Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 09:39:47, 21.08.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

САЛЫҚ ТАРАЎЫНДАҒЫ ӨЗГЕРИСЛЕР: ХАЛЫҚ ДӘРАМАТЫНЫҢ  АРТЫЎЫНА ТИЙКАР ЖАРАТАДЫ

Елимиздеги салық системасын түпкиликли жетилистириў пуқта ойланған ҳәм бир неше айлар даўамында кең жәмийетшилик тәрепинен таңланған, ең тийкарғысы, халық мәпи гөзленген жаңа салық концепциясын тастыйықлаў бойынша Президентимиздиң Пәрманы қабыл етилди.

Мәмлекет ҳәм жәми­йет пайда болғаннан бери пуқаралардың ҳуқықлары әне усы жәмийет алдындағы миннетлери ҳәм ўазыйпалары белгилеп берилди. Атап айтқанда, Ҳүрметли Президентимиздиң усы жыл 29-июньдеги «Өзбекстан Республикасы салық сия­сатын жетилистириў концеп­циясы ҳаққында»ғы 5468-санлы Пәрманы қабыл етилип, бул өз нәўбетинде салық системасында ең үлкен бурылыс, жаңаланыў болды.

Пәрманға муўапық, салық системасында жыйналып қалған машқалаларды сапластырыў, 2017-2021-жылларда Өзбекстан Республикасын раўажландырыўдың бес тийкарғы бағдары бойынша Ҳәрекетлер стратегиясында белгиленген салық жүгин кемейтиў ҳәм салық салыў сис­темасын әпиўайыластырыў, салық ҳәкимшилигин жетилистириў ўазыйпаларын әмелге асырыў белгиленди.

Машқалаларды шешиў ҳәм салық сиясатын жетилистириў бо­йынша концепцияда төмендегилер тийкарғы бағдарлар етип белгиленди:

- экономикада салық жүгиниң дәрежесин кемейтиў;

- салық салыўдың әпиўайыластырылған ҳәм улыўма белгиленген системасы бойынша салықларды төлетиў, хожалық жүргизиўши субъектлер ортасындағы салық жүги дәрежесиндеги айырмашылықты сапластырыў;

- салықларды ликвидация етиў арқалы олардың санын оптималлас­тырыў, сондай-ақ, уқсас салық базасына ийе болған салықларды бирлестириў, салық есабатларын қысқартыў ҳәм әпиўайыластырыў, операциялық қәрежетлерди минималластырыў.  

Исбилерменлердиң ҳәм де пуқаралардың дәраматына түсип атыр­ған салық жүгин жеңиллетиў мақсетинде  2019-жылдың 1-январынан баслап мийнетке ҳақы төлеў фондына салық жүги бәрше пуқаралар ушын физикалық шахслардан алынатуғын дәрамат салығының бирден-бир ставкасын 12 процент муғдарында енгизиў белгиленди. Бунда айырым категориядағы пуқаралардың мийнет ҳәм айлық ис ҳақысының 4 есе муғдарындағы дәраматларын салық салыўдан азат етиўдиң әмелдеги тәртиби сақлап қалынады.

Пуқаралардың ис ҳақысының 8 процент муғдарында усланатуғын қамсызландырыў төлемлери бийкар етиледи.

Соның менен бирге, пенсия сис­темасының турақлылығын тәми­йинлеў мақсетинде бюджет шөл­кемлери ҳәм мәмлекетлик кәрханалар, устав фонды (капитал)нда мәмлекетлик үлеси 50 процент ҳәм оннан көбирек муғдарда болған юридикалық шахслар, устав фонды (капитал) 50 проценти ҳәм оннан көбирек муғдары мәмлекетлик үлеси 50 процент ҳәм оннан көбирек болған юридикалық шахсқа ти­йисли юридикалық шахслар ҳәм де олардың қурамлы дүзилислери ушын бирден-бир социаллық төлемди 25 процент муғдарында белгилеў, сондай-ақ, басқа юридикалық шахслар ушын усы төлем ставкасын 15 проценттен 12 процент­ке дейин кемейтиў белгиленген.

Бундай өзгерислер халық дәраматларының артыўына алып келеди. Өйткени, алдын халықтың дәрамат салығы 4 шкала бойынша шийе­ленискен система тийкарында 22,5 процентке дейин усланар еди. Енди ҳәмме бир түрде — алған дәраматынан 12 процент салық төлейди.  

Исбилерменлердиң айланба қаржыларын өзине тартатуғын, үлкен ҳәм киши бизнес ортасындағы кооперацияның раўажланыўына тос­қынлық ететуғын мәмлекетлик мақсетли фондларына юридикалық шахслардың түсиминен өндирилетуғын 3,2 процентлик мәжбүрий ажыратпалар да бийкар етилмекте. 

Юридикалық шахслардан алынатуғын пайда салығы ставкасы 14 проценттен 12 процентке, коммерциялық банклер ушын 22 проценттен 20 процентке кемейтиледи, мобиль байланыс хызметин көрсетип атыр­ған юридикалық шахслар (уялы байланыс компаниялары) ушын рентабельлилик дәрежесинен келип шығып, ол ушын қосымша пайда салығын есаплаў тәртибин бийкар ете отырып, 14 проценттен 20 процентке дейин асырыў нәзерде тутылған.

Дивидендлер ҳәм процентлер көринисиндеги дәраматлар бойынша төлем негизинен усланып қалынатуғын пайда салығы ставкасы болса, 10 проценттен 5 процентке кемейтилди.

Сондай-ақ, салық салыўдың әпиўайыластырылған тәртиби бойынша өткен жыл жуўмақлары бойынша айланба қаржысы 1 миллиард сумнан асқан яки жыл даўамында белгиленген шегаралық муғдарға жеткен кәрханалар улыўма белгиленген салықларды төлеўге өткериледи. Бунда жыллық түсимниң 1 миллиард сум етип белгиленген шегаралық муғдары 3 жылда кеминде бир мәрте қайта көрип шығылады. Барлық исбилерменлик субъектлери, соның ишинде түсими 1 миллиард сумға де­йин болған юридикалық шахслар ушын юридикалық шахслардың мүлк салығы, жер салығы ҳәм суў ресурсларынан пайдалан­ғаны ушын салық төлейди.

Сондай-ақ, юридикалық шахслардың мүлкине салынатуғын салық ставкасын имарат ҳәм қурылыслардан, соның ишинде алдын меншиклестирилген объектлерден нәтийжесиз пайдаланып атыр­ған юридикалық шахслар ушын асырыл­ған ставкада салық есаплаў тәртибин сақлап қалған ҳалда 5 проценттен 2 процентке кемейтилмекте.

Жыллық айланбасы 1 миллиард сумға дейин болған салық төлеўшилер ушын түсимнен салықты 40 процент муғдарындағы базалық ставкадан келип шығып есаплаў ҳәм төлеў тәртиби ҳәм де қосылған қун салығын ықтыярый түрде төлеў имка­нияты белгиленеди.

Жуўмақлап айтқанда, айрықша атап өтиўимиз тийис, қабыл етилген усы концепция халықтың дәраматларын арттырыўға ҳәм исбилерменлик субъектлериниң салық жүгин кемейтиў арқалы олардың искерлигин кеңейтиўи ҳәм де олар­ға көплеп қолайлы шараятлардың жаратылыўына хызмет етиўи сөзсиз.

 Дәўранбек  БАБАЖАНОВ,

Қарақалпақстан Республикасы Мәмлекетлик салық бас­қармасы баслығы.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF