Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 06:58:19, 19.09.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ЖЕҢИЛ  КЕШКЕН  «ТОЛҒАҚ»

ЯМАСА ҚАРАҚАЛПАҚ ӘДЕБИЯТЫ БОЙЫНША ЖАҢА ИЛИМ ДОКТОРЫ ҲАҚҚЫНДА

Тәкирарланбас сулыўлыққа ийе тәбиятқа қарасақ, ҳаял-қызлар ҳәм бәҳәр түсиниклери бир-бирине уйғынласып кеткендей сезинесең. Әтирап көк липасқа бөленип гүлленгенде келиншектей гөззал ҳәм шырайлы болып, кимниң болса да тәбиятқа ықласын оятады. Адамзат усы мәўсимде өзин қайта өмирге келгендей сезинеди. Ҳаял-қызларымыз болса, гөззаллық, пәклик ҳәм тынышлық тымсалы болып қала береди.

Мәмлекетимиздеги бәрше ҳаял-қызлар республикамыздың социал-экономикалық турмысының барлық тараўларында жемисли мийнет етип атыр. Усындай ҳаял-қызлардың бири, ӨзРИА Қарақалпақстан бөлими Қарақалпақ гуманитар илим-изертлеў инс­титуты қарақалпақ әдебияты ҳәм фольклоры бөлиминиң үлкен илимий хызметкери Зияда Бекбергенова. Ол журт­шылыққа жазыўшы ҳәм әдебият изерт­леўшиси сыпатында белгили. Әдебият шайдалары оны «Мәңги қалған дақ» (1994-жыл) гүрриңлер топламы ҳәм «Әмиўдәрья» журналында жәриялан­ған «Ҳаял тәғдири» повести арқалы таныйды. Сондай-ақ, белгили шайыр, мар­ҳум Әскербай Әжиниязовтың қосықлар топламларын өз алдына китап етип шығарыўда да Зияда Бекбергенованың мийнети өз алдына. Илимпаз сыпатында 1995-жылы «Ҳәзирги дәўир қарақалпақ поэзиясында халық аўызеки поэтикалық дәстүрлери (1970-1980-жж)» деген темада кандидатлық диссерта­циясын жақлады. Әдебият пәни бо­йынша мектеп сабақлықларының авторларының бири болды. Өткен жылы 3-ноябрьде болса Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик университети жанындағы илимий дәрежелер бериўши илимий Кеңесте «Қарақалпақ романларында көркем сөз поэтикасы (1980-2010-жыллар)» деген темада докторлық диссертациясын табыслы жақлады ҳәм илим докторы илимий дәрежесин алды.

— Илим менен шуғылланыў мәзи ис емес екенлигин бәршемиз билемиз. Лекин, студентлик жылларымда белгили илимпаз С.Ахметовтың басшылығында питкериў қәнигелик диплом жумысын жазыўым, соң кандидатлық диссертация жумысымды жазыўда филология илимлериниң докторы, профессор С.Бахадырованың көрсетпелери маған үлкен жәрдем болды,-дейди З.Бекбергенова. — 2011-жылы ӨзРИА Қарақалпақстан бөлими Қарақалпақ гуманитар илим-изертлеў институты қарақалпақ әдебияты ҳәм фольклоры бөлиминиң баслығы болып ислеп атыр­ғанымда филология илимлериниң докторы, профессор Қ.Оразымбетовтың докторантурада илимий изленислер алып барыў бойынша берген мәсләҳәти менен Бердақ атындағы ҚМУдың докторантурасына оқыўға түстим. Оқыў дәўиринде темама байланыслы сырт еллердиң ҳәм республикамыздың абырайлы илимий журналларында 40 тан аслам илимий мақалалар жәрияладым ҳәм оқыў менен бирге Ташкент қаласында шөлкем­лестирилген илимий грантта «ХХ әсирдеги қарақалпақ поэзиясы антологиясын ғәрезсизлик идеологиясы тийкарында таярлаў» бойынша жеңимпаз болдым. Ҳәзирги ўақытта усы атамада еки томлық китап шығарыў бойынша жумыс алып бармақтаман. Ал, докторлық диссертацияны жазыўда болса маған илимий басшы болған филология илимлериниң докторы, профессор Қурбанбай аға Жәримбетовтың мийнетлериниң арқасында, қала берсе, германиялы қарақалпақ фольклорының изертлеўшиси К.Райхлдың, әзербайжанлы профессор Н.Мамедов ҳәм басқа да көрнекли илимпазлардың илимий мийнетиме берген жоқары баҳалары себепли илимий Кеңесте докторлықты жақлаў «толғағы» аўыр кешпеди. Устазларыма миннетдаршылығым шексиз...

Дурыс, устазлардың жол-жобасы өз алдына. Лекин, өмирлик жолдасы Камал Палымбетовтың шаңарақта оны қоллап-қуўатлап турыўы Зиядаға күш-жигер бағышлап турды. Олар ҳақый­қый илимпазлар шаңарағы. Өмирлик жолдасы К.Палымбетов та әдебият изертлеўшиси, филология илимлериниң кандидаты, доцент. Ҳәзирги ўақытта илимий докторантурада «Қоблан» дәстаны бойынша илимий изленислер алып бармақта. Олар перзентлер тәрбиясына да итибарлы қарайды. Туң­ғыш перзенти Қоблан жоқары мағлыўматлы, ҳәзирги ўақытта бажыхана тараўында жумыс ислеп атырған болса, қызы Айжамал Қарақалпақ мәмлекетлик университетиниң рус тили қәнигелигинде тәлим алмақта.

Белгили шайыр Г.Дәўлетова ҳаял-қызларға:

Нашар деп ким қойған сениң атыңды,

Шын полаттан алған ҳасыл затыңды,

Пилтабан, көнбис, сендей нар етип,

Алым соға алар ма «темир қатын»ды,

Жаратқанның қызы — Ҳәзирети ҳаял! - деп тәрийп береди.

Ҳақыйқатында да, ҳаялларды тек ғана ҳаяллар түсинеди. Олар шаңарақты, жумысты, перзентлер тәрбиясын, қарым-қатнасты теңдей алып барады.

З.Бекбергенова менен сәўбетимиз қысқа болды. Оның тымсалында бүгинги қарақалпақ ҳаял-қызларының келбетин ашыў, олардың тәрийпин келтирип, қағазға түсириў ушын бир ғана мақала жеткиликсиз. Олар ҳаққында еле көп жазылады.

Р.АРЗИЕВ.

СҮЎРЕТТЕ: З.Бекбергенова.

Автордың түсирген сүўрети.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF