Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 17:02:51, 20.06.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

КЕЛИСПЕЎШИЛИКЛЕРДИҢ АЛДЫН АЛЫЎҒА ҚАРАТЫЛҒАН ИНСТИТУТ СЫПАТЫНДА НОТАРИАТ СИСТЕМАСЫН БУННАН БЫЛАЙ ДА ЖЕТИЛИСТИРИЎ ИЛАЖЛАРЫ ҲАҚҚЫНДА

Өзбекстан Республикасы ПрезидентиниҢ Қарары

Елимизде нотариатты реформалаў, оны превентив әдил судлаў және суд келиспеўшиликлериниң алдын алыў ўазыйпаларын атқаратуғын физикалық ҳәм юридикалық шахслардың ҳуқықларын тәмийинлейтуғын әҳмийетли институтлардан бири сыпатында қәлиплестириў бағдарында избе-из илажлар әмелге асырылмақта.

Соның менен бирге, нотариал ведомстволардың жумысында суд-ҳуқық тараўында мәмлекетлик сиясатты нәтийжели әмелге асырыўда, экономикалық, шаңарақлық, мийрас, турақ жай, мийнет ҳәм басқа да келиспеўшиликлердиң алдын алыўда нотариаттың потенциалынан толық пайдаланыўға тосқынлық ететуғын бир қатар системалы маш­қалалар менен кемшиликлер бар. Атап айтқанда:

бириншиден, халыққа көрсетилип атырған нотариал хызметлердиң сапасы ҳәм жеделлиги төмен дәрежеде екени, нотариал уйымлардағы узыннан-узақ нәўбетлер мәмлекетлик бажылар ҳәм басқа да жыйымлар өндириўдиң ашық-айдын емеслиги, сондай-ақ, жүзеге келген бюрократлық тос­қынлықлар жағдайының нотариат системасына болған исенимин төменлетпекте және коррупция көринислери пайда болыўына имка­ният жаратпақта;

екиншиден, тийкарынан тастыйықлаў өзгешелигине ийе болған ўазыйпаны орынлап атырған әмелдеги нотариат системасы елимиздиң бүгинги раўажланыў талапларына жуўап бермей атыр, нотариал ҳәрекетлерди тиккелей елатлы пунктлерге шыққан ҳалда әмелге асырыўдың кең әмелияты жоқ. Жәмийеттиң раўажланыўынан артта қалып атырған нотариаттың хызмет көрсетиў системасы оның комплексли нотариал хызметлер көрсететуғын еле де жедел моделине өтиўди талап етпекте;

үшиншиден, заманагөй инновациялық ҳәм мәлимлеме-коммуникация технологияларын енгизиўдиң төмен дәрежеде екени, ведомстволараралық электрон бирге ислесиў жеткиликли дәрежеде жолға қойылмағаны халыққа жедел нотариал хызметлерди көрсетиў имканиятын бермей атыр және зәрүр мағлыўматнамаларды ҳәм ҳүжжетлерди топлаў ушын ўәкилликли мәмлекетлик шөлкемлерге тиккелей барыўды талап етпекте. Профилактикалық илажлар сыпатында ең көп келиспеўшиликлер болып атырғаны нотариал келисимлерди рәсмийлестириўде аудио ҳәм видео жазыўдан пайдаланылмай атыр;

төртиншиден, нотариуслардың ҳәм нотариал ведомстволардың хызметкерлерин қайта таярлаў ҳәм қәнигелигин арттырыў системасы нотариат корпусты жоқары маманлықтағы кадрлар менен қәлиплестириў мәселелерин системалы түрде шешиў имканиятын бермей атыр. Нотариусларды қайта таярлаў ҳәм қәнигелигин арттырыў бойынша оқыў режелери ҳәм бағдарламалары нотариал әмелият пенен жеткиликли дәрежеде сәйкеслендирилмеген;

бесиншиден, стажировкадан өтиўдиң узақ ҳәм қыйын процеси бос турған нотариус лаўазымларын маман кадрлар менен тез толықтырыў ушын зәрүр илажларды көриў имканиятын бермей атыр;

алтыншыдан, нотариал хызметлер көрсетиўдиң сапасын ҳәм жеделлигин, нотариал ведомство хызметкерлери тәрепинен өзиниң функционаллық ўазыйпаларын зәрүр дәрежеде орынлаўы үстинен қадағалаўдың нәтийжели механизми, әсиресе, аралықтан қадағалаў қәлиплестирилмеген.

2017-2021-жылларда Өзбекстан Республикасын раўажландырыўдың бес тийкарғы бағдары бойынша Ҳәрекетлер стратегиясына муўапық және физикалық ҳәм юридикалық шахслардың ҳуқықлары менен нызамлы мәплерин қорғаўда нотариат институтының ролин ҳәм әҳмийетин арттырыў, сондай-ақ, халыққа көрсетилип атырған нотариал хызметлердиң сапасын жақсылаў мақсетинде:

  1. Нотариаттың белсенди модели шеңберинде нотариуслар тәрепинен келисимлерди тастыйықлаўда «бир айна» принципи бо­йынша әмелге асырылатуғын ҳуқықый ҳәм техникалық көринистеги қосымша ҳәрекетлердиң дизими 1-қосымшаға муўапық мақуллансын ҳәм 2019-жыл 1-январьдан баслап әмелге асырылсын.

Өзбекстан Республикасы Әдиллик министрлиги Мәлимлеме технологияларын ҳәм коммуникацияларын раўажландырыў минис­трлиги, Ишки ислер минис­трлиги, Жер ресурслары, геодезия, картография ҳәм мәмлекетлик кадастр бойынша мәмлекетлик комитети, Министрлер Кабинети жанындағы Мәмлекетлик персоналластырыў орайы, басқа да ўәкилликли министрликлер, ведомстволар ҳәм шөлкемлер менен биргеликте:

еки ай мүддетте нотариаттың белсенди модели шеңберинде нотариуслар тәрепинен «бир айна» принципи бойынша келисимлерди тас­тыйықлаўда мәмлекетлик уйымлар ҳәм шөлкемлер менен бирге ислесиўдиң ҳәкимшилик регламентлериниң жойбарларын Өзбекстан Республикасы Минис­трлер Кабинетине киргизсин;

белгиленген мүддетлерде усы қарардың 1-қосымшасында нәзерде тутылған мәлимлемелерди алмасыў ушын мағлыўмат базаларын ҳәм мәлимлеме системаларын енгизиў, сондай-ақ, оларды «Нотариус» автоматластырылған мәлимлеме сис­темасы менен интегра­циялаўды тәмийинлесин.

Өзбекстан Республикасы Жоқарғы суды мәпдар минис­трликлер ҳәм ведомстволар менен биргеликте 2018-жыл 1-сентябрьге шекемги мүддетте суд тәрепинен қатнас жасаўға жарамсыз деп табылған шахслар бойынша электрон мағлыўмат базасы қәлиплестирилиўин, кейин ала оны «Нотариус» автоматластырылған мәлимлеме системасына интеграцияланыўын тәмийинлесин.

  1. 2019-жыл 1-январьдан баслап ижара шәртнамаларын мәмлекетлик салық хызмети уйымларында мәж­бүрий есапқа алыў тәртибин үйретиў арқалы көшпес мүлкти ижараға бериў ҳәм бийпул пайдаланыў шәртнамаларын мәжбүрий нотариал тастыйықлаў бойынша талап бийкар етилсин.

Өзбекстан Республикасы Мәмлекетлик салық комитети еки ай мүддетте көшпес мүлк ижара шәртнамаларын мәмлекетлик салық хызмети уйымларында мәжбүрий есапқа алыў тәртиби ҳаққындағы режени ислеп шықсын ҳәм белгиленген тәртипте тастыйықласын.

  1. 2019-жыл 1-январьдан баслап:

көшпес мүлк пенен байланыслы келисимлерди нотариал тастыйықлаў тек ғана «Мәмлекетлик белги» мәмлекетлик өндирислик бирлеспеси тәрепинен таярланатуғын, қорғаныў дәрежесине, серияға, тәртип номерине ҳәм аймақлық кодқа ийе болған қатаң есап берилетуғын гербли (арнаўлы) бланкаларда әмелге асырылатуғыны;

мийрасларға қол қойыў процеси, сондай-ақ, Өзбекстан Республикасының «Нотариат ҳаққында»ғы Нызамының 34-статьясының екинши бөлиминде нәзерде тутылған жағдайларда келисим, арза ҳәм басқа да ҳүжжетлерге қол қойыў процеси мәжбүрий аудио ҳәм видео жазылыўы зәрүр екени;

юридикалық шахс нотариусқа ерикли түрде мүрәжат еткенде оның коллегияллық уйымының қарары қабыл етилиў факти нотариал тастыйықланыўы зәрүр екени белгилеп қойылсын.

  1. Өзбекстан Республикасы Әдиллик министрлиги, Ишки ислер министрлиги, Мәлимлеме технологияларын ҳәм коммуникацияларын раўажландырыў минис­трлиги ҳәм Министрлер Кабинети жанындағы мәмлекетлик персоналластырыў орайының 2019-жыл 1-январьдан төмендегилерге муўапық нотариал ҳәрекетлерди әмелге асырыўдың жаңа тәртибин енгизиў ҳаққындағы усынысы мақуллансын:

нотариал ҳәрекетлерди әмелге асырыў ушын мүрәжат еткен шахслардың шахсын анықлаў бармақ излерин сканерлеў ҳәм оларды паспорттағы (пуқаралығы болмаған шахслардың биометрикалық ҳәрекетлениў ҳүжжетиндеги) биометрикалық мағлыўматлар менен салыстырыў арқалы әмелге асырылады;

  1. Өзбекстан Республикасы Әдиллик минис­трлигиниң:

нотариус лаўазымына талабанлардың стажировкадан өтиў мүддеттин еки жылдан бир жылға қысқартыў ҳаққындағы;

нотариус лаўазымына талабанлар ушын судьялық лаўазымында кеминде бес жыл ислеген ямаса нотариал жумысқа басшылық ҳәм қадағалаўшы лаўазымларда кеминде үш жыл ислеген шахс­ларға мәжбүрий стажировкадан өтиў бойынша талапты бийкарлаў ҳаққындағы усынысларына келисим берилсин.

Усы бәнттиң әмел етилиўи бул қарар күшке кирген ўаққытта нотариал ведомстволарда стажировкадан өтип атырған шахсларға да қолланылатуғыны белгиленсин.

  1. Нотариат институтын буннан былай да жетилистириў бойынша «Жол картасы» 2-қосымшаға муўапық тастыйықлансын.

«Жол картасы»нда көрсетилген министрликлер менен ведомстволардың басшылары онда нәзерде тутыл­ған илажлар өз ўақтында ҳәм нәтийжели әмелге асырылыўы ушын жеке жуўапкер екени белгилеп қойылсын.

  1. Өзбекстан Республикасы Жоқарғы суды еки ай мүддетте:

 Өзбекстан Республикасы Қаржы министрлиги, Әдиллик министрлиги ҳәм Мәмлекетлик салық комитети менен биргеликте суд­ларға мүрәжат етиўде мәмлекетлик бажыларды төлеўдеги жеңилликлер ҳәм белгиленген мәмлекетлик бажы муғдарларын сын көзқарастан үйренип шықсын, нәтийжеси бойынша нотариуслардың орынлаў жазыўларынан пайдаланыў әмелиятын кеңейтиўге, суд системасындағы жумыс көлемин азайтыўға қара­тыл­ған мәмлекетлик бажы ставкаларын ҳәм жеңилликлерин оптимал­ластырыў бойынша усыныс киргизсин;

 Өзбекстан Республикасы Әдиллик министрлиги менен биргеликте мийрас ислерин рәсмийлестириў тараўында нотариал ҳәм суд әмелиятын үйренсин ҳәм бул тараўдағы бирден-бир көзқарасты тәмийинлеў бо­йынша усыныс киргизсин.

  1. Өзбекстан Республикасы Меншиклестирилген кәрханаларға көмеклесиў ҳәм бәсекиликти раўажландырыў бойынша мәмлекетлик комитети 2019-жыл 1-январьдан баслап турақ жайды меншиклестириўге келисим берилген шахслар ҳаққындағы мағлыўматты нотариал уйымларға реал ўақыт режиминде бийпул тийкарда усыныўды тәми­йинлесин.
  2. Өзбекстан Республикасы Орайлық банки коммерциялық банклер менен биргеликте бир ай мүддетте барлық нотариал уйымларды оларда белгиленген жумыс ўақтына муўапық жумыс алып баратуғын арнаўлы кассалар, сондай-ақ, арнаўлы кассаларды банк плас­тик карточкаларынан төлемди қабыл етиў бойынша есап терминаллары менен тәмийинлеў илажларын көрсин.

Өзбекстан Республикасы Әдиллик министрлиги, Қаржы министрлиги ҳәм Орайлық банк пенен биргеликте еки ҳәпте мүддетте Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинетине коммерциялық банклер тәрепинен нотариуслар тәрепинен өзлериниң нотариал уйымларының имаратлары менен объектлеринде ашылған арнаўлы кассалар арқалы өндирилетуғын мәмлекетлик бажылардың жәми суммасынан ажыратпа алыў ҳаққында усыныс киргизсин.

  1. Өзбекстан Республикасы Әдиллик министрлиги:

Өзбекстан Республикасы Әдиллик министрлигиниң рәсмий веб-сайтында нотариус лаўазымларына талабанларды таңлаў тийкарында таңлап алыў процесин реал ўақыт режиминде аудио ҳәм видеотранслияция етиў әмелиятын енгизсин;

2019-жыл 1-январьға шекемги мүддетте нотариал уйымларда нотариал ҳәрекетлердиң қупыялығын сақлаған ҳалда реал ўақыт режиминдеги аралықтан орай­лас­тырылған аудио ҳәм видео бақлаў системасын енгизиў, онда Өзбекстан Республикасы Әдиллик минис­трлиги ҳәм оның ҳуқықый уйымлары тәрепинен олардан пайдаланыўды тәмийинлесин;

еки ай мүддетте нотариусларды қайта таярлаў ҳәм маманлығын арттырыў бо­йынша оқыў-реже ҳәм бағдарламаларды, соның ишинде, психологиялық ҳәм юридикалық жумыс пенен байланыслы болмаған тәртиплер менен көнликпелерге (стрессти басқарыў, келиспеўшиликлерди бас­қарыў, жумыс ўақтын нәтийжели шөлкемлестириў) үйретиў бойынша сабақлар киргизилиўин нәзерде тута отырып, қайта көрип шықсын;

нотариал әмелиятта жүзеге келип атырған әҳмийетли машқалаларды видеоконференциялар шөлкемлестириў арқалы додалаўды нәзерде тутатуғын турақлы семинар-шынығыўларды өткерип барыўды әмелиятқа кеңнен енгизсин;

Қаржы министрлиги менен биргеликте еки ай мүддетте халықтың нотариал хызметлерден пайдаланыў имканиятын арттырыў мақсетинде нотариал округтағы нотариус лаўазымларын белгилеў өлшемлерин қайта көрип шығыўды нәзерде тутатуғын Ҳүкиметлик қарардың жойбарын Министрлер Кабинетине киргизсин;

Өзбекстан Республикасы Қаржы министрлиги менен биргеликте 2019-жыл 1-июльге шекемги мүддетте алдынғы сырт ел тәжирийбесин ҳәм миллий нотариал әмелиятын терең үйрене отырып, мәмлекетлик нотариал ведомстволарды жедел мәмлекетлик емес түрге өткериўдиң мақсетке муўапықлығы бойынша тийкарланған усыныс киргизсин;

Мәпдар министрликлер ҳәм ведомстволар менен биргеликте бир ай мүддетте нызам ҳүжжетлерине усы қарардан келип шығатуғын өзгерислер менен қосымшалар ҳаққында Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинетине усыныслар киргизсин.

  1. Усы қарардың орынланыўын қадағалаў Өзбекстан Республикасының Бас министри А.Н.Ариповқа, Өзбекстан Республикасы Президенти Мәмлекетлик кеңесгөйиниң биринши орынбасары Б.М.Мавлонов­қа ҳәм Өзбекстан Республикасы Әдиллик министри Р.К.Давлетовқа жүкленсин.

      Өзбекстан Республикасы  Президенти Ш.МИРЗИЁЕВ.

      Ташкент қаласы, 2018-жыл 25-май.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF