Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 10:13:48, 23.06.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

МАШАҚАТЛЫ  МИЙНЕТТИҢ  ЖЕМИСИ

ЯМАСА ТИЛ ИЛИМИ БОЙЫНША ҚАРАҚАЛПАҚ ҲАЯЛ-ҚЫЗЛАРЫНАН ШЫҚҚАН БИРИНШИ ДОКТОР ҲАҚҚЫНДА

Көпшилик жағдайда ийне менен қудық қазғанға теңелетуғын илим менен шуғылланыўдың қаншелли машақатлы екенин басынан кеширгенлер ғана биледи. Онда белгили бир нәтийжеге ерисиў, илимде салмақлы из қалдырғандай жаңалық ашыў ушын не бир ақшамларды уй­қысыз өткериўге, қаншадан-қанша китапларды ақтарыўға туўра келеди.

Бизлер 1992-1997-жыллар аралығында Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик университети филология факультетиниң бес (үш қарақалпақ тили ҳәм әдебияты, бир-бирден түркмен тили ҳәм журналистика қәнигеликлери бойынша) топарында 120 дан аслам студент оқыған болсақ, олардың арасында бүгинги мақаламыз қаҳарманы Гүлмийра Қарлыбаева өзиниң илимге деген қуштарлығы, талапшаңлығы ҳәм жоқары саўаты менен айрықша ажыралып туратуғын еди десек, асыра силтеген болмайман. Сабақлардан айрықша баҳаларға оқыўы, университетте өткерилген ҳәр қыйлы илимий конференцияларға өз баянатлары менен белсене қатнасыўы оның илим жолындағы келешегин анық белгилеп турғандай еди.

Негизинде ҳәр қандай жақсы билимниң тырнағы мектепте қаланады. Баслаўыш ҳәм орта билимди пуқта өзлестирип бар­ған оқыўшы келешекте жоқары нәтийжелерге ерисетуғынын турмыс тастыйықлайды. 1992-жылы пайтахтымыздағы 21-санлы Ғабдулла Тоқай атындағы орта мектепти алтын медаль менен тамамлаған Гүлмийра сол жылы университетке оқыўға түскен болса, 1997-жылы оны айрықша диплом менен питкерип шықты.

Қыз баланың илим менен шуғылланыўы аңсат емес. Бирақ, қызының илимге қызығыўшылығын сезген әкеси Ермекбай аға да, анасы Айымгүл апа да, туўыс­қанлары да оған барлық ўақытта шараят жаратып бериўге умтылды. Буның нәтийжесинде Гүлмийра 1997-2001-жылларда Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик университетинде 10.02.02 — миллий тиллер (қарақалпақ тили) қәнигелиги бойынша аспирантураның күндизги бөлимин питкерип, 2002-жылы 3-май күни «Әжинияз шығармалары тилиниң фонетикалық ҳәм морфологиялық сыпатламасы» деген темада кандидатлық диссертациясын табыслы жақлап шықты.

Илим бир жерде тоқтап қалыўды сүймейди. Сол айтқандай, шайыр шығармаларының тилин толық изертлеў объекти етип алыўды өзиниң алдына беккем мақсет етип қойған  Гүлмийра да изленислерин тоқтатпады, илимий изертлеў жумысларын даўам еттирип, енди Әжинияз шығармалары тилиниң лексика-семантикалық ҳәм стилистикалық өзгешеликлерин үйренип шықты. Излениўлер нәтийжесинде  бир неше илимий мақалалар, тезислер жәриялады. 

2014-2016-жыллар даўамында университеттиң «Қарақалпақ тил билими» кафедрасының үлкен илимий хызметкер излениўшиси сыпатында «Әжинияз шығармалары тилиниң семанти­ка-стилис­тикалық өзгешеликлери» деген темада диссертациялық жумысын жазып тамамлады.

Изертлеў жумысы даўамында жүзеге келген мәселелер бо­йынша Өзбекстаннан тысқары Москва, Челябинск, Австрия, Польша, АҚШ, Қазақстан мәмлекетлериниң илимий журналларында, илимий-теориялық конференцияларда өз мақалалары менен қатнасып, жәмийетшилик арасында қарақалпақ классик шайыры Әжинияз шығармаларының тиллик өзгешеликлери бойынша жаңа пикирлерди оятты, уллы шайырдың әдебий мийрасын (дөретпелериниң тиллик өзгешеликлерин, сөзлик қурамының байлығын) дүнья илимине алып шықты ҳәм бир қанша илимий монографиялардың авторына айланды. Оның бул мийнетине Өзбекстан Республикасы Илимлер Академиясы Өзбек тили, әдебияты ҳәм фольклоры институтының директоры, филология илимлериниң докторы, профессор Н.Махмудов, Ташкент мәмлекетлик Шығыстаныў институтының профессоры, филология илимлериниң докторы Қ.Садықов, Самарқанд мәмлекетлик университетиниң профессорлары, филология илимлериниң докторлары У.Санақулов ҳәм М.Абдиев, Россия Федерациясы Тамбов мәмлекетлик университетиниң кафедра баслығы, филология илимлериниң докторы, профессор А.Щербак, Әзербайжан Республикасы Баку славян университетиниң профессоры, филология илимлериниң докторы Н.Мамедов ҳәм басқа да көплеген илим ғайраткерлери өзлериниң унамлы пикирлерин билдирди. Диссертация жумысына Ал Хорезмий атындағы Үргениш мәмлекетлик университети профессоры, филология илимлериниң докторы Зарипбай Дусимов, Әжинияз атындағы Нөкис мәмлекетлик педагогикалық институты доценти, филология илимлериниң докторы Юлдаш Ибрагимов, Қазақстандағы Л.Н.Гумилев атындағы Евразия мәмлекетлик университети Түрктаныў кафедрасының профессоры, филология илимлериниң докторы Мағрипа Ескее­валар рәсмий оппонентлик етти.

Гүлмийра Қарлыбаева усындай машақатлы мийнетлериниң арқасында 2017-жыл 3-ноябрьде Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик университети жанындағы DSc 27. 06.2017. Fil.20.01-санлы қәнигелестирилген илимий Кеңес мәжилисинде жоқарыда атап өтилген темада докторлық диссертация жумысын табыслы қорғады ҳәм филология илимлериниң докторы дәрежесине ылайық деп табылды. 28-декабрьде болса Өзбекстан Жоқары аттестациялық комиссия тәрепинен филология илимлериниң докторы илимий дәреже дипломы тастыйықланды.

— Мениң бул табысымды әкем ҳәм анам, сондай-ақ, илимий басшым, академик Абатбай аға Дәўлетовлардың көре алмай кеткенине бираз өкинемен, - дейди ол. — Биринши гезекте оларға, қала берсе, мени ҳәр тәреплеме қоллап-қуўатлаған енем ҳәм өмирлик жолдасыма, барлық жақын-жуўықларым менен досларыма шексиз миннетдарман. Олардың исенимин ақлаў, қарақалпақ тил илиминиң раўажланыўы ушын бар билимим менен күш-жигеримди жумсаўды нийет еткенмен...

Өмирлик жолдасы демекши, Гүлмийра илимпаз болыўы менен бирге жақсы үй бийкеси болып та табылады. Қарақалпақстан Республикасы Балалар спортын раўажландырыў қорының бас қәнигеси Сансызбай Сапарниязов пенен биргеликте тәрбиялап атырған Бийбижамал, Ерсайым ҳәм Әжинияз исмли перзентлериниң меҳрибан анасы.

Қарақалпақ илиминде ҳаял-қызлардан шыққан докторлар көп емес. Олардың арасында тил илими бойынша биринши болып докторлық дәрежеге ийе болған Гүлмийра Қарлыбаеваны бул табысы менен қызғын қутлықлап, илим жолындағы машақатлы ислеринде талмас күш-ғайрат тилеймиз.

С.ЖАНИЕВ.

СҮЎРЕТТЕ:  Г.Қарлыбаева.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF