Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 02:36:08, 08.08.2020
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ЖОҚАРЫ БИЛИМЛЕНДИРИЎДЕ  ИННОВАЦИЯ ҲӘМ ЖАҢА ИДЕЯЛАР

Ҳәр қандай жәмийет инновациялық раўажланыў жолы менен қүдиретли елге айланады. Сонлықтан ҳүрметли Президентимиз Шавкат Мирзиёев: «Инновация болмаса ҳеш бир тараўда раўажланыў болмайды», деп атап өткен еди.

Бүгинги күнде  мәмлекетимизде жетекши тараўларды инновациялық раўажландырыў, инновациялық идеялар ҳәм технологияларды енгизиў барысында көп жумыслар избе-излик пенен әмелге асырылмақта. 2018-жылдың «Жедел исбилерменлик, инновациялық идеялар ҳәм технологияларды қоллап-қуўатлаў жылы» деп белгилениўи ҳәм усы тийкарда Мәмлекетлик бағдарламаның қабыл етилиўи елимиздиң барлық тараўларындағы әмелге асырылыўы тийис жумыслардың бас бағдары десек болады.

Мәмлекетимиздиң ҳәм жәмийетимиздиң заман талаплары дәрежесинде раўажланыўын тәмийинлеўде — илим ҳәм билимлендириўдиң орны жоқары. Интеллектуал раўажланған, кең пикирлеўши, жаңалық жаратыў­ға умтылыўшы кәмил инсанды тәрбиялаў ушын билимлендириў тараўының өзи инновациялық идеяларға тийкарланыўы керек. Сонлықтан да, мәмлекетимизде билимлендириўдиң сапасын арт­тырыўға, жәмийет, мәмлекет ҳәм кәмил инсан талапларына жуўап беретуғын жаңалықлар енгизиўге айрықша итибар қаратылмақта. Өзбекстан Республикасын раўажландырыўдың тийкарғы бес бағдары бойынша Ҳәрекетлер стратегиясының быйылғы жылда әмелге асырыўға қаратылған Мәмлекетлик бағдарламасы тийкарында 2018-жылдың 30-январь сәнесинде Өзбекстан Республикасы Жоқары ҳәм орта арнаўлы билимлендириў министрлигиниң тийисли буйрығы қабылланды. Булар университетимизде илимди раўажландырыў ҳәм инновациялық идеяларды жүзеге шығарыўға қаратылған жумысларымызды және де жеделлестиреди.

Ҳәрекетлер стратегиясын әмелге асырыўда өткен жылда елимиздиң билимлендириў тараўында көп ғана жетискенликлер ҳәм алға илгерилеўлер болғанлығын атап өтиўимиз керек. Әсиресе, заман талабына жуўап беретуғын жоқары қәнигели педагог кадрларды таярлаў, қәнигелердиң кәсиплик компетентлигин арттырыў, оқытыўдың инновациялық методларын, заманагөй информация-коммуникация технологияларын әмелиятқа кең түрде енгизиў бойынша бир қатар илажлар әмелге асырылды. Булар билимлендириўге инновациялық қатнастың әҳмийетиниң артып баратырғанлығын көрсетеди. Себеби, қәлеген тараўда нәтийжеге ерисиў қәнигелердиң кәсиплик компетентлик дәрежеси, инновациялық технологиялар ҳәм алдынғы сырт ел тәжирийбелерин өзлестириў менен де тиккелей байланыслы.

Президентимиз Ш.Мирзиёев өзиниң шығып сөйлеўлеринде «тез пәт пенен раўажланып баратырған ҳәзирги дәўирде жаңа пикир, жаңа идея, инновацияға сүйенген мәмлекет утатуғынын» қайта-қайта атап өтпекте. Ал, инновацияға тийкар болыўшы күш — бул илим. Университетимизде илимий потенциалды арттырыў, илимий изленислерди жүзеге шығарыў бойынша мүмкиншиликлерден кең пайдаланыўға ҳәрекет етилмекте. Атап айтатуғын болсақ, университет қасында қарақалпақ тили ҳәм қарақалпақ әдебияты қәнигелиги бойынша DSc27.06.2017.Fil 20.01-санлы Илимий Кеңес көп жыллардан берли турақлы ислемекте. Бул Кеңесте усы оқыў жылында  2 излениўши (З.Бекбергенова ҳәм Г.Қарлыбаева) DSc илимий дәрежеси ушын, 2 излениўши (Ш.Хожанов ҳәм Ж.Қаниязова) РhD илимий дәрежеси ушын  диссертация жумысларын табыслы жақлады ҳәм Өзбекстан Республикасы Жоқары аттестация комиссиясы тәрепинен тасты­йықланды. Улыўма усы оқыў жылында университетимизде 8 профессор-оқытыўшы докторлық диссертацияларын (DSc, РhD) табыслы қорғады. Соның ишинде Б.Нуржанов Қытай Халық Республикасында РhD дәрежеси ушын диссертация жумысын табыслы жақлап келди. 2018-жылы болса  университет докторантлары ҳәм излениўшилеринен 20 докторлық (соннан 5 DSc, 15 РhD) диссертация жумысларының қорғалыўы күтилмекте.

Мәмлекетимизде жоқары мәнаўиятлы, заманагөй билимге, өз еркин пикирине ийе жасларды миллий ҳәм улыўмаинсаныйлық руўхында тәрбиялаў ең әҳмийетли мәселелерден бири болып, студентлерди илимге бағдарлаў, илимий жумыс алып барыўға қызықтырыў, сондай-ақ, олардың халықаралық ҳәм республикалық конференцияларға жазған илимий мақалаларына басшылық етиў жумыслары жақсы жолға қойылған. Усындай бирге ислесиўдиң нәтийжесинде 2017-2018-оқыў жылында магистрант А.Бектурсынова — Президентлик стипендия жеңимпазы болса, шет тили факультети 3-курс студенти Н.Ибрагимова — Наўайы атындағы, техника факультети студенти Б.Камалов ҳәм химия-технологиялары факультети студенти Д.Абдикамалов — Беруний атындағы, физика факультети студенти Г.Абдиреймова — Улығбек атындағы, тарийх факультети студенти А.Муратбаева — Ислам Кәримов атындағы мәмлекетлик стипендия ийелери болды. Университет тәрепинен шөлкемлестирилген Бердақ атындағы стипендияға 7 студент ылайықлы деп табылды. Қарақалпақ филологиясы факультетиниң студенти Н.Балтабаева усы жылы «Жаслар аўқамы» стипендиясына миясар болды.

Әлбетте, бундай жетискенликлерге ерисиўде университетимиз профессор-оқытыўшыларының хызметлери айрықша. Өз гезегинде олардың пидакерлик мийнетлери де ҳүкиметимиз тәрепинен ылайықлы баҳаланбақта. Атап айтқанда, усы оқыў жылында университетимиздиң жетекши алымларының бири физика-математика илимлериниң докторы К.Қудайбергенов Өзбекстан Республикасы илим ҳәм техника тараўында биринши дәрежели Өзбекстан Республикасы Мәмлекетлик сыйлығының лауреаты ҳәм «Қарақалпақстан Республикасына мийнети сиңген илим ғайраткери» ҳүрметли атағына ийе болды. Қарақалпақ филологиясы факультетинен филология илимлериниң кандидаты, шайыр Б.Генжемуратовқа «Өзбекстан Республикасына хызмет көрсеткен мәденият хызметкери» ҳүрметли атағы берилди. Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинетиниң ҳәр жылы дәстүрге айланған «Жоқары оқыў орнының ең жақсы педагогы» республикалық таңлаўында усы оқыў жылында университетимизден 5 профессор-оқытыўшы — илим докторлары, профессорлар Қ.Исмайлов ҳәм К.Қудайбергенов, доцентлер М.Жумамуратова ҳәм З.Реймова, үлкен оқытыўшы Н.Сағындықовалар түрли номинациялар бо­йынша жеңимпаз болды.

Илим ҳәм билимлендириўдиң тийкарғы қуралы китаплар ҳәм оқыў әдебиятлары. Демек, билимлендириў системасында сабақлық ҳәм оқыў-методикалық әдебиятлар менен тәмийинлениўдиң әҳмийети жүдә үлкен. Усы мақсетте 2017-жылы университет профессор-оқытыўшылары тәрепинен 87 атамадағы сабақлық ҳәм оқыў әдебиятлары жазылып, экспертизадан өткерилди. Ҳәзирги күнде олардан 17 сабақлық ҳәм оқыў қолланбаларына гуўалық берилип, баспадан шығарылмақта.

 Өзбекстан Жоқары ҳәм орта арнаўлы билимлендириў министрлиги қасындағы муўапықластырыўшы Кеңеске баспадан шығарыў бо­йынша усыныс етилген оқыў әдебиятлары да усы оқыў жылында студентлерге жеткерилиўи күтилмекте.

Мәмлекетлик бағдарламада көрсетилгениндей, жоқары билимлендириў системасында раўажланған мәмлекетлердиң жоқары оқыў орынлары ҳәм илимий орайлары менен бирге ислесиў қатнасықларын орнатыў, сырт ел тәжирийбелерин енгизиў тийкарғы ўазыйпа етип белгиленген. Мәмлекетлик бағдарлама тийкарында ислеп шығылған университеттиң жыллық ис-режесинде усы оқыў жылында 12 профессор-оқытыўшы ҳәм 2 питкериўшиниң М.В.Ломоносов атындағы Москва мәмлекетлик университетинде, Англия Метрополитен университетинде ҳәм Италияның Лакуела университетинде қәнигелигин арттырыўы ҳәм магистратурада оқыўы көзде тутылған.

Университетимизде көп жыллардан берли Европа Аўқамының Эрасмус плюс бағдарламасы ҳәм шет ел университетлери менен шәртнамалар тийкарында илимий-әмелий бирге ислесиўлер жақсы жолға қойылған. Өзбекстан Республикасы Жоқары ҳәм орта арнаўлы билимлендириў министрлиги тәрепинен бир қанша жойбарлар рәсмий­лестирилди ҳәм өз жумысын баслады. Эрасмус плюс бағдарламасының EPCA, GIS, HIGHVEC, ECAP, UZDOC 2.0, GREB жойбарлары тийкарында заманагөй технология ҳәм лаборатория үскенелери алып келинди ҳәм олардан университеттиң илимий хызметкерлери ҳәм студентлери нәтийжели пайдаланбақта.

Бүгин дүньяның жетекши институтлары, университетлери, илимий орайлары ҳәм Илимий Академиялары менен байланыс орнатыўды заманның өзи талап етпекте. Әсиресе, сырт ел жоқары оқыў орынларында оқып, тәжирийбе топлап келген қәнигелерге зәрүрлик бар. Сонлықтан да, шет ел жоқары оқыў орынларында магистратура ҳәм аспирантурада билим алып келген қәнигелер университетке илимий-педагогикалық хызметке тартылмақта. Атап айтатуғын болсақ, олардан М.Насыров ҳәм А.Атаўбаева — Украина Миллий Илимлер академиясына қараслы В.Е.Лашкарёв атындағы ярымөткизгишлер физикасы институтында илимий жумысларын орынлап келген болса, М.Утеўлиев — Словакия аграр университетинде магистратурада оқып келди, М.Асаматдинов болса Москва мәмлекетлик қурылыс университетинде аспирантурада оқып атыр. Илимий бағдардағы бундай жумысларымыз быйылғы оқыў жылында да даўам еттириледи.

Елимизде 2018-2019-оқыў жылында жоқары оқыў орынларына студентлерди қабыллаў өткен жылға салыстырғанда 20 процент­ке көбейиўи күтилмекте. Сондай-ақ, 5411100 — дәрилик өсимликлерди жетистириў ҳәм қайта ислеў технологиясы бакалавр тәлим бағдарының қабыллаў квотасын басқышпа-басқыш көбейтиў, келеси 2018-2019-оқыў жылында бул қәнигеликке 100 студент қабыллаў режелестирилген.

Президентимиздиң 2017-жыл 20-апрельдеги 2909-санлы қарары тийкарында университетимизде 2018-жылы туризм (хызмет бағдарлары бойынша), 2019-жылы менеджмент бакалавр бағдарлары ашылады. Сондай-ақ, 2018-жылы философия, дифференциал теңлемелер ҳәм математикалық физика, 2019-жылы телевидение ҳәм радио еситтириўлер, итималлықлар теориясы ҳәм математикалық статистика, 2020-жылы физика, дәрилик өсимликлерди жетистириў технологиясы, 2021-жылы математикалық моделлестириў ҳәм санлы усыллар, органикалық емес бирикпелердиң химиялық технологиясы магистратура қәнигеликлерине қабыллаў күтилмекте.

Жуўмақластырып айтқанда, илим ҳәм инновациялық идеялар қоллап-қуўатланып, билимлендириў тараўына айрықша итибар қаратылып атырған елимиз қәнигелер таярлаўшы жоқары оқыў орынларының хызметкерлерине үлкен жуўапкершиликлер жүклейди. Солай екен, университетимиздиң илимий-педагогикалық жәмәәти бул бағдардағы ийгиликли ислерин еле де сапалы ҳәм жедел даўам еттиреди.

А.РЕЙМОВ,

Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик университети ректоры.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF