Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 09:47:51, 23.04.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ИНСАН  ҚӘДИРИ

Бул үлкен турмыслық әҳми­йетке ийе мәселе. Ол ҳаққында әсирлер даўамында қаншадан-қанша томлар жазылып тәрипленген. Ҳәзирги дәўирде де зыялылар, алымлар, уламалар, жазыўшы-шайырлар инсан қәдирин улығлаўдан шаршаған жоқ.

Өзин-өзи улығлап-қәдирлеў адамзаттың ең ағла пазыйлети есапланады. Себеби, инсан дүньяға бир келеди. Әйне пазыйлет адамзат жәмийетиниң алға илгерилеп, раўажланыўына күш-қуўат бериўши энергия булағы. Инсан қәдирин улығлап көклерге көтериў әжайып мәдений, илимий-техникалық ойлап табыўлардың жаратылыўына түртки болып, ол өз нәўбетинде инсан санасының және де бәлентке шығыўына хызмет етеди. Жақсы инсаныйлық қарым-қатнас адамлардың бир мақсетке қарай бирликте умтылыўы арқалы бул жақты әлемде тынышлық ҳүким сүрмекте. Бир минут еске алың, адам келбетиндеги жаўызлар баслаған биринши ҳәм екинши жер жүзилик урысларда бирнеше он миллионлаған адамлар бийгүна қурбан болып, мыңлап абат елатлар, гөззал қалалар қыйрап, жанып күлге айланған. Лекин, дүньяда бундай қәўип-қәтерлер елеге шекем толық сапласты­рылған жоқ. Бул қәўиптен сақланыўда инсан қәдирин бәлентлерге көтериў, халықлар арасында дослық ҳәм татыўлықты, өз-ара пайдалы қарым-қатнасты беккемлеў, бир-биреўге меҳир-мүриўбетти күшейтиўге жақсы жәрдем бериўи мүмкин. Сол ушын да, бизден мың жыллар бурын жасап өткен данышпан ойшыллардың, алым-уламалардың жазып қалдырған әжа­йып мийрасларын, ақыл-нәсиятларын, тузиклерин халқымыз қәстерлеп сақлап улығлап келмекте. Бул, әлбетте, ақыл-закаўаттың жемиси. Усындай ағла пазыйлетлерге бай халқымыз журт басқарып, елге қорған бол­ған әжайып инсанлардың еске алыў мерекелерин көтериңки руўхта өткерип, жолына қуран-тилават оқып ҳүрметлейди. Дүньядан өтсе соңғы сапарға жәм болып узатып салады. Себеби, Яратқанымыз инсанды бул жақты әлемниң ийеси етип дүньяға келтирген. Демек, ол киши болсын, үлкен болсын, өзине жараса ҳүрметке ылайық.

Ҳәзирги күнде радио-телевидениеде, кең жәмийетшилик арасында марҳумларды жерлеў мәресимлерин өткериўди ықшамластырыў бойынша пикир алысыўлар жүрип атыр. Онда ҳәрқыйлы усыныслар көп. Гейде пикир алысыў қатнасыўшылары арасында миллий дәстүрлеримизге итибарсыз қараў жағдайлары да ушырап турыпты. Халқымыз әзелден анық пикирли, ақыл сөзге турған. Сол ушын ҳәр бир мәҳәлле мәкан пуқаралар жы­йынлары басшылары, китап ашқан оқымыслы уламалар, көше бийлери, нураныйлар менен лазымлы мерекелерди ысырапсыз өткериўдиң миллий дәстүрлеримизге нуқсан келтирмейтуғын ықшамластырылған вариантларын таўып шешим қабыл етип, оған бойсынып ҳәрекет етсе оны журт толық мақуллайды ҳәм сол тәртипке бойсынбағанлардың жылаўын тартып қойыўға болады. Себеби, ҳәркимниң марҳум туўысқан-туўғанлары өзине қәдирли. Қалаберди, марҳумды өсирген ата-аналары, туўысқанлары, перзентлери, қатар-қурбылары, дос-яранлары, кәсиплеслери, қуда тамырлары бар. Марҳум өмир бойы билими ҳәм уқыбына қарай халыққа хызмет еткенликтен өзине ылайық ҳүрметке ийе. Ҳәр бир аўыл-аймақтың өзинде қәлиплескен салт-дәстүрлери барлығын да умытпаў керек. Сол аймақ тур­ғынлары түрли дәўирлерде тоқшылықта да, жоқшылықта да лазымлы мерекелерди жәмлесип халық дәстүрлерине сай өткерип келген. Бирақ, айырым шаласаўатлардың нәпси бәлесин жылаўлай алмай халық дәстүрлерин бурмалаўшылық жағдайлары бол­ған. Сол себепли, болар-болмас ырымлар, «жаңа» дәстүрлер балалап, шығынлардың саны да, муғдары да көбейген. Усыған байланыслы мереке жайғастырыўда орын алып келген жағдайларды бир күнде ямаса бир айда толық сапластырыў ҳәм кескин тоқтатыў мүмкин емес.

Жуўмақлап айтқанда, лазымлы мерекелерди ықшамластырыў көп машқала пайда етпейди. Сонлықтан, биз тойлардағы ысырапгершиликлерди сапластырыўда жумыссыз пуқараларды жумыс пенен тәмийинлеў, жасларды жат ағымлардан сақлаў, асфальтсыз көшелерди тегислеп тәртипке келтириў ислерин бирликте қосып алып барсақ тез ҳәм жоқары нәтийжелерге ерисемиз.

Есенбай  ЕРМАНОВ,

Қарақалпақстан Республикасына мийнети сиңген журналист, нураный.

 

 

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF