Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 22:38:56, 20.11.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ҚАРАҚАЛПАҚ БАСПАСЫНЫҢ  ТУҢҒЫШ  ҚАРЛЫҒАШЫ

Адамлардың китапқа бол­ған мүтәжлигин, китап баспасы жумысларының орнын ҳеш нәрсе менен алмас­тырып болмаслығын турмысымыздың өзи дәлиллеп бермекте.

Быйыл — республикамызда қарақалпақ тилиндеги китап баспасы жумысларының, қарақалпақ мәде­ния­тының туңғыш қарлығашы болған «Қарақалпақстан» баспасы өзиниң 90 жасын қарсы алмақта.

1928-жылдың 27-августында Қарақалпақ областьлық партия комитетиниң мәжилисинде «Қарақалпақ тилинде баспа исин шөлкемлестириў ҳаққында» қарары қабыл етилген. Солай етип, үлкемизде дәслепки баспа исиниң шөлкемлесиўине мүмкиншилик жаратылды. Ең бириншилерден болып, Сейфулғабит Мәжитов 1928-жылы «Қарақалпақ әдебиятының жыйнағы» атлы мийнетин жазды ҳәм ол араб әлипбесинде Төрткүлде 6,5 баспа табақ көлеминде, 2500 нусқада басып шығарылды. 1929-1930-жыллары жаңа латын әлипбесинде төрт оқыў қуралы жарық көрди. Және, Қарақалпақстан үлкесинде улыўма баспа исин раўажландырыў ушын 1933-жылы 310 мың манат муғдарында қаржы ажыратылғаны атап көрсетилген. Баспада 1933-1938-жыллар аралығында республикамыздың талантлы жазыўшы-шайырларынан Артық Шамуратов, Әмет Шамуратов, Дәли Назбергенов ҳәм Наўрыз Жапақовлар хызмет етип, олар миллий мәдениятымыздың өсип-раўажланыўына салмақлы үлеслерин қосқан искерлерден болды.

Усы орында Қарақалпақ мәмлекетлик баспасының миллий мәдениятымыз бенен әдебиятымыздың раўажланыўына, миллет сыпатында нығайыўымыз жолындағы хызметиниң оғада бийбаҳа екенлигин айрықша атап өткимиз келеди.

Ҳәзирги ўақытта, усы баспа себепли әдеўир дәрежеде раўажланған әдебиятымызға, оның талантлы ўәкиллерине, илим ҳәм мәдениятымызға ийемиз. Республиканың бир әсирге жақын тарийхын, мәдений турмысын «Қарақалпақстан» баспасысыз көз алдымызға келтириў мүмкин емес.

«Қарақалпақстан» баспасынан шыққан бирқанша китаплар немец, поляк, болгар, англичан, рус тиллеринде басылды, бир қатар китаплар Москвадағы халық­аралық китаплар көргизбесинде жақсы баҳаланды, мақтаў жарлықлар алды.

Өз гезегинде базар экономикасы қыйыншылықлары «Қарақалпақстан» баспасын да шетте қалдырмады. Қағаз қытшылығы, полиграфиялық төлемлердиң өсип кетиўи, китап өнимлерин шығарыўды қыйыншылықлар пайда етти.

Деген менен, усындай шараятларға қарамастан, «Қарақалпақстан» баспасы республиканың мәдений турмысында үлкен из қалдырған китапларды басып шығарып киятыр.

Буннан тысқары, Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси нызамларының 10 томлығы, Қарақалпақстан Республикасының Конститу­циясы қарақалпақ, өзбек, рус, англичан тиллеринде, 21500 нус­қада басылды. И.Юсупов, Г.Шамуратова, М.Қарабаев, Т.Жумамуратов, Ж.Избас­қанов, А.Өтепбергенов, Г.Дәўлетова, М.Жуманазарова, Ө.Өтеўлиев, К.Каримов, М.Нызанов. Г.Есемуратова, М.Бабашев, Б.Генжемуратов, А.Әбдиев, Б.Қа­йыпназаров, А.Саидовлардың китаплары жарық көрди.

Әсиресе, баспа жәмәәтиниң дыққат орайында бәринен бурын жаңа талантлар табыў, жаслардың дәслепки машқыларын китап ҳалында басып шығарыў менен олардың дөретиўшилигиниң раўажланыўына мүмкиншилик ашып бериў турады. Ҳәр жылы баспадан 20-30 әтирапында балалар ҳәм жас өспиримлердиң көркем әдебий китаплары шығарылып атыр.

2012-жылы баспа жанынан киши типография ашылып, ҳәзирги ўақытта А-3 ҳәм А-4 форматтағы 2 дана басыў машинасы, бир дана механикалық кесиў үскенеси,  А-3 форматтағы ламинатор ҳәм ярым автоматта ислейтуғын термоклей түплеў аппараты менен үскенеленген болып, китаплардың дерлик 80 проценти баспаның усы киши  типо­графиясында басылып шығарылмақта.

Сондай-ақ, баспа Өзбекстан Республикасы Президентиниң 2017-жыл 13-сентябрьдеги «Китап өнимлерин басып шығарыў ҳәм тар­қатыў системасын раўажландырыў, китап оқыўды ҳәм китапқумарлық мәде­ния­тын арттырыў ҳәм де үгит-нәсиятлаў бойынша комплекс ис-илажлар бағдарламасы ҳаққында»ғы қарарын басшылыққа алып, бюджет есабынан 8 атамадағы балалар әдебияты бо­йынша көркем әдебий китапларды баспаға таярлап, ҳәзир жарық көриў алдында тур.

 Жумыслардың экономикалық жақтан алға илгерилеўинде есап-санақ бөлими баслығы О.Қосназарованың, хожалық жумыслары бөлими хызметкери К.Сейтекова, бас редактор Р.Аббазов, өндирис бөлими баслығы А.Жаримбетов, редакторлар Г.Пирназарова, Б.Зиварова, операторлар Е.Альжанов, Н.Якубова, печатниклер Е. Нурсейтов, Т.Қосназаров, ис жүргизиўши Н.Қудайбергенова, корректор Г.Исакова, З.Каримовалар аянбастан мийнет етип келмекте. 

«Қарақалпақстан» баспасы өткен 90 жыл ишинде қаншадан-қанша жолларды бастан кеширмеди дейсиз?! Деген менен баспамыздың базар қатнасықларына өтиў дәўириниң машқалаларына төтепки берип, оның дөретиўшилик жәмәәти халықтың руўхый дүньясын ба­йытыў жолындағы ийгиликли ислеринде еле де табысларға ерисе береди деген үмиттемиз.

 

А.ХОЖАМУРАТОВ,

«Қарақалпақстан» баспасының директоры.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF