Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 07:55:32, 22.10.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ЖАҢА МУЗЕЙ ШӨЛКЕМЛЕСТИРИЛМЕКТЕ

Мәңги мийраслар мәсканы сыпатында музейлеримиз халқымыздың, әсиресе, мәмлекетимиздиң жетекши күшлери болған жасларымыздың руўхый жетиклигин тәмийинлеўде, билимин тереңлестириўде өз үлесин қосып келмекте.

2002-жылы 31-августта «Репрессия қурбанлары естелиги» музейи ашылды. Президентимиз Ш.Мирзиёев 2017-жыл 31-августта усы музейде болып, «Бул музей ­ музейлердиң музейи» деп жоқары баҳа берди. Әсиресе, жаслар тәрбиясындағы әҳмийетине итибар қаратып: «Ата-бабаларымыздың Ўатанымыздың тынышлығы ҳәм азатлығы жолындағы гүреси ­ бүгинги күн жаслары ушын ибрат мектеби болып табылады.

Ҳәр бир ўәлаятта Репрессия қурбанлары естелиги музейиниң филиалларын шөлкемлестириўимиз керек»лигин атап өткен еди.

Усы тийкарда 2017-жыл 22-ноябрьде Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинетиниң қарары қабыл етилип, онда колониал дүзим дәўириндеги репрессия сиясатының себеплери ҳәм қайғылы ақыбетлерин терең үйрениў, оларды ҳақыйқый рәўиште көрсетип бериў музейдиң тийкарғы ўазыйпалары екенлиги көрсетилди. Қарарға муўапық, Қарақалпақ мәмлекетлик университети қурамындағы Репрессия қурбанларын еслеў музейин шөлкемлестириў ислери басланып, экспонатлар топланбақта ҳәм музей экспозициясы ашылыў алдында тур.

Музей экспозициясы кирисиў ҳәм 8 бөлимнен ибарат. 1-бөлим «Халық азатлығы ушын гүрескенлер», 2-бөлим «Қарақалпақстанның Патша Россиясы тәрепинен басып алыныўы ҳәм миллий ояныў ҳәрекети (1873-1917)», 3-бөлим «Қарақалпақстан аймағында большевиклер ҳәкимиятының орнатылыўы (1917-1929)», 4-бөлим «Совет мәмлекети репрессия сиясатының басланыўы (1929-1936)», 5-бөлим «1937-1938-жыллардағы «Үлкен қырғын», 6-бөлим «1940-1950-жыллардағы сиясий репрессиялар», 7-бөлим «1980-жыллардағы репрессия. «Пахта иси», 8-бөлим «“әрезсизлик ­ тарийхый әдалатлықтың тиклениўи. Репрессияға ушыраған уламалар» деп аталады.

Өзбекстан Республикасының Биринши Президенти И.Кәримов 2000-жылы 12-майда «Шейитлер естелиги комплексиниң ашылыўында шығып сөйлеген сөзинде: «1937-1939-жыллар ҳәсиретин көз алдымызға келтириў ушын Өзбекстан бойынша 100 мыңға жақын адамның жазалаўға ушырағанын, олардан 13 мың адамның атып тасланғанлығын еслеўдиң өзи жеткиликли» деген еди.

Жаңадан шөлкемлестирилип атыр­ған музейимизде жоқарыда атап өтилген дәўирлер тарийхын толық сәўлелендириў нәзерде тутылған. Марҳум устаз, тарийх­шы алым, профессор Шерип Бабашев (1930-2014) ­ Қарақалпақстан халқының екинши жер жүзилик урыс жыллары колониаллық дәўири қурбанлары тарийхын дәслепки изертлеўши илимпаз. Оның 300ге жақын илимий мақалалары ҳәм мийнетлери музей экспонатларынан орын алды.

Шерип Бабашев Өзбекстан Республикасы «Шейитлер естелиги» қайырқомлық қорының Қарақалпақстан бөлимин басқарды. Ол «Шейитлер естелиги» республикалық комиссиясының жумысшы топар басшысы ретинде 1930-1990-жыллары Қарақалпақстанда жазықсыз жазаланған жерлеслеримиздиң исми-шәрийпин тиклеўге белсене қатнасты. «Ше­йитлер естелиги» қорының Қарақалпақстан бөлимин басқарыў менен зулымлық ҳүким сүрген дәўирде азаматлық миннетин орынлап, еркинлик гүрес жолында халқымыздың мәмлекетшилигин қайта тиклеўге, инсан ҳуқықын қорғаўда хызмет етип шейит болған ел перзентлери ҳаққында баҳалы мағлыўматлар топлады. Россия Федерациясы, Қазақстан Республикасы, Өзбекстан Республикасы, Қарақалпақстан Республикасы архивлеринен елимиз ушын аянбай хызмет еткен ел азаматларының ҳүжжетлерин таўып, исмлерин жарыққа шығарыўға еристи.

Жаңадан шөлкемлестирилген Қарақалпақ мәмлекетлик университети қурамындағы Репрессия қурбанларын еслеў музейиниң тәлим-тәрбия ҳәм илимий-мәдений мәсканға айланыўында кең жәмийетшиликти колониаллық ҳәм репрессия дәўирине тийисли ҳүжжетлер, кино, фоно, фотоматериаллар ҳәм предметлер менен толтырыўда мәмлекетлик искерлер, илим-билимлендириў, денсаўлықты сақлаў, мәденият, көркем-өнер, өндирис, аўыл хожалығы тараўы ўәкиллери ҳәм басқа да тараўларда репрессияға ушыраған шахслардың жеке буйымлары, өмирине ҳәм шаңарағына тийисли ҳүжжетлер, фото ҳәм басқа материаллар, тарийхый буйымлар ­ өнерментшилик буйымлары, тарийхый кийим-кеншеклер, қолжазба ҳүжжетлер, китапларды жыйнаўда белсендилик көрсетиўге ҳәм оларды музейимизге тапсырыў арқалы келешегимиз болған жаслар тәрбиясына гиреўли үлес қосыўға шақырамыз.

Гүлистан ҚАРАМАНОВА,

Бердақ атындағы ҚМУ доценти, тарийх

илимлериниң кандидаты.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF