Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 17:51:45, 18.12.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

БИЛИМЛЕНДИРИЎ ЖАҢА БАСҚЫШТА

Қарақалпақстан Республикасы Халық билимлендириў министрлигине қараслы 723 билимлендириў мәкемелери — 705 улыўма билим бериў мектеплери, 1 меҳрибанлық үйи, 17 «Бәркамал әўлад» балалар орайлары бар.

Быйылғы оқыў жылында улыўма билим бериў мектеплериниң 1-класына 36583 оқыўшы қабылланыўы күтилмекте. Оларға 12 атамадағы Президент саўғалары таяр етип қо­йылды.

Жаңа оқыў жылының басланыўы бәрше оқыў орынларында үлкен салтанат пенен байрамланады. Ғәрезсизлик байрамы менен қос байрам сыпатында есик қаққан билимлер күни бәрше оқыў орынлары сан мың жүреклерди толқытып, өз қушағына шақырады.

Әдеттегидей, жаңа оқыў жылына таярлық республикамызда ертеден басланды. Быйылғы жылы Президентимиздиң 3-февральдағы «2018-жыл инвестиция ҳәм инфраструктура жойбарларының дизимин тастыйықлаў ҳаққында»ғы қарарынан соң 22 улыўма билим бериў мектеплеринде (соннан бир жаңа қурылыс, 15 реконструкция, 6 капитал оңлаў) қурылыс оңлаў, үскенелеў жумыслары алып барылыўы ушын бюджеттен тысқары мектеп фонды қаржылары есабынан 38 миллиард 528 мил­лион 600 мың сум, ал, «Абат аўыл» бағдарламасына республикамыз бойынша 32 улыўма билим бериў мектеби киргизилди, оған 15 миллиард 780 миллион 400 мың сум қаржы ажыратылды. Улыўма жергиликли бюджеттен мектеплер ушын 81 миллиардтан аслам қаржы ажыратылды.

Жасыратуғыны жоқ, өткен жылларда улыўма билим бериў мектеплерин жаңа оқыў жылына таярлаў, зәрүр болған техникалық қураллар алыў ушын ата-аналардан пул жыйнаў ҳәўижге шыққан еди. Усы иллетлерди болдырмаў мақсетинде быйылғы жаңа оқыў жылы алдынан Өзбекстан Республикасы Финанс, Халық билимлендириў ҳәм мектепке шекемги билимлендириў министрликлериниң биргеликтеги хаты ҳәм тастыйықланған кестеси тийкарында оқыў ханаларының оңлаў жумыслары ушын ҳәр бир оқыўшыға 23000 сум, техникалық қураллар ушын 8700 сумнан қаржы белгиленип, мәмлекет бюджетинен жәми 6 млрд. 754 млн. 531 мың сум, ал, техникалық қураллар ушын 2 млрд. 565 млн. 550 мың сум қаржы ажыратылды.

Президентимиз Ш.Мирзиёев басшылығында усы жыл 17-июль күни билимлендириў тараўының басшы хызметкерлери менен болып өткен мәжилистеF «Улыўма орта билимлендириў сапасын жаңа басқышқа көтериў керек. Ҳәр бир класта балалардың нелерди билиўи зәрүрлигинен келип шығып, мәмлекетлик билимлендириў стандартлары ҳәм оқыў режелерин қайта көрип шығыў лазым. Сабақлықларды ең заманагөй методикалар тийкарында жаратыў ҳәм басып шығарыў, мектеплерде технология, инженерлик пәнлери, математика, көркем өнер, шет тиллери бағдарларын күшейтиў, сол тийкарда лабораторияларды қайта үскенелеў талап етиледи. Мектепке шекемги билимлендириў ҳәм жоқарғы билимлендириў системалары менен бирге ислесиўди тәмийинлеўге итибар бериў керек» деп атап өтти.

Ал, 13-август күни «Жасларды руўхый әдеп-икрамлылық ҳәм физикалық жақтан жетик тәр­биялаў, оларға тәлим-тәрбия бериў системасын сапалы жаңа бас­қышқа көтериў илажлары ҳаққында» Елбасшымыздың қабыл еткен қарары билимлендириў тараўына, пидәкерлик пенен оқытыўшылық етип атыр­ған устазларға үлкен итибар болды.

Қарарда мектепке шекемги билимлендириўдиң заманагөй системасы, 11 жыллық улыўма орта билимлендириўдиң енгизилгенлиги, заманагөй жоқарғы билимлендириў мәкемелери ҳәм белгили шет ел университетлери филиалларының шөлкем­лестирилиўи, жаслардың бәнтлигин тәмийинлеў, оларды исбилерменлик хызметлерине кең түрде тартыў бойынша жумысларды жаңа система тийкарында шөлкемлестириў мақсетинде «Жаслар — келешегимиз» мәмлекетлик бағдарламасы қабыл етилди.

Улыўма орта билим бериў мектеплери хызметкерлериниң (бунда муғаллимлер, директор ҳәм оның орынбасарлары,  мәлимлеме-ресурс орайлары директорлары ҳәм китапханашылар) базалық тариф ставкалары 2018-жылдың 1-сентябринен баслап баслаўыш класс муғаллимлери ушын 1,1 есеге, жоқары класс пән муғаллимлери ушын орташа 1,24 есеге, директор, директор орынбасарлары, мәлимлеме-ресурс орайлары директорлары ҳәм китапханашылар ушын 1,1 есеге асырылды.

2019-жылдың 1-январынан баслап жоқары категориялы оқытыўшылар ушын 1,25 есеге, биринши категориялы оқытыўшылар ушын 1,2 есеге, екинши категориялы оқытыўшылар ушын 1,15 есеге, қәниге оқытыўшылар ушын 1,1 есеге, директор, оның орынбасарлары, мәлимлеме-ресурс орайлары директорлары ҳәм китапханашылар ушын 1,1 есеге асырылады.

Улыўма орта ҳәм орта арнаўлы билимлендириў мәкемелеринде оқыўшылар санынан келип шығып, быйылғы оқыў жылынан баслап психолог штат бирликлери мектептеги оқыў­шылар санына қарап 250 оқыўшыға 1 штат бирлиги, 250-800 оқыўшыға 1,5 штат бирлиги, 800-1600 оқыўшыға 2 штат бирлиги, 1600-3000 оқыўшыға 2,5 штат бирлиги, 3000нан аслам оқыўшыға 3 штат бирлиги етип белгиленди.

Сондай-ақ, мектеп психологларының базалық тариф ставкалары 2018-жылдың 1-сентябринен баслап қәниге категориясына ийе муғаллимлердиң 90 процентине теңлестирилди ҳәм  2019-жыл 1-январьдан баслап 1,1 есеге асырылады.

Қарарда оқыўшылары жергиликли, республика ҳәм халық­аралық пән олимпиадаларында сыйлықлы орынларды қолға киргизген педагог кадрларға ең кем ис ҳақының 5 есесинен 50 есесине шекемги муғдарда бир мәртелик пул сыйлығын бериў тәртиби енгизилди.

Халық билимлендириў минис­трлиги тәрепинен 2018-2019-оқыў жылына 1, 2, 11-класс­лар ушын толық топламда, 2, 3, 4, 5, 6-класслар «Шет тили» сабақлығы ҳәм шынығыў дәптерлерине, арнаўлы мектеп ҳәм мектеп-интернатлары ушын жәми 366 атамадағы 1 млн. 587 мың 232 дана сабақлық ҳәм оқыў-методикалық қолланбаларына Өзбекстан Республикасы Халық билимлендириў минис­трлигине берилген буйыртпалар бойынша мектеплерге жеткерип берилди. 

Жаңа оқыў жылында ата-аналар, оқыўшылар ҳәм халыққа оқыў қураллары ҳәм керекли үскенелерди сатып алыў ушын қолайлықлар жаратыў мақсетинде усы жыл 10-август сәнесинен 10-сентябрь күнлери аралығында республикамыздағы 70 улыўма орта билим бериў мектебинде «Мектеп ярмаркасы» шөлкемлестирилди.

Мәмлекетлик улыўма орта билим бериў мектеплери оқыўшыларының кийиниў мәденияты ҳәм тәртип-қағыйдаға әмел етиў көнликпелерин беккемлеў, денсаўлығын қадағалаў ушын тийисли шараятларды жаратыў, руўхый ҳәм физикалық жақтан саламат әўладты тәрбиялаў мақсетинде Министрлер Кабинетиниң «Мәмлекетлик улыўма орта билим бериў мәкемелери оқыўшыларын заманагөй бирден-бир мектеп формасы менен тәмийинлеў илажлары ҳаққында»ғы 2018-жыл 15-августтағы қарары қабыл етилди. Қарар тийкарында «Мектеп формасының көриниси ҳәм оны енгизиў тәртиби ҳаққында»ғы реже тастыйықланды. 2018-2019-оқыў жылынан баслап оқыўшылардың бирден-бир формасында келиўи ықтыярлы, 2019-2020-оқыў жылынан баслап мәжбүрий болып есапланады. Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси, ўәлаятлар ҳәм Ташкент қаласы ҳәкимликлери «Өзтоқымашылықсанаат» ассоциациясы менен биргеликте мектеп формасы саўдасын шөлкемлестириў мақсетинде республиканың ҳәр бир район (қала) орайларында халыққа қолайлы орынларда мектеп формасын ислеп шығаратуғын шөлкемлердиң саўда орынларын шөлкемлестириўди мақсет етип алды.

2018-жылдың март айынан баслап улыўма билим бериў мектеплериниң 1 класс оқыўшылары ҳәптеде бес күнлик оқыў режесине өткен еди. Ал, жаңа оқыў жылынан баслап 1-4-класс оқыўшылары  бес күнлик оқыўға өтеди. Бул өз нәтийжесин, әлбетте, көрсетеди.

Жаңа оқыў жылының табыслы басланыўы бул — жыл даўамында билимлендириў тараўының нәтийжесин белгилеп береди. Перзентлери билим алып атырған бәрше ата-аналарды, пүткил республикамыз халқын байрам менен қутлықлайман.

 

Аманжол АЯПОВ,

Қарақалпақстан Республикасы халық билимлендириў министри.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF