Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 04:20:40, 19.08.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ДӘБДЕБЕНИҢ  ДӘЎИРИ  ӨТИП  БАРАТЫР...

«Еркин Қарақалпақстан» газетасының усы жыл 6-март санында  «Мәҳәлле» қайырқомлық жәмийетлик фонды ҳәм «Нураный» қоры белсендилериниң мүрәжатын оқып, Президентимиз Ш.Мирзиёевтиң той-мерекелерди тәртипке салыў, ҳақый­қый миллий қәдириятларымызға қайтыў, той-мерекелерде халқымыздың түрли қатламлары арасында айқын көзге тасланып атырған түрли әдилсизлик көринислерине шек қойыў, самалға шаш­қан қаржыларымызды саламат турмыс тәризимизди жақсылаўға бағдарлаў, дәбдебелик корруп­циялық иллетлерге алып келетуғын себеплердиң бири болатуғыны туўралы күйинип айтқан пикир ҳәм талаплары ең дәслеп усы қорлар тәрепинен қоллап-қуўатланғаны жүзикке қас қондырғандай болды. Журтбасшымыздың бул иллетлерди миллетимизге, сиясатымызға қыянет деп баҳалаўында терең мәни бар.

Ҳақыйқатында да пүткил халқымызға мүрәжат еткен «Мәҳәлле» ҳәм «Нураный» қорларының белсендилери мәмлекетимиздеги барлық мәҳәллелерде бар. Халық арасында абырайы, турмыс тәжирийбеси бар мәҳәлле белсендилери менен нураный ақсақалларын мәзи қағаз жүзинде емес, күнделикли турмыста, той-лазымларды ықшам, миллийлигимизге сай тәризде өткериўге тарта алса, өз ақсақалларын, жыйын басшыларын той ийеси бассына алмаса керек.

Булар тийкарсыз ай­тыл­ған гәплер емес. Себеби, бүгин жәмийетимизде той-мерекелеримизден (ол да ҳәзирше) басқасы қайта туўылғандай жаңармақта. Бурынлары адамлардың санасын бир-еки жылдың ишинде өзгертиўге болады десе, исенбес едик. Ҳәзир бул турмыс шынлығына айланды. Завод-фабрикалар сегиз ай-бир жылдың ишинде қурылып иске түсириледи деген қыялымызға да келмейтуғын болса, бүгин көз алдымызда жүз бермекте. Салынып атырған есап-сансыз жайларды адам алмай қалады дегенлер сол жайларды таласып-тартысып алып атырғанларға араласып жүр. Әпиўайы халықтың дәртин тыңлайтуғын «қулақ» жоқ деп гүңкилдесетуғынлардың үйлерине барып не маш­қалаң бар деп сорап атырғанларға ҳайран болып қарасады: Айта берсең, ҳәр бир адымда көз алдымызда жүз берип атырған өзгерислердиң бәри көзабаға емес, инсан мәплери жолында исленип атыр.

Булардың гүўасы бола турып, шаңарағыңызға пайда болсын, той-мерекелерде ким озарға —  абырай-даңқыңды, дүньяңды көз-көз қыл­ғанның орнына турмысыңды жақсыла, сол пулларды перзентлериңниң билим алыўына, өнерли болыўына жумса, деген Журтбасшымызға неге қол-қанат болмаўымыз керек!!

Той-мерекелерди ықшамластырып өткериў ҳаққында ҳүкиметлик қарарлар илгери жыллары да қабылланды. Бул бағдарда қаншадан-қанша мәжилислер өткерилип, ғалаба хабар қураллары арқалы қаншадан-қанша қоллап-қуўатлаўлар болды. Деген менен, нәтийже күтилгениндей болды деп айта алмаймыз. Дәбдебелер күшейсе күшейди дә, азайған жоқ. Соннан бери де 500-1000  адам тойлайтуғын кафе-ресторанлар иске түсти. Олардың рекламалары жаңлап, ҳәммениң ҳәўесин оятты. Бурынлары той сейиллеринде  15-20 автомашина менен қыдыратуғын болса, бара-бара 30-40 қа жетти. Әпиўайы шаңарақлардың ул-қызлары бундай той ийелеринен өзлерин төменшик тутатуғын, айы­рымлары ата-анасын қарызға батырып болса да усындай дәбдебелерге өш болды.

Лекин, ҳәр нәрсениң шеги болатуғынын Президентимиздиң шығып сөйлеўлеринен, қабыл етип атырған қарарларынан көрип атырмыз. Журт­басшымыз той-мерекелерди тәртипке салыў бо­йынша ҳүкиметлик қарар қабылланады, алдағы ўақытлары ПҲАЖ бөлимлери тек жас жубайлардың некесин дизимге алыў менен шекленбестен, тойлардың ықшам өткерилиўине жуўапкер болады. Пуқаралар жыйынларындағы диний ҳәм ағартыўшылық ислери мәсләҳәтшилери мәмлекеттиң ўәкили екенлигин өз ислеринде дәлиллеўлери тийис деген күшли талаплар қоймақта. Бул талаплардың әмелде орынланыўына әлбетте исенемиз.

«Мә­ҳәл­ле» фонды ҳәм «Нураный»  қорларының  мүрәжатында көркем-өнер ўәкиллериниң тойларда шәртнама тийкарында, нызам шеңберинде хызмет көрсетиў мәселесине дыққат қаратқан. Ҳақыйқатында да ата-бабаларымыздан кия­тырған, түп мәниси той берген шаңарақтың экономикалық жағдайына жәрдем етиў ушын айттырылған бақсы-жыраўлардың орнын басқан бүгинги ансамбльлер тойханаға жәрдем етиў былай турсын, той қатнасыўшыларынан да мәниссиз пул жыйнап, қәдириятымыздың терис мағанасын үлкен-кишилердиң санасына сиңдирип атырғанлығын ҳешким бийкарлай алмайды. Барлық тойлардың қатнасыўшыларын аўызларына қаратып жүрген қосықшылар не айтып атыр, олардың репертуарлары қандай, оларды кимлер көрип шығып, тастыйықлап атыр, халық олардан қандай руўхый азық алады, қосықшылардың той ийелерине қойып атырған «ставка»лары қанша, той хызмети ушын «көгинен» талап ететуғын, тойынып кеткен «жулдызларға» «тек» деўи тийис шөлкемлер кимлер, бул нәрселер әпиўайы той ийе­лери ушын қараңғы, қызықпайды да. Олар перзентлериниң тойын бас­қалардан кемис етпеўи, улы менен келини «өмиримиздеги бир той халық қатары дурыслап берилмеди» деп қапа болмаўы ушын умтылмақта.

Тойларды атқарып жүрген ансамбльлердиң ойыншылары миллийлигимизди аяқ асты етип атырғаны, жасы үлкен, жасы киши деместен жанына барып түрли қылўаларды көрсетип, пул қыстырмағанша сүйкениўлери бәршеде жеркенишли сезимлер пайда ететуғыны бар гәп. Булар ҳаққында көп айтылды, көп жазылып та атыр. Бирақ, даўам етпекте.

Ойнап-күлмесе той болама дейтуғынлар да табылады. Бул да дурыс. Лекин, ҳәр нәрсениң өлшеми бар. Президентимиз айтқанындай, руўхый азық бере алатуғын, мәдениятлылыққа тәрбиялайтуғын, миллийлигимизди жаслар санасына сиңдирип баратуғын мәнили қосықлар, көргенде ләззет бағышлайтуғын ойынлар атқарылса, китаплардан тәрбиялық әҳмийети бар жақсы қосықлар оқылса жаслардың да көзлери үйрениспейме? Гейпара тойларда шет ел намаларына жерде жатып, аўнап ойнап атырған жасларды көрип, олардың әдеп-икрамлықтан сабақ алғанына гүман келтиресең.

Мине, бүгин барлық нәрсе өзиниң ҳақыйқый мағанасына қайтпақта. Солардың ишинде мар­ҳумларды жерлеў мәресимлериндеги ысырапгершиликлер тәртипке салынып атырғанының гүўасы болып жүрмиз. Жаназада қара маллар сойылып, тойлардағыдай дастурханлар жайылыўына көзлери үйренисип кеткен халқымыз дәслепки ўақытлары бул тәртипти ерси  көргени менен әзел-әзелден динимизде солай көрсетилгени, азада аўқат желиниўи дурыс емеслиги дин ийелери, ҳәкимият уйымлары хызметкерлери тәрепинен түсиндирилип барылғаннан соң жөнге түсе баслады. Бүгинги күни ысырапгершиликтиң шоққысына шыққан тойларымызды да тәртипли, ықшам өткериўде мақсетке ерисиў ушын бирликтеги ҳәрекетлер зәрүр.

 Пердегүл  ХОЖАМУРАТОВА.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF