлап беретуғын Орта арнаўлы кәсиплик билимлендириў басқармасы шеңберинде жүз берип атырған өзгерислер бойынша көпшиликти қызықтырған сораўлар дөгерегинде Қарақалпақстан Республикасы Кәсиплик билимлендириў басқармасы баслығы Қуўат Қаңлыбековты сәўбетке тарттық.

— Қуўат Даўлетбаевич, хабарыңыз бар, барлық тараўлардағы реформалар, өзгерислер кәсиплик билимлендириў тараўын да шетлеп өтпеди. Солай екен, сораўымызды тараўдағы ең соңғы әҳмийетли жаңалықлар ҳәм өзгерислер менен басласақ?

— Әлбетте, сораўыңыз орынлы. Ҳәзирги ўақытта билимлендириў тараўында айтыўға арзырлық өзгерислер болып атыр. Тәлим-тәрбияның ең биринши басқышын өзине қамтыйтуғын мектепке шекемги билимлендириў ми­нис­трлиги шөл­кемлестирилди. Қала берсе, Өзбекстан Республикасы Президентиниң 2018-жыл 25-январь күнги «Улыўма орта, орта арнаўлы ҳәм кәсиплик билимлендириў системасын жетилистириў ис-илажлары ҳаққында»ғы Пәрманына муўапық, билимлендириўди улыўма билим бериў мектеплери, қәнигелестирилген мектеп-интернатларда ҳәм академиялық лицейлерде үзликсиз ҳәм 11 жыллық мүддетте әмелге асырыў белгиленген. Соның менен бирге, 2019-2020-оқыў жылынан баслап кәсип-өнер колледжлерине оқыўға қабыллаў улыўма билим бериў мектеплериниң 11-класс питкериўшилери есабынан, өз ықтыя­ры менен әмелге асырылып, ти­йисли маманлықты 6 айдан 2 жыл­ға шекем болған мүддетте алыў имканияты жаратылғанлығын айтып өткенимиз орынлы.

Сондай-ақ, усы қарар менен тийисли министрликлерге кәсиплик билимлендириў тараўын және де жетилистириў бойынша тапсырмалар берилип, арнаўлы комиссия тәрепинен ҳәр бир аймақты раўажландырыў бағдарламаларынан келип шығып, кәсиплик билимлендириў тараўы кадр­ларына болған талабын үйренип шыққан ҳалда кәсип-өнер колледжлерин оптималластырыў мәселелерине айдынлық киргизилмекте.

Өзбекстан Республикасы Президентиниң 2018-жыл 3-февральдағы «Өзбекстан Республикасы Жоқары ҳәм орта арнаўлы билимлендириў министрлигиниң  Орта арнаўлы, кәсиплик билимлендириў Орайы жумысларын жетилистириў ҳаққында»ғы қарарына муўапық, бурынғы Орта арнаўлы, кәсиплик билимлендириў орайының ўазыйпаларына өзгерислер киргизилип, Өзбекстан Республикасы Жоқары ҳәм орта арнаўлы билимлендириў министрлигиниң Кәсиплик билимлендириў Орайы болып қайта шөлкемлестирилди ҳәм усы орай структурасына кириўши Қарақалпақстан Республикасы Кәсиплик билимлендириў басқармасы қайта шөлкемлестирилди.

Демек, бүгинги күнге келип, бурынғы 104 оқыў орнынан бизиң басқармамызға қараслы 95 оқыў орны өз жумысын даўам етпекте. Себеби, өзлериңизге мәлим болғанындай, академиялық лицейлер жоқары оқыў орынлары жанында оларға талабанларды таярлайтуғын оқыў дәргайлары болып қалдырылды. Атап айтсақ, республикамыздағы жоқары оқыў орынлары есап­лан­ған Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик университети, Әжинияз атындағы Нөкис мәмлекетлик педагогикалық  институты, Ташкент информация технологиялары университети Нөкис филиалы, Ташкент мәмлекетлик Аграр университети Нөкис филиалы қасындағы ҳәм ҚР Ишки ислер министрлиги жанындағы Қарақалпақстан академиялық лицейлери өз жумысларын алып бармақта. Буннан тысқары, Нөкис мәденият ҳәм көркем-өнер, Елликқала көркем-өнер ҳәм педагогика кәсип-өнер колледжлери мәденият тараўына қәнигелестирилген мектеп-интернатларға айландырылып, искерлигин даўам етпекте. Және де Нөкис олимпия резервлери колледжи спорт тараўына қәнигелестирилген мектеп-интернатқа айланды. Буннан тысқары, Нөкис юридика колледжи арнаўлы қарар менен Әдиллик министрлиги балансына өткерилип, Қарақалпақстан юридика колледжи болып қайта шөлкемлестирилди.

Және соны да айтыў керек, кәсиплик билимлендириў системасы алдына қойылған ўазыйпалардың орынланыўын тәмийинлеў,  мийнет базарының талапларына сай заманагөй кадрлар таярлаў сиясатын даўам еттириў, өткен оқыў жылында әмелге асырылған жумыслар көлемин улыўмаластырыў, системада топланған тәжирийбелерди үйрениў, инновациялық билим бериўдиң нәтийжели усылларын үйрениў ҳәм әмелиятқа енгизиў баслы мақсетимиз болып табылады.

 Бәршеге мәлим, билимлендириў тараўы ҳәр қандай жәми­йеттиң ажыралмас бөлеги ҳәм социаллық-экономикалық раўажланыўдың тийкары саналады. Сондай-ақ, бул тараў этикалық-эстетикалық ҳәм мәдений дәстүрлердиң бирлигин ҳәм де жәмийеттиң раўажланыўын тәмийинлеўде айрықша орын ийелейди.

Ең тийкарғысы, жасларымыздың ертеңги күни ушын тийкар жарататуғын, оның келешегин белгилеп беретуғын, өзи қызыққан, таланты ҳәм қәбилетлерине сәйкес кәсип ийеси етип жетилистириў, олардың өмирде өз орнын табыўға көмеклесиў системасы да жолға қойылды.

— Республикамыздағы улыўма орта билим бериў мектеплеринде 11 жыллық тәлимниң енгизилиўине байланыслы сизиң тараўда қандай бурылыс жүзеге келди?

— Дурыс, 11 жыллық тәлимге өтиў менен кәсип-өнер колледжлерине оқыўшыларды қабыллаў тоқтатылғанлығы себепли бул оқыў орынларында сабақлар муғдары кескин кемейди. Демек, өз-өзинен келип шығады, соған байланыслы, жумыс орынларының саны да азайды. Деген менен, улыўма билим бериў мектеплериниң 10 ҳәм 11-класс оқыўшылары ушын шөлкемлестирилген оқыў-өндирислик комплекслериниң 52 си басқармаға қараслы, материаллық-техникалық жақтан толық үскенеленген кәсип-өнер колледжлеринде ҳәрекет етпекте. Бул оқыў-өндирислик комплекс­леринде колледжлердиң арнаўлы пән оқытыўшылары ҳәм өндирислик оқыў усталары маманлық сырларын үйретип келмекте.

Ҳәзирги ўақытта Қарақалпақстан Республикасы Кәсиплик билимлендириў басқармасына қараслы барлық оқыў орынларынан Өзбекстан Республикасы оқыў орынларына қабыллаў бо­йынша Мәмлекетлик комиссиясына киргизиў мақсетинде  аймағымыздағы  кәрхана ҳәм шөлкемлердиң орта буўын кадр­ларға болған зәрүрлигине, оқыў орынларының материаллық-техникалық базасына таянып экономиканың реал тараўлары ҳәм тармақларындағы талап бар бол­ған қәнигеликлер кесиминде екинши ҳәм оннан кейинги орта буўын кадрларға болған талап ҳәм зәрүрликлер бойынша 46 оқыў орны Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси тәрепинен тастыйықланып, Өзбекстан Республикасы Жоқары ҳәм орта арнаўлы билимлендириў министрлигиниң  Кәсиплик билимлендириў Орайына усыныслар берилди. 

— Демек, колледж-лицейлеримиздиң ҳеш бириниң сап­­ластырылмағанлығы бәршеге мәлим. Бирақ, быйылғы оқыў жылында қабыллаў болмады. Бул ҳаққында не айта аласыз?

— Республикамыздағы мектеплердиң 11 жыллық тәлимге өтиўи менен быйылғы оқыў жылында кәсип-өнер колледжлерине оқыўшыларды қабыллаў әмелге асырылмады. Бирақ, бул кәсип-өнер колледжлери сапластырылды, дегенди аңлатпайды. Себеби, бул оқыў орынларында тәлим алып атырған 35 мыңнан аслам 2 ҳәм 3-бас­қыш оқыўшылары өзлериниң таңлаған қәнигеликлери бойынша сол оқыў орынларын питкерип шығып, қәнигелик дипломларын алады. Ал, сапластырыў мәселесине келетуғын болсақ, арнаўлы шөлкемлестирилген комиссия жуўмағы бойынша ҳүкиметимиздиң қарары менен экономиканың ҳәр қыйлы тараўлары ушын жумысшы қәнигелерди таярлайтуғын кәсип-өнер колледжлериниң шекленген саны сақлап қалынып, республикамыздың халық хожалығы тараўлары ушын орта буўын қәнигелерди таярлап береди. Әлбетте, жәмийетимиз ушын бул орта мағлыўматлы қәнигелер республикамыздың раўажланыў жолында өзлериниң мүнәсип үлеслерин қосары анық.

— Көпшиликти ойландыратуғын нәрсе, усы колледж-лицейлеримиздеги қысқар­ған педагог қәнигелердиң бәнтлигин тәмийинлеў бо­йынша қандай илажлар көрилмекте?

— Жоқарыда айтқанымыздай, улыўма билим бериў мектеплеринде 11 жыллық тәлимге өтиўи менен 2018-2019-оқыў жылынан баслап кәсип-өнер колледжлерине қабыллаў процеси әмелге асырылмады. Соның себебинен, кәсип-өнер колледжлеринде улыўма билим бериў пәнлери бойынша быйылғы жылдың өзинде 2 мың 800 ден аслап оқытыўшылардың саатлары қысқартылып, ҳүкиметимиздиң тапсырмасы бойынша оларды жумыс пенен тәмийинлеў мақсетинде Халық билимлендириў министрлиги, Бәнтлик ҳәм мийнет қатнасықлары министрлиги менен биргеликте өзлериниң жасаў мәнзиллери жақын бол­ған улыўма билим бериў мектеплерине ямаса бос жумыс орынлары бар болған мәкеме, шөлкемлерге жумысқа жайластырыў илажларын әмелге асырып атырмыз.

Сөзимниң жуўмағында пүткил халқымызды «Әзиз ҳәм жалғызымсаң, жанажан Өзбекстаным!» сүрени астында өткерилип атырған мәмлекетимиз ғәрезсизлигиниң 27 жыллық байрамы ҳәм жаңа оқыў жылының басланыўы менен қызғын қутлықлайман.

 СәўбетлескенС.ТУРДЫБЕКОВА.

СҮЎРЕТТЕ: Қ.Қаңлыбеков.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF