Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 09:38:15, 21.08.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ЖАС ӨСПИРИМЛЕР ТӘРБИЯСЫНДА  КОМПЬЮТЕР ОЙЫНЛАРЫНЫҢ ЗЫЯНЫ

«Өмир — бул ойын» деп Шекс­пир бир пайытлар айтқан болса, ҳәзирги ўақытта геймерлердиң өмиринде «Ойын — бул  өмир»ге айланып баратырғанлығы өкинишли.

Компьютер ойынлары тийкарынан жас өспиримлер арасында кең тарқалған болып, қәлиплесиў дәўиринде олардың мийиниң ҳәм физикалық тәрептен раўажланыўына кери тәсир етеди. Деген менен, ҳәзирги глобалласыў дәўиринде компьютерсиз жасаўды көз алдымызға келтире алмаймыз. Компьютер жәрдеминде керекли мағлыўматларды тез алыў ҳәм тез байланысыў имканиятына ийемиз. Ҳәтте, компьютер жәрдеминде бизнес усы дәрежеде раўажланған ҳәм еле де раўажланыў мүмкиншиликлери көп. Лекин, компьютер ойынларына кирип кеткен адамлар, яғный, бул халықаралық терминологияда геймерлер деп аталып, оларды реал өмирге қайтарыў қатты қыйын. Жас өспиримлерде компьютер ойынларына ғәрезлилик кеселлик болып, оларды гиябентлер менен бир қатарда емлеў талап етиледи.

Компьютер ойынларынан ғәрезлиликтиң келип шығыў себеплери ол адамның ҳақыйқый өмирде өзиниң дурыс жолын таба алмай, жас өспиримлер өзлериниң қызығыўшылығын қанаатландыра алмаған ямаса қарым-қатнас жетиспеген, ата-анасы, жақынлары дыққат аўдармай, дослары менен тил табыса алмаған жағдайларда компьютер ойынларына кирип кетеди. Нәтийжеде ҳақыйқый өмирде қанаатландыра алмаған сезимлерин компьютер ойынларында қанаатландырып, олардан ғәрезли болып қалғанын өзлери де сезбей қалады. Компьютер ойын­ларында олар күшли, қәлеген машинасына, қуралына ийе болып, қәлегенинше ҳәрекет ете алады, яғный, өзиниң басшылық ететуғын дүньясын жаратып, виртуал әлемнен шыққысы да келмейди. Ол ойынларды ойнап отырғанда кесент еткен адамларды өзиниң виртуал әлемине киргизгиси келмейди ҳәм қарсыласындай қатнас жасайды. Ҳақыйқый өмирде олар ашыўшақ, қопал, бир сөз бенен айт­қанда, қумарпаз адамға айланады. Егер, бул кеселликтиң алды алынбаса есаўан, мәңгүрге айланып, психологиялық жақтан турақсызлығы себепли өлимге алып келиўи мүмкин.

Раўажланған мәмлекетлердиң тәжирийбесинде бундай кеселликтиң себебинен қаншадан-қанша жас өспиримлер жанықаслық етип, ата-анасы ҳәм жақынларын қыйын аўҳалда қалдырған. «Бизлерге бундай қылықлар жат, бизлерде болыўы мүмкин емес» деп қол қаўсырып отырмастан, бундай кеўилсиз жағдайлардың алдын алыў илажларына айрықша итибар зәрүр. Буның ушын бириншиден, жас өспиримлерди өзи қызыққан спорт түрлерине қатнастырып барыў тийис. Екиншиден, олар менен шын кеўилден досларша тез-тез сөйлесип, олардың пикирлерин тыңлап, егер, дурыс болса қоллап-қуўатлап, хошаметлеп барыў керек. Үшиншиден, компьютер ойынларында ойнаўын шегаралаў керек. Буны ол билмеген ҳалда жас өспиримниң қызыққан тараўы бойынша шынығыўлар шөлкемлестирип, ҳәр тәреплеме жетилискен инсан болыўына шараятларды жаратыў ўазыйпамыз, деп ойлайман. Компьютер ойынларын ойнаўға бирден тыйым салмай, әсте-ақырынлық пенен қызығыўшылығын басқа нәрселерге аўдарып, ҳақыйқый өмирде компьютер ойынларынан да қызығырақ шынығыўлардың барлығына исендириў керек. Сонлықтан, «Ҳәмме нәрсениң де өз шегарасында болғаны жақсы» екенлигин умытпайық.

З.БАЙМУРАТОВА,

Қарақалпақ мәмлекетлик университети доценти.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF