Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 09:49:18, 23.06.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ДӘЎИР  ТАЛАБЫНА  МУЎАПЫҚ

Өзбекстан Республикасы Президентиниң 2018-жыл 11-май күнги «Аллергиялық кеселликлерди профилактикалаў, оларға диагноз қойыў ҳәм емлеўди түп-тийкарынан жетилистириў илажлары ҳаққында» қарары әйне ўақтында қабылланды.

Бул қарар ҳәзирги дәўир талабына муўапық қабыл етилгени бизлер аллерголог-шыпакерлер ҳәм аллергиялық кеселликлерге дуўшар болған наўқаслар тәрепинен жыллы күтип алынды. Қарар тийкарында республикамызда тараўда басқышпа-басқыш жумысларды әмелге асырыў, Республикалық қәнигелестирилген аллергология орайы ҳәм оның орынларда шақапшаларын қайта шөлкемлестириў, илим-изертлеўлер алып барыў, кеселликлерге диагноз қойыў, емлеў ҳәм алдын алыўға қаратылған үлкен көлемдеги ислерди әмелге асырыў нәзерде тутылған.

Усы қарар мүнәсибети менен азы-кем артқа шегинис жасасақ, Өзбекстанда аллергология илими ҳәм әмелияты өткен әсирдиң 60-жылларынан баслап кең раўажланыў жолына түскени ҳәммемизге мәлим. Ең биринши аллергология кабинети Өзбекстанда Ташкент ҳәм Самарканд қалаларында 1963-жылы ашылды. Усы кабинетте аллергиялық кеселликлерге туңғыш рет тестлер исленди. Профессорлар М.Ҳ.Ҳақбердиев, А.А.Назаров, Т.Б.Ещановлар басшылығында жергиликли қәнигелер аллергология тараўы бойынша илим-изертлеўлер менен шуғыллана баслады. Дәслепки аллерголог илим-изертлеўшилер қатарында бизиң устазымыз, Самарканд медицина институтын жоқары стипендия менен тамамлаўға ерискен жерлесимиз, келешектеги академигимиз Т.Ещанов бар еди. Ол 1965-жылы СамМИ ди тамамлап, усы медицина институтының «Фармакология» кафедрасында ассистент-оқытыўшы, стажер-изертлеўши лаўазымында алып қалынған еди. Ол «Геўил өсимлигиниң аллергияға қарсы қәсийетлерин экспериментал усыллар менен изертлеў» темасында жумыслар алып барды ҳәм 1970-жылы медицинаның аллергология тараўынан дәслепки шыпакерлерден болып медицина илимлериниң кандидаты илимий дәрежесин ҳәм 1984-жылы усы тараўдан медицина илимлериниң докторы илимий дәрежесин Москва қаласында табыслы қорғап шықты.

Қарақалпақстанда Т.Ещановтың басламасы ҳәм басшылығы менен мениң өзим, А.Нурниязов, М.Дальжанов, А.Мырзамбетов, Қ.Әбенов, Г.Пирлепесов, М.Нуртазаев, С.Артықбаев ҳәм басқа да шыпакерлер аллергология бағытында илим-изертлеўлер алып бардық. Солардан М.Дальжанов пенен мен илим кандидатлары болып жетилистик.

Қарақалпақстанда медицинаның аллергология тараўы Өзбекстан ўәлаятлары арасында жүдә ерте шөлкемлестирилди, 1973-жылы Нөкис қаласында Ташкент ҳәм Самарканд қаласындағы аллергология кабинетинен соң екинши болып аллергология кабинети ашылды, сол 1973-жылы ҳәзирги Республикалық көп тармақлы медицина орайында өз алдына аллергиялық кеселликлерди емлеў ушын терапия бөлими ишинен 10 койка ажыратылды, ал, 1977-жылдан баслап 30 койкалық аллергология бөлими Өзбекстан аймағында екинши болып шөлкемлестирилген еди.

Ҳәзирги ўақытта, Дүнья жүзилик денсаўлықты сақлаў шөлкеминиң (ВОЗ) мағлыўматларына қарағанда, жер шарында жасап атырған адамлардың екеўинен биреўинде (50 процент) аллергологиялық жағдай ямаса кеселликлердиң ушырасып атырғаны жазылған.

Академиклер А.Д.Адо, М.Н.Хайтов ҳәм Т.Б.Ещановлардың илим-изертлеўлери соңғы 50 жыл ишинде адамлар арасында аллергологиялық кеселликлердиң ҳәр қыйлы түрлериниң бирнеше мәртебе көбейгенинен дерек береди. Өзбекстан ўәлаятлары ҳәм Қарақалпақстан аймақларында да аллергологиялық кеселликлер жүдә көп ушыраспақта, бул кеселликлерден майыплылық топарларын алғанлар да баршылық.

Жоқарыда атап өтилген қарар Қарақалпақстан Республикасында да аллергология хызметиниң буннан былай еледе раўажланыўына ҳәм жақсыланыўына алып келетуғынына сөз жоқ. Республикамызда тараў бойынша хызметти жақсылаўға бизлерде өзлеримиздиң үлесимизди әлбетте, қосамыз.

Жуўмақлап айтқанда, Өзбекстан аймағында медицинаның аллергология тараўын буннан былай да раўажландырыў ушын мәмлекетлик дәрежеде итибар берилип үлкен дыққат аўдарылғанына қуўанышлымыз.

Парахат МЕҢЛИМУРАТОВ,

Қарақалпақстан Республикасына мийнети сиңген денсаўлықты сақлаў хызметкери, медицина илимлери кандидаты, Өзбекстан Республикасы денсаўлықты сақлаў ағласы, жоқары категориялы шыпакер-аллерголог, 

ТашПМИ Нөкис филиалы «Факультет ҳәм госпитал терапия» кафедрасы ассистенти.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF