Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 18:33:22, 15.12.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ЮРИДИКАЛЫҚ ҲӘМ ФИЗИКАЛЫҚ ТӘРЕПЛЕРДИҢ ЖЕР УЧАСТКАСЫНА БОЛҒАН ҲУҚЫҚЛАРЫ

Жер — мәмлекет мүлки, улыўма миллий байлық, оннан ақылға муўапық пайдаланыў зәрүр. Ол мәмлекет тәрепинен қорғалады ҳәм де сатылмайды, гиреўге қойылмайды. Өзбекстан Республикасының нызамларында белгиленген жағдайлардан басқа юридикалық тәреплер жер участкаларына турақлы ийелик етиў, ўақытша пайдаланыў, ижараға алыў, мүлк ҳуқықы тийкарында ийе болыўы мүмкин.

Жер майданларына болған ҳуқықты тастыйықлаўшы ҳүжжетлерге жер участкасына турақлы ийелик етиў ҳәм пайдаланыў, участкаға мийрас етип қалдырылатуғын өмирлик ийелик етиў ҳуқықын бериўши мәмлекетлик ҳүжжети, мүлк ҳуқықын бериўши мәмлекетлик ордери, участкадан ижара яки мүддетли пайдаланыў шәртнамасы, жер участкасына болған ҳуқықты мәмлекетлик дизимге алыў ҳаққындағы гүўалықлар киреди.

Усы ҳүжжетлерде жер участкасы қайсы ҳуқыққа тийкар берилип атырғанлығы, участкадан пайдаланыўдың белгиленген мақсети, оны өзлестириў мүддети, оны сақлаў ўазыйпалары ҳәм серветутлар көрсетиледи. Жерден пайдаланғаны ушын ҳақы төленеди. Ол ҳәр жылы төленетуғын жер салығы формасында алынады, оның муғдары жер майданының сапасы, жайласыўы ҳәм суў менен тәмийинлениў дәрежесине қарап белгиленеди. Жер майданлары ижараға берилгенде ол ижара ҳақы формасында алынады ҳәм жер салығына теңлестириледи.

Жер участкасын әпиўайы жазба питим (тилхат) арқалы сатыў, сатып алыўға жол қойылмайды. Бундай питимлер өз-өзинен ҳақыйқый емес ҳәм жерди сатып алған тәрепке ҳеш қандай ҳуқық бермейди.

Пуқара өзине тийисли болмаған жер участкасында, сондай-ақ, имарат қурыў ушын зәрүр рухсатнама алмастан яки архитектура ҳәм қурылыс нормалары ҳәм де қағыйдаларын қатаң бузған ҳалда қурылған турақ жай, басқа бина, имарат яки көшпес мүлк қурыўы қадаған етиледи. Өзбасымшалық пенен имарат қурыў нәтийжесинде ҳуқықлары бузылған тәрептиң яки тийисли мәмлекетлик уйымның даўасы менен бундай имарат судтың қарарына муўапық имаратты қурған адам тәрепинен яки оның есабынан бузып тасланады.

Егер жер участкасы тийисли тәртипте ажыратылмаған яки реализацияланбаған болса, жер участкасын көп жыллар даўамында суўғарып, тазалап пайдаланыў ҳалаты жер участкасында ҳеш қандай ҳуқық бермейди.

Юридикалық ҳәм физикалық тәреплердиң жер участкаларына болған мүлк ҳуқықы саўда ҳәм хызмет көрсетиў тараўы объект­лери олар жайласқан жер участкалары менен бирге меншик­лестирилгенде пайда болады. Өзбекстан Республикасы пуқаралары дийқан хожалығын жүргизиў жеке тәртипте турақ жай қурыў ҳәм абаданластырыў  жәмийет бағшылығы ҳәм жүзимгершилигин жүргизиў ушын нызам ҳүжжетлеринде нәзерде тутылған басқа жағдайларда мийрас етип қалдырылатуғын өмирлик ийелик етиўге жер участкасын алыў ҳуқықына ийе.

Жер участкалары кәрханалар, мәкеме-шөлкемлерге аўыл ҳәм тоғай хожалығын жүргизиў ушын нызам ҳүжжетлеринде нәзерде тутылған жағдайларда болса, бас­қа мақсетлер ушын да турақлы ийелик етиўге бериледи.

Жеке тәртипте  турақ жай қурыў ҳәм дийқан хожалығын жүргизиў ушын жер участкаларына мийрас етип қалдырылатуғын өмирлик ийелик етиў ҳуқықы ашық аукцион саўдаларында  реализацияланады. Аукцион саўдасында қатнасыў ушын саўда шөлкемлестириўшиси ҳәм пуқара ортасында гиреў ҳаққында келисим имзаланады.

Буннан соң пуқара белгиленген мүддетте паспорт яки өзлигин тастыйықлаўшы басқа ҳүжжет көширмесин, аукцион саўдасы өткерилиўи ҳаққындағы хабарнамада көрсетилген банк есап бетине гиреў пулы төленгенлигин тастыйықлайтуғын төлем ҳүжжетиниң көширмесин аукцион саўдасына усынады. Соңынан аукцион саўдасы жуўмақлары бойынша аукцион комиссиясы тәрепинен баянлама дүзилип, жеңимпаз баянламасы ҳәм жер майданына болған ҳуқықын реализациялаў ҳаққында шәртнама дүзиледи.

А.БАЛТАБАЕВ,

Пуқаралық ислери бо­йынша Нөкис

районлараралық судының баслығы.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF