Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 04:55:22, 22.02.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

УСТАЗ  ПАЛЎАННЫҢ  МӘРТЕБЕСИ

Самайына ақ араласқан, бирақ, еле толық әжим баса қоймаған жүзинен нур тамып туратуғын бул нураныйды көпшилик таныйды. Тек танып ғана қоймастан, көрген жерде ҳүрмет-иззетин орнына қойып, сыйлайды да. Себеби, бул инсан усыған ылайық. Өзиниң санаўлы өмирин устазлық кәсибине бағышлап, шәкиртлериниң жүрегине жол таба билген, олардың өмирден өз орынларын таўып кетиўине мийнетин сиңдирген Жақсымурат ағаның орны ҳақыйқатында да ҳәмийше төрде.

Оның басып өткен өмир жолына нәзер таслар екенбиз, тәлим-тәрбия тараўындағы тынымсыз мийнетлерге қоса бо­йына жоқары адамгершилик, ҳақыйқый устазлық пазыйлетлердиң жәмленгениниң гүўасы боламыз. Фашизмге қарсы урыс әйне ҳәўижге минген мәҳәлде, анығырағы 1943-жылдың 10-февралында Тахтакөпир районының «Қара буға» (ҳәзир Қараөзек ра­йонының Досназаров атындағы хожалығы) аўылында әпиўайы дийқан шаңарағында дүньяға келген Жақсымурат аға барлық теңлеслери сыяқлы өзиниң балалығы менен аўыз толтырып мақтана алмаса керек. Соған қарамастан билим алып, келешекте белгили бир кәсиптиң басына жип тағыўды нийет еткен ол мектепте сабақларынан жақсы баҳаларға оқыды. Балалық пайытында аўыллас дослары менен қумда гүреске түсип, өзиниң палўаншылыққа айрықша қызығыўы менен қатар-қурбыларынан ажыралып турды. Әсиресе, оның атақлы палўан Өмирбек Айтымов пенен аўыллас болып, бир мектепте оқыўы бул қызығыўшылығын әбден арттырды.

1961-жылы аўылындағы 4-санлы орта мектепти питкергеннен кейин Жақсымурат Мәмбетов Нөкис қаласына келип, еркин гүрес секциясына жазылады. Бул жерде тәжирийбели тренер Алексей Хегай, соң Рафаэл Келимбетовлардың қол астында гүрестиң әлўан түрли сырларын үйренеди. Бир қатар жарысларға қатнасып, тәжирийбе арттырды.

Бул жылларда республикамызда спорттың гүрес түрлерин раўажландырыўға айрықша кеўил бөлинип, бир қатар жумыслар әмелге асырылып атырған еди. Усы ислерге үлес қосыўды мақсет еткен мақаламыз қаҳарманы 1963-жылы Қарақалпақ мәмлекетлик педагогикалық инс­титутының дене тәрбиясы факультетине оқыўға түседи. Инс­титутта оқыған пайытында да, cоңынан армия қатарында хызмет еткен дәўиринде де гүрестен қол үзбеди. Әскерликте жүрип спорт шеберлигине талабан нормативин орынлады. Армиядан келгеннен кейин оқыўын даўам еттирип, еркин гүрес бойынша институт сайланды командасына басшылық етип, команда ағзаларын жарысларға таярлады. Оның жетекшилигинде институттың жас палўанлары Ташкент, Ферғана, Самарқанд, Термез, Бухара қалаларында жоқары оқыў орынларының студент­лери  арасында өткерилген жарысларда жоқары көрсеткишлерге ерисип, сыйлы орынларға ийе болды. Жақсымурат Мәмбетовтың өзи де республика көлеминдеги жарысларға, спартакиа­даларға қатнасып, жеңимпаз атанды.

Институтты табыслы тамамлағаннан кейин Жақсымурат аға республикалық спорт комитетинде спорт жетекшиси, еркин гүрес бойынша тренер болып ислеп, мийнет жолын даўам еттирди. 1971-жылдан баслап Қарақалпақстан Республикасы Халық билимлендириў министрлигине қараслы 3-санлы спорт мектебинде дәслеп еркин гүрес бо­йынша аға тренер, соң усы мектептиң директоры лаўазымларында жемисли иследи. Шәкирт­лериниң жетискенликлери, қала берсе, өзиниң исине терең жуўапкершилик пенен қараўы 1984-жылы оның Қарақалпақ мәмлекетлик университетине жумысқа шақырылыўына себепши болды. Дәслеп университетте, кейин ала Нөкис мәмлекетлик педагогикалық институтында дене тәрбиясы пәни муғаллими, кафедра баслығы лаўазымларында хызмет атқарды. 2000-2004-жылларда болса педагогикалық институттың Дене тәрбиясы факультетиниң деканы лаўазымында оқыў процесин жақсылаўда, спортты ен жайдырыўда ҳәм жоқары мағлыўматлы спорт қәнигелерин таярлаўда өзиниң шебер шөлкемлестириўшилик уқыбы менен көзге түсти.

Ҳәр қандай устаздың мийнети оның шәкиртлериниң жетискенликлери менен өлшенеди. Бул бағдарда да Жақсымурат ағаның мақтаныш еткендей табыслары баршылық. Оннан тәлим-тәрбия алған Мақсет Бабаниязов, Нөкисбай Түклибаев, Марат Каукышев, Бахый Жумамуратов, Султан Сулайманов, Арсен Шарешенидзе, Полат Серимбетов ҳәм басқалар соңғылығында спорт ҳәм басқа да тараўларда жуўапкерли ўазыйпаларды атқарды.

Жасларды тәрбиялаў, педагогика тараўындағы тынымсыз мийнетлери өз ўақтында ыла­йықлы баҳаланған Жақсымурат аға 1981-жылы «Өзбекистан Республикасына мийнети сиңген дене тәрбиясы хызметкери» ҳүрметли атағы, 2006-жылы болса «Өзбекистан Халық билимлендириўи ағласы» көкирек нышанлары менен сыйлықланды. Ал, гүрестиң үш түри: миллий гүрес, еркин гүрес ҳәм дзюдо гүресинен спорт шебери нормативин орынлаўы оның айрықша жетискенликлериниң бири болды.

Усылайынша республикамызда дене тәрбиясы ҳәм спорттың раўажланыўына салмақлы үлес қосқан Жақсымурат аға үлгили шаңарақ басшысы да болып есапланады. Өмирлик жолдасы, нураный педагог Қалжан Худайбергенова менен биргеликте 8 ул-қызын тәрбиялап камал­ға келтирген ол бүгинлигинде перзентлериниң барлығын да үйли-жайлы етип, олардан өрбиген ақлық-шаўлықларының қызығын көрип атыр. Ата жолын қуўған улы Байрам Мәмбетов еркин гүрес бойынша спорт шебери, университеттиң Дене тәрбиясы факультетинде кафедра баслығы болып ислейди.

— Өмирим бойы өзимниң кәсибимди сүйип жасадым, - дейди Жақсымурат аға. — Шәкиртлерим де ойлағанымдай болып шықты. Демек, бахытлы инсанлардың биримен, деп екилен­бестен айта аламан...

Устаз палўан Жақсымурат Мәмбетов туўралы кең түрде сөз етип отырғанымыздың себеби — быйыл ол өзиниң жетпис бесинши бәҳәрин қарсы алады. Бахтын усындай мәртебели кәсиптен тап­қан ақсақалды бул мүбәрек жасы менен республикамыздың кең жәмийетшилиги, бәрше спортшылары атынан қызғын қутлықлап, бахытлы ғаррылық тилеп қаламыз.

С.ЖАНИЕВ.

СҮЎРЕТТЕ: Ж.Мәмбетов.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF