Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 09:37:26, 21.08.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ИЛИМ ҲӘМ ӨНДИРИСТИҢ УЙҒЫНЛЫҒЫН  КҮШЕЙТИЎ ЖОЛЫНДАҒЫ ӘҲМИЙЕТЛИ ҚӘДЕМЛЕР

Ғәрезсиз Өзбекстан хал­қы бүгинги күнде жаңа сия­сий, социаллық-экономикалық раўажланыў басқышына қәдем қойды. Мәмлекетимизде илим ҳәм билимлендириўди өндиристи раўажландырыў менен үйлестириў, жаңа инновациялық идеялар, жәмийетлик әҳми­йети жоқары болған жойбарларды турмысқа енгизиў мәселелерине айрықша итибар қаратылмақта.

Ҳүрметли Президентимиз Шавкат Мирзиёевтиң елимизде илим тараўын раўажландырыў мақсетинде алымлар менен ушырасыўлар өткериўи дәстүрге айланды. 2016-жыл 30-декабрь күни Республикамыздағы академиклер менен, 2017-жыл 5-январь күни денсаўлықты сақлаў тараўы қәнигелери менен, усы жыл 6-апрельде Илимлер академиясы өсимлик затлар химиясы институтында, 20-июль күни Ядро физикасы институтында өткерилген ушырасыўларда Президентимиз илим ҳәм өндиристиң интеграциясын беккемлеў бойынша жүдә зәрүр ўазыйпаларды алдымызға қойды.

Әлбетте, техника ҳәм технологиялар жедел раўажланып атырған ҳәзирги дәўирде өндиристи илимниң раўажланыўысыз көз алды­мызға келтириў қыйын. Тийкарынан алғанда, бул процесс мәмлекетимизди жақын келешекте раўажландырыўдың стратегиялық бағдарламаларында да өз көринисин таппақта. Ҳәрекетлер стратегиясын­да ил­имий-изертлеў ҳәм иннова­ция искерлигин хошаметлеў, илимий ҳәм иннова­циялық жетискенликлерди әмелиятқа енгизиўдиң нәтийжели механизмлери­н жаратыў, жоқарғы оқыў орынлары, илимий-изертлеў институтлары жанында қәнигелестирилген илимий экспериментал лаборато­рия­лар, жоқары технология орайлары менен технопарклерди шөлкемлестириў тәлим ҳәм илим тараўларын раўажландырыўдың ең әҳмийетли жөнелислериниң бири сыпатында белгиленген.

Президентимиз бүгинги дәўирде барлықтараўлар қатарында илимди де жаңа басқышқа көтериў зәрүрлигине тоқталып, жәмийет алдында турған актуал мәселелерди илим жетискенлигисиз шешиўдиң қыйынлығы, бул тараўды және илимпазларды ҳәр тәреплеме қоллап-қуўатлаў мәмлекетимиздиң баслы ўазыйпаларынан бири екенлиги ҳаққындағы кескин пикирлери биз — илимпаз-қәнигелердиң күшине күш, ғайратына ғайрат қоспақта.

Президентимиздиң усы жыл 14-июльде қол қойған «Илимий ҳәм илимий-техникалық искерлик нәтийжелерин коммерцияластырыў нәтийжелилигин асырыў бойынша қосымша илажлар ҳаққында»ғы қарары жергиликли илимий-әмелий ҳәм инновациялық жойбарлар менен исленбелерди жедел енгизиўди тәмийинлеў, мәмлекетимиз экономикасының бәсекилеслигин күшейтиўде илимниң үлесин асырыў, сондай-ақ, илимий ҳәм илимий-техникалық искерликтиң келешеги мол жетискенликлерин алға сүриўдиң нәтийжели механизмлерин жаратыўға бағдарланған. Бунда илимий ҳәм илимий-техникалық нәтийжелерди коммерцияластырыў бойынша тий­карғы ўазыйпалар сыпатында төмендегилер белгиленген: мәмлекет экономикасының бәсекилеслигин және де асырыў мақсетинде илим жетискенликлерин жедел ҳәм кеңнен енгизиў; халық­аралық илимий бирге ислесиўди күшейтиў; илимий ҳәм илимий-техникалық искерликти социаллық-экономикалық раўажланыўдың анық тараўларына бағдарлаў; жоқары технологиялы өндирислерди жаратыў бо­йынша инновациялық изертлеўлер жүргизиў; изертлеўлерди заман талапларына сәйкес, коммерцияластырыў дәрежеси жоқары бол­ған өнимлер менен технологияларды ислеп шыға­рыўға бағдарлаў.

Усы қарар менен сатып алыў жолы менен коммерцияластырылыўы тийис бол­ған 43 инновациялық жойбарлар дизими тастыйық­ланған. Қуўанарлы жери, бул жойбарлардан үшеўи Қарақалпақ тәбийий илимлер илим-изертлеў институты алымлары тәрепинен ислеп шығылған инновациялық жаңалықлар болып табылады. Олар: 1) Қарақалпақстандағы жергиликли агрорудалар тийкарында төгинлердиң жаңа түрлерин ислеп шығыў ҳәм енгизиў технологиялары;

2) Тәбийий жайласыў шараятларында қумлы топырақлардың фильтрлениў коэффициентин анықлаў усылы;

3) Полиэтилен шығындыларын утилизациялаў усылы. Бул инновациялық изленислердиң әмелиятқа енгизилиўи Қарақалпақстандағы топырақ эрозиясы менен шорланыў дәрежесин пәсейтиўге, экологиялық теңсалмақлылықты сақлаў­ға, топырақ қурамын минерал элементлер менен байы­тып, агроэкономиканы раўажландырыўға белгили дәрежеде үлес қосады.

Президентимиздиң усы жыл 20-июльде қабыл еткен «Илим ҳәм жоқары билимлендириў тараўы хызметкерлериниң мийнет ҳақы муғдарын буннан былай да арттырыў, илимий ҳәм илимий-техникалық жумыс нәтийжелериниң енгизилиўин мәмлекет тәрепинен қоллап-қуўатлаў илажлары ҳаққында»ғы қарарына муўапық, 2018-жыл 1-августтан Илимлер академиясы бас­қарыў аппараты хызметкерлериниң ис ҳақы муғдары 2 есеге көбейтиледи; 2018-жыл 1-сентябрьден инженер-техник хызметкерлердиң ис ҳақы муғдары 30 проценттен 100 процентке арттырылады. Сондай-ақ, илимий-изертлеў мәкемелери хызметкерлери менен жоқарғы оқыў орынлары профессор-оқытыўшыларының ис ҳақы муғдары 2019-жыл 1-январьдан — 20 процентке, 2019-жыл 1-июльден — 25 процентке еки басқышта көбейтиледи.

Ҳәр қандай илимий истиң нәтийжеси өним сыпатында қаралса, оның қарыйдары алдын-ала анық белгили болған система жаратылса ғана гөзлеген мақсетлерге ерисиў мүмкин. Усыны нәзерде тутып, қарарда илимий-иннова­циялық жойбарларды коммерцияластырыўды, яғный, өндириске енгизиўди қоллап-қуўатлаў мақсетинде илимий ҳәм илимий-техникалық искерлик нәтийжелерин коммерцияластырыў Президент фонды дүзилди ҳәм оның есап бетине 100 млн. АҚШ доллары муғдарында грант ажыратылды.

Илим менен шуғылланыў, жаңалық ашыў ийне менен қудық қазғанға барабар, - деп көрсете отырып, Журтбасшымыз усы машақатлы тараўда пидакерлик пенен мийнет етип атырған илимпазлардың мийнетлерин ылайықлы хошаметлеў зәрүрлигине айырықша итибар қаратпақта.

Президентимиз усы жыл 20-июль күни өткерилген алымлар менен ушырасыўда бул пикирлерин және бир мәрте тәкирарлап, мәмлекетимизде илим ҳәм өндирис интеграциясын буннан былай да беккемлеў зәрүрлигин, бул бағдарда еле исленетуғын жумыслардың оғада көп санлы екенлигин айрықша уқтырып өтти. Елимизде илимди раўажландырыўға үлкен итибар берилип, соңғы бир жыл даўамында тараўға тийисли 11 пәрман ҳәм қарар қабыл етилген болса да, илимий-изленислерди қоллап-қуўатлаў дәрежеси еле жетерли емеслиги атап өтилди.

— Илимде халқымыз мәплерине хызмет ететуғын өз жолымызды таппасақ, ертеңги жасларымыз бизди кеширмейди. Экономикамыз қашан турақлы болады! Илимди раўажландырсақ. Илим өз-өзинен болмайды, оған машақатлы мийнет, мәмлекет дәрежесинде итибар керек, - деди ҳүрметли Президентимиз.

Қарақалпақстан аймағында еспе қумлар менен ҳәк резервлери шексиз. Бизиң алымларымыз усы материаллардан силикат гербиш таярлаў техноло­гиясын буннан бир неше жыл бурын ислеп шығып, тийисли патент алған еди. Ушырасыў пайытында мен Президентимизге Қарақалпақстанда бизиң жаңа технологиямыз негизинде силикат гербиш таярлайтуғын мини-завод қурыў зәрүрлиги бар екенлигин айттым. Журтбасшымыз бул пикирди қоллап-қуўатлады ҳәм «Асакабанк» баслығына бир ярым миллион АҚШ долларынан кем болмаған муғдарында қаржы ажыратыўға тапсырма берди. Әлбетте, бул да Республикамызда қурылыс тараўын раўажландырыўға бизиң илимпазларымыздың қосатуғын үлеси болып табылады.

Ҳүрметли Президентимизге елимизде илим ҳәм инновациялық жумысларды усындай жоқары дәрежеде қоллап-қуўаплап атырғаны, илим тараўының ўәкиллерин хошаметлеўге қаратып атырған айырықша итибары ушын шын жүректен миннетдаршылық билдиремиз ҳәм алымларға болған исенимин ақлаў жолында күш-жигеримизди жумсаймыз.

Н.АИМБЕТОВ,

академик.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF