Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 09:44:03, 23.04.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ӘДАЛАТЛЫ ЖӘМИЙЕТ ҲӘМ  ПӘРАЎАНЛЫҒЫМЫЗ ТИЙКАРЫ

Буннан 25 жыл алдын, яғный 1993-жылдың 9-апрелинде он екинши шақырық Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Советиниң он екинши сессиясында Қарақалпақстан Республикасы Конституциясы қабыл етилген еди.

Бәршеге мәлим, мәмлекетимиз сиясатының тийкарғы бағдарларынан бири, дәслеп ҳуқықый мәмлекет, инсан, оның ҳуқық ҳәм еркинликлерин жоқары қәдирият сыпатында қәдирлеўге қаратылған. Усы мақсетлер Конституциямыз ҳәм турмыс­қа енгизилип атырған басқа да нызам ҳүжжетлеринде өз сәўлелениўин тапқан.

Бул ҳүжжет Қарақалпақстан Республикасы халқының инсан ҳуқықлары ҳәм мәмлекет суверенитети идеяларына садықлығын белгилеп, ҳәзирги ҳәм келешек әўладлар алдындағы жуўапкершиликти сезинип, улыўма инсаныйлық демократиялық ҳуқықый мәмлекетти қурыўды гөзлеген, пуқаралардың тынышлығы ҳәм миллий татыўлығын тәмийинлеў сыяқлы мақсетлерди өзинде жәмлеген.

Соның менен бирге, Тийкар­ғы Нызамымыздың мазмуны аймақта жасап атырған халықлардың миллий дәстүрлеринен ҳәм көзқарасларынан келип шыққан.

Жеделлик пенен раўажланып баратырған заман талапларынан ҳәм халық мәплеринен келип шығып, Конституцияға қосымша ҳәм өзгерислер киргизилиўи тәбийғый. Сонлықтан Конституциямызға 1994-жылдың 26-февралында, 1995-жылдың 31-октябринде, 1997-жылдың 15- декабринде ҳәм 2003-жыл 12-ноябрьде болып өткен Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси сессия­ларында өзгерис ҳәм қосымшалар киргизилип, ол ҳәзир 6 бөлим, 26 бап, 120 статья­дан ибарат.

Айрықша атап өтиў тийис, 1992-жыл 8-декабрьде қабыл етилген Өзбекстан Республикасы Конституциясының XVII бабы толығы менен Қарақалпақстан Республикасына  арнал­ған болып, онда суверенли Қарақалпақстан Республикасы Өзбекстан Республикасының қурамына киретуғынлығы, Қарақалпақстан Республикасының суверенитети Өзбекстан Республикасы тәрепинен қорғалатуғынлығы белгиленген. Әзелден турмыс қыйыншылықларын бир-бирине ийин тиресип жеңип өткен туўысқан өзбек ҳәм қарақалпақ халықларының арасындағы дослық қатнасықлары барған са­йын беккемленип бармақта.

Өзбекстан Республикасы менен тәғдирлес Қарақалпақстан Республикасы Конституциясының 18-статьясында болса, Қарақалпақстан Республикасында жасаўшы пуқаралардың барлығы бирдей ҳуқық ҳәм еркинликлерге ийе екенлиги, сондай-ақ, олардың нызам алдында теңлиги айрықша белгилеп қойылған.

Бүгин елимизде жасаўшы ҳәр бир пуқара өзлериниң Конституциялық ҳуқықларынан пайдаланып, әлбетте, мәмлекетимиз тәрепинен  жаратылып берилген еркин мийнет етиў, билим алыў, нызамлы ҳуқық ҳәм еркинликлеримизден пайдаланыў сыяқлы үлкен имканиятлардан пайдаланып жасамақта. Әсиресе, Президентимиз Ш.Мирзиёевтиң тиккелей басшылығы астында мийнеткеш халқымыз турмысымыздың дерлик барлық салаларында жоқары көрсеткишлерди қолға киргизбекте. Бизге мәлим, мәмлекетимиз өз ғәрезсизлигин қолға киргизген жылдан баслап елимизде ҳәр бир жылға өз алдына атама бериў дәстүрге айланды. Гүўасы болып отырғанымыздай, турмысымызды ҳәр тәреплеме раўажландырыўға, елимиз пуқараларының тынышлығы менен пәраўанлығын тәмийинлеўге қаратылған бул дәстүрлер тийкарында қаншама әҳмийетли илажлар әмелге асырылып келинбекте.  Буны өткен жылдың Президентимиз басламасы менен «Халық пенен пикирлесиў ҳәм инсан мәплери жылы» деп аталыўынан да көриўимиз мүмкин.

Усыннан келип шыққан ҳалда, «Халық мәмлекетлик уйымларға емес, ал, мәмлекетлик уйымлар халқымызға хызмет етиўи лазым» деген принцип мәмлекет сиясатының тийкарғы бағдарларынан бирине айланды.

Буннан тысқары, 2017-2021-жылларда Өзбекстан Республикасын раўажландырыўдың тийкарғы бес бағдары бо­йынша Ҳәрекетлер стратегиясының қабыл етилиўидиң елимиздиң раўажланыўын жаңа басқышқа көтериўдеги әҳмийетли қәдемлерден бири болды.

Ҳәрекетлер стратегиясында белгилеп қойылғанындай, мәмлекет ҳәм жәмийет қурылысын жетилистириў, нызам үстинлиги ҳәм суд-ҳуқық системасын реформалаў, экономиканы ҳәм социаллық саланы буннан былай раўажландырыў, қәўипсизлик, миллетлер аралық татыўлық ҳәм диний кеңпейилликти тәмийинлеў, терең ойланған, өз-ара мәпдар ҳәм әмелий руўхтағы  сыртқы сиясатты басқышпа-бас­қыш даўам еттириў сыяқлы мәселелер раўажланыўымыздың тийкарғы бағдары сыпатында белгилеп алынды.

Ҳәрекетлер стратегиясында белгиленген мақсет ҳәм ўазыйпалардан келип шығып, қысқа ўақыт ишинде Қараөзек районында «Қарақалпақ цемент», пайтахтымызда «Нөкис полимер», «Нөкис электроаппарат», «Самсунг» бренди астында телевизор шығарыўшы «Техник глобал», жип ислеп шығарыўшы «Вегатекс глобал» сыяқлы кәрханалар иске түсти.  Буннан тыс­қары, Ибрайым Юсупов атындағы арнаўлы мектеп интернаты, Әмир Темур атындағы мәдений дем алыў парки, заманагөй ири спорт комплекси қурып питкерилип, Нөкистеги Имам ийшан Муҳаммед жомеъ мешитинде реконс­трукция жумыслары алып барылды.

 Усындай үлкен жумыслардың даўамлы басқышы сыпатында быйылғы жылдың «Жедел исбилерменлик, инновациялық идея­лар ҳәм технологияларды қоллап-қуўатлаў жылы» деп аталып, бул бағдардағы жумыслар әллеқашан баслап жиберилди.

Атап айтқанда, Инвестицияларды тартыўға бағдарланған жаңа бағдарламаға муўапық, 2018-2019-жылларда Қарақалпақстан Республикасында улыўма баҳасы 4,5 триллион сумлық 1300 ден артық жойбар әмелге асырылыўы режелестирилген. Буның нәтийжесинде болса жаңадан 10 мың жумыс орны жаратылады.

Бул жумыслардан гөзленген мақсет — республиканы әсирлер даўамында әпиўайы аграр үлкеден заманагөй өндирислик ҳәм социал-экономикалық инфрадүзилмелер, транспорт-коммунникация тармақлары, жоқары маманлыққа ийе кадрларга ийе болған қүдиретли аймаққа айландырыўдан ибарат.

Әлбетте, маман қәниге таярлаў процеси ең дәслеп тәлим-тәрбия менен тығыз байланыслы есапланады. Сонлықтан да ғәрезсизлик жылларында билимлендириў системасын түпкиликли реформалаў, ҳәр тәреплеме саламат, заманагөй билимлерди өзлестирген бәркамал әўладты жетилистириў, интеллектуал қәбилетли ҳәм жоқары мәнаўиятлы кадрларды таярлаў жумыслары әмелге асырылмақта.

Бүгинги күнде ҳүкиметимиз тәрепинен мектепке шекемги билимлендириў басқышының перзент тәрбиясындағы тутқан орны есапқа алынып, Мектепке шекемги билимлендириў минис­трлиги шөлкемлестирилип, халық тәрепинен билдирилген усыныслар тийкарында 11 жыллық билим бериў қайта тикленди.

Буннан тысқары, 15 жоқары билимлендириў мәкемелеринде арнаўлы сыртқы бөлимлер ашылып, жаңадан ашылған институт ҳәм филиаллар есабынан жоқары оқыў орны мәкемелериниң саны 81 ге, аймақлардағы филиаллары 15 ке, сырт ел университетлериниң саны 7 ге жетти.

Бүгин барлық инсаныйлық принциплерди өзине жәмлеген Конституциямыз тийкарында әмелге асырылып атырған жүдә үлкен дөретиўшилик ислеримиз тийкарында жүзеге келип атырған жаңа өзгерислер  тек ғана   бүгинги күнимиз ушын емес, ал, ертеңги күн ийелери болған келешек жасларымыз ушын, қалаберсе, перзентлеримиз ушын да хызмет етиўи тийис.

Солай екен, Конституциямыз елимизде демократиялық ҳуқықый мәмлекет ҳәм еркин пуқаралық жәмийетин қурыў, Ўатанымыз раўажланыўы ҳәм халқымыздың пәраўанлығын және де жетилистириўдиң беккем тийкары болып хызмет етип келмекте деп үлкен исеним менен айта аламыз.

Рашид  РАХМАТОВ,

Қарақалпақстан Республикасы прокуроры.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF