Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 10:12:19, 23.06.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ҲАЯЛ  БАХТЫ —  ЎАТАН  БАХТЫ

Усы күнлерде халқымыз бәҳәр паслының туңғыш әййямы, нәзиклик ҳәм муҳаббат нышаны болған 8-март байрамын кең түрде белгилеп атыр.

«Ҳаял-қызларды қоллап-қуўатлаў ҳәм шаңарақ институтын беккемлеў тараўындағы жумысларды түп-тийкарынан жетилистириў илажлары ҳаққында»ғы Президентимиз Пәрманының мағанасына тереңирек әҳмийет берип қарасақ, ғәрезсизликтиң халқымыз ушын жаратқан азат ҳәм абат турмыс тәризи бәринен бурын ҳаял-қызларымыздың жәмийеттеги мүнәсип орны, бахыт-ығбалында айқын көзге тасланады. Неге дегенде, ғәрезсизликтиң дәслепки күнлеринен-ақ, ҳаял-қызларға ғамқорлық көрсетиў, олардың сиясий белсендилигин арттырыў, кәсиплик, физикалық, руўхый ҳәм интеллектуал потенциалын раўажландырыў, қыз балаларды заманагөй кәсип-өнерлерге бағдарлаў, спортқа кең тартыў, аналық ҳәм балалықты қорғаў, саламат шаңарақты қәлиплестириў мәмлекетлик сиясат дәрежесине көтерилди.

Бундай көлемли ҳәм әҳмийетли ислерди избе-излик пенен даўам еттирип атырған халықшыл Президентимиз Ш.Мирзиёев өткен жылы Қарақалпақстанға келген сапары даўамында усы мәселелерге айрықша дыққат-итибар қаратқан еди. Елимиз басшысының Хожели қаласындағы Ҳаял-қызлар мүриўбет үйинде болыўы ҳәм ол жердеги унамсыз жағдайларды сапластырыў бо­йынша тапсырмалары ҳаял-қызларға көрсетилип атыр­ған ғам­қорлық ҳәм итибардың айқын көриниси болды.

Президентимиздиң 2017-2021-жылларда Өзбекстан Республикасын раўажландырыўдың бес тийкарғы бағдары бойынша Ҳәрекетлер стратегиясы мәмлекет ҳәм жәмийет қурылысын жетилистириў, нызам үстинлигин тәмийинлеў, суд-ҳуқық системасын буннан былай да реформалаў, экономиканы және де раўажландырыў ҳәм либералластырыў, социаллық тараўды раўажландырыў, қәўипсизлик, миллетлер аралық татыўлық ҳәм диний кеңпейилликти тәмийинлеў, терең ойланған, өз-ара мәпдар ҳәм әмелий руўхтағы сыртқы сия­сат жүргизиў сыяқлы бес әҳми­йетли принципти өз ишине алар екен, бул бағдарлардың ҳәр биринде әлбетте, ҳаял-қызларымыздың айрықша ўазыйпалары жәмленген.

Бул ўазыйпалар бүгинги күнде биз жоқарыда тилге алған қарарда және де беккемленди. Онда ҳаял-қызлардың репродуктив саламатлығын қорғаў бағдарындағы жумыслар жетерли дәрежеде шөлкемлестирилмеген, аналар кеселлиги ҳәм перинатал кеселликлер профилактикасы ҳәм олардың алдын алыў бойынша нәтийжели система, әсиресе, шетки, алыс аўылларда болмаған мәселелерге айрықша итибар қаратылған.

Бүгинги күнде бул қарар тийкарында Қарақалпақстанда ең әҳмийетли ўазыйпалардан бири болған шаңарақлық бизнес ҳәм өнерментшиликти қаржылай қоллап-қуўатлаў, көлемин және де кеңейтиў жумыслары жедел раўажланбақта. Атап айтқанда, миллий өнерментшиликти раўажландырыў есабынан 123 жумыс орнын шөлкемлестириў режелестирилген болып, мийнет шәртнамасы тийкарында кәрханалар менен 292 жумыс орны ашылды.

Жумыссыз ҳаял-қызларды анықлаў ҳәм олардың бәнтлигин тәмийинлеў мақсетинде ҳаял-қызлар комитетлери тәрепинен мәҳәлле мәсләҳәтшилери менен биргеликте орынларда жумыссыз ҳаял-қызлардың дизимлери дүзилип, ҳәр айда жаңаланып бармақта.

Исбилермен ҳаялларды қоллап-қуўатлаў мақсетинде коммерциялық банклер тәрепинен 1961 исбилермен ҳаялға жәми 67427,9 миллион сум кредит қаржылары ажыратылды. Буннан тысқары, Қарақалпақстан Республикасы «Тадбиркор аёл» Өзбекстан Исбилермен ҳаяллар бирлеспеси Қарақалпақстан бөлими менен биргеликте ҳаял-қызлар исбилерменлигин қоллап-қуўатлаў мақсетинде «Өз бизнесиңди басла», «Шаңарақлық исбилерменликти шөлкемлестириў» темаларында илажлар өткерилди. Оларда жәми 3600 ҳаял-қыз қатнасты.

Бүгинги дәўир талабы соннан ибарат, исленген жумыслар менен қанаатланып қалыў турмыс­тан артта қалыў демек. Себеби, өмиримиз ҳәр күн, ҳәр секундта жаңаланыўлар, қурылыслар менен толып-таспақта, елимиздеги ҳәр бир ҳаял-қыз келешек ушын ана сыпатында да, өзи ислеп атырған тараў қәнигеси сыпатында да мәмлекетимиздиң раўажланыўына өз үлесин қосып үлгериўи керек.

Елимизде узақ мүддет сырт еллерде болып, жасаў мәнзиллерине қайтқан, депортация бол­ған, адам саўдасынан жәбирленген ҳәм «Ўатанға қайтыў гүўалығы» менен журтына қайтып келген ҳаял-қызларға социаллық жәрдем көрсетилиўи ҳәм медициналық тексериўден өткерилиўинде мәмлекетлик шөлкемлерге жақыннан көмек берип, оларды бос жумыс орынлары ярмаркаларына кең тартыў, реабилитация орайларына барыўын тәми­йинлеў, психологиялық, медициналық, ҳуқықый ҳәм социаллық жәрдемлер көрсетиў бо­йынша да избе-из жумыслар алып барылмақта. Бул бағдарда ҳаял-қызлар комитетлериниң «Ҳаяллар ҳәм шаңарақларды социаллық қоллап-қуўатлаў орайлары» менен биргеликтеги жумыслары үлкен нәтийже бермекте.

Мәмлекетимизде социаллық қорғаўға мүтәж шаңарақлар ушын медициналық социаллық патронаж бригадалары менен бирге экологиялық жақтан қолайсыз аймақларда, узақ аўылларда, шөл аймақларында жасаўшы, айрықша итибарға мүтәж нураный аналардың жағдайынан хабар алыў, оларға медициналық ҳәм социаллық жәрдем көрсетиў бағдарында дүзилип атырған реже ҳәм бағдарламалар да Президентимиздиң Ҳәрекетлер стратегиясында көрсетилген ең әҳмийетли ўазыйпалардың бири есапланады.

Ҳаяллар ҳәм қызлардың саламатлығын беккемлеў, олардың арасында дене тәрбиясы ҳәм спортты ен жайдырыў мақсетинде «Саламат ана — саламат бала», «Ҳаял-қызлар спорт фестивалы» сыяқлы илажлардың өткерилиўине айрықша әҳмийет берилмекте.

Әсиресе, бүгинги күнде орынларда тийисли шөлкемлер менен биргеликте «Китап оқыў шаңарақтан басланады» атамасындағы илажларды өткериў үлкен нәтийже берип атыр. Неге дегенде, тынышсыз шаңарақлардың перзентлери, жәмлеспеген жаслар, жумыс пенен бәнт болмаған жигит-қызлардың турмысын қадағалаўда ата-аналар перзентлерин китап оқыў менен бәнт етиўи олардың тәрбиясында үлкен әҳмийетке ийе.

Сондай-ақ, районлық ҳаял-қызлар комитетлери қасында жәмийетлик тийкарда «Ҳаял-қызлар мәсләҳәт орайлары» хызмет көрсетпекте. Ҳәким қарарлары тийкарында олардың басшылары етип ҳаял-қызлар комитетиниң бас қәнигелери бекитилген ҳәм олар белгиленген реже-кесте тийкарында жумыс алып барылыўын муўапықластырады. Орайлар тәрепинен диний, ҳуқықый, медициналық, бәнтлик, исбилерменлик мәселелеринде мүрәжат еткен ҳаял-қызларға тийисли жәрдем ҳәм мәсләҳәтлер бериледи.

Узақ мүддетке шет елге кеткен ҳаял-қызлардың саны ке­йинги жылларда 6000 нан көп. Оларды өз жасаў орынларына қайтарыў мақсетинде ҳаял-қызлар комитетлери тәрепинен мәпдар шөлкемлер менен биргеликте мәҳәллелерде узақ мүддетке шет елге кеткен ҳаял-қызлардың шаңарақлары менен сәўбетлер өткерилип, олардың перзентлеринен хабар алынып, ҳаял-қызларды өз жасаў орынларына қайтарыў бойынша турақлы жумыслар алып барылмақта.

Сондай-ақ, барлық пуқаралардың өзин-өзи басқарыў уйымларында жумыс алып барып атыр­ған 397 диний ағартыўшылық ҳәм руўхый әдеп-икрамлылық тәрбия мәселелери бойынша мәсләҳәтшилери тәрепинен «Шаңарақ-мәҳәлле-билимлендириў мәкемеси» бирге ислесиў механизми тийкарында шаңарақларды үйрениў даўамында 105769 үйге барылып, олар менен жеке тәртипте сәўбетлер өткерилди.

Сол нәрсени айрықша атап өтиў керек, елимизде ҳаял-қызлар сиясатының үстинлигин тәмийинлеўде биринши гезекте шаңарақтың орны ҳәм тәсири шексиз. Елимиздиң Биринши Президенти И.Кәримовтың атап өткениндей, «Инсанның ең таза ҳәм пәкизе туйғылары, туңғыш турмыслық түсиник ҳәм көзқараслары биринши гезекте шаңарақта қәлиплеседи. Баланың характерин, тәбияты ҳәм дүньяқарасын белгилейтуғын руўхый өлшем ҳәм қараслар — жақсылық ҳәм ийгиликлилик, адамгершилик ҳәм меҳир-ақыбет, ар-намыс ҳәм әндийше сыяқлы муқаддес түсиниклердиң тырнағы шаңарақ шараятында қаланыўы тәбийғый».

Соның ушын да шаңарақ орталығында пайда болатуғын өз-ара ҳүрмет, Ўатан ҳәм ата-ана алдындағы қарыздарлық миннетин терең аңлаў ҳәр қандай инсанға тән болған адамгершилик пазыйлетлери ҳәм шаңарақлық мүнәсибетлердиң негизин, шаңарақтың руўхый дүньясын қурайды.

Президентимиздиң «Ҳаял-қызларды қоллап-қуўатлаў ҳәм шаңарақ институтын беккемлеў тараўындағы жумысларды түп-тийкарынан жетилистириў илажлары ҳаққында»ғы Пәрманы ҳаял-қызлар турмысында, олардың шаңарақта, жәмийетте өз орнын табыўы ҳәм беккемлениўинде үлкен әҳмийетке ийе.

Улыўмаластырып айтатуғын болсақ, шаңарақ бахты Ўатан бахтын жаратады. Шаңарақлар бахты болса ҳаял, ана бахты менен уйғынласқан.

Қосықта айтылғанындай:

Мен анаман! Улымдаман, қызымдаман,

Өзбекстан — ҳәр ҳүр шәҳәр әзимдемен,

Алған бир нәпес ушын қарызыңдаман,

Басым жерге тийгенше тәжимдемен.

Ҳүр миллетим даңқы ушын туўылдым мен,

Балам ушын, Ўатан ушын туўылдым мен!

Гүлистан  АННАҚЛЫЧЕВА,

Қарақалпақстан халық шайыры, Олий Мажлис сенаты ағзасы.    

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF