Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 05:51:35, 19.08.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ТАРАЎ  ЖӘНЕ  ДЕ  РАЎАЖЛАНАДЫ

Балықшылық тараўын бас­қарыў системасын жетилистириў ҳәм оны раўажландырыўда балық аўлаў субъектлериниң жумыс нәтийжелилигин арттырыў, балық өнимлерин қайта ислеў бойынша өндирис қуўатлықларын кеңейтиў, тәбийғый ҳәм жасалма суў сақлағышларынан ақылға уғрас пайдаланыў, оларды жетистириўдиң илимий тийкарланған усылларын, интенсив технологияларды енгизиў үлкен әҳмийетке ийе.

Усы тийкарда 2017-жыл 1-майдағы Президентимиз тәрепинен қабыл етилген  «Балықшылық тармағын басқарыў сис­темасын жетилистириў илажлары хаққында»ғы қарары тийкарында «Өзбекбалықсанаат» ассоциациясы ҳәм оның қурамында «Қарақалпақбалықсанаат» жуўапкершилиги шекленген жәмийети дүзилди. Сондай-ақ, оның устав қорын қәлиплестириў, тараўдағы субъектлердиң айналыс қаржыларын толықтырыў ҳәм көбейтиў, жойбарды  қаржыландырыў, «2017-2021-жылларда балықшылық  тармағын буннан былай да комплексли раўажландырыў илажлары ҳаққында»ғы бағдарламасының жойбарларын ислеп шығыў бойынша усынысларды таяр­лаўға бағдарланған жумыслар алып барылмақта.

Егер 2016-жылы регионымызда 4505 тонна, соннан жасалма көллер ҳәм ҳәўизлерден 2142, тәбийғый көллерден 2363 тонна балық аўланған болса, өткен 2017-жылға белгиленген 5450 тонна жыллық  режени әмелде 5986 тоннаға орынлаўға ерисилди ҳәм оның 3575 тоннасы  жасалма көллер ҳәм ҳәўизлерден, 2411 тоннасы тәбийғый көллерден аўланып, жалпы өсим 536 тоннаны қурады. Жыллық балық аўлаў режесин Әмиўдәрья районы 431, Қараөзек районы 195, Қоңырат районы 583, Төрткүл районы 274 тонна етип артығы менен орынлаўға еристи. 

Ҳәзирги ўақытта республикамыз бойынша 93 исбилермен тәбийғый көллерден балық аўлап, соның 8и, сол есаптан Елликқалла районынан «Аязқала маҳсус қурилиш», «Садоқат Собирбек», «Рузимбой-бобо», «Боген Нихоли», Тахтакөпир районынан «Султанбек капиталсервис» ҳәм  «Аршанкөл»  жуўапкершилиги шекленген жәмийетлери, сондай-ақ, Қараөзек районынан «Айбек», Мойнақ районынан «Нурлыбай Альжанов» фермер хожалықлары өткен жылы бир кило­граммда балық тапсырмаған.

Балықшылық әхмийетине ийе тәбийғый көллер ҳәм суў сақлағышларда браконьерлер тәрепинен нызамсыз балық аўлаў ақыбетинде олардың  қорларының азайыўына алып келмекте. Магистраллық  жолларда, базарларда нызамсыз аўланған балық, әсиресе, еле де  өсиўи керек болған майда шабақлар сатылмақта. Сонлықтан бул  фактлерге мониторинг жүргизиў, орынлардағы ҳәкимият уйымлары, мәкан пуқаралар жыйынлары, ишки ислер бөлимлери, экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў бойынша қәнигелери жетерли  дәрежеде ис жүргизиўи керек болады.

Мәмлекетимиз басшысы Шавкат Мирзиёевтиң 2017-жыл 20-21-январь күнлери Қарақалпақстан Республикасында болғанында аймағымыздың экономикасын раўажландырыў, социаллық  шараятларды жақсылаў бойынша системалы илажларды белгилеп  берген еди ҳәм олар толығы менен әмелге асырылмақта. 2018-2021-жылларда балықшылықты раўажландырыў  бағдарламасы шеңберинде 6 жойбар орынланып, Нөкис ҳәм Қанлыкөл районларында салы атызларында балық жетистириў  технологиясы  енгизиледи. Төрткүл районында қурылысы  режелестирилип атырған Шорбулақ суў сақлағышы Әмиўдәрьяның  төменги ағымында суў тамтарыс бол­ған жылларда суў тәмийнатын  жақсылаў ҳәм аймақта балықшылық, шарўашылық, бағшылықты  раўажландырыўда қосымша жаңа жумыс орынларын жаратыў имканиятын береди.

Балық өсириўге бейим көллерди турақлы түрде дәрья  ҳәм коллектор суўлары менен тәмийинлеў бойынша 2017-жыл даўамында магистрал каналлар арқалы «Даўыткөл», «Судочье», «Қаражар» көллерине 236 миллион куб/метр, магистрал коллекторлар арқалы «Жылтырбас», «Мойнаққолтығы», «Судочье», «Қаратерең», «Мақпалкөл» көллерине 1320 миллион куб/метр, Тақыятас гидроузелинен төменги дәрья арқалы 7097 миллион куб/метр суў жиберилди. Бул Әмиўдәрьяның төменги  ағымына келетуғын суўлардың жоқары қыялықтан түсиўине ҳәм  Мойнақ районы аймағында жайласқан Междуречье суў сақлағышы  жақынында тик жарлықлар пайда болыўына алып киятыр. Егер  өткен жылы дәрьямыз арқалы Междуречье суў сақлағышына 4843  миллион куб/метр суў түскен болса, оның арқа ҳәм шығыс  тәрепиндеги дамбалар қурылысының питкерилмеўинен 4237 миллион куб/метр, яғный, түскен суўлардың 87  проценти басқа тәрепке ағып  кетти. Усы суў сақлағыштан Рыбачье, Мақпалкөл, Закиркөл, Мойнаққолтығы көллерине түсетуғын суўлардың жетип бармаўы себебинен аймақта балық ҳәм хайўанатлар дүньясы жоқ болып  кетиў қәўпи пайда болмақта.

Бул машқалаларды сапластырыў мақсетинде Меж­дуречье суў  сақлағышының арқа ҳәм шығыс дамбаларын реконструкциялаў  әмелге асырылмақта. Гезектеги басқышта «Майпост» көли бойлап бөгет жолын  тиклеў ҳәм Әмиўдәрьяның ески аңғарына суў өткериў  имканиятын беретуғын гидротехникалық қурылма қурыў нәзерде тутыл­ған.

Сонлықтан, Әмиўдәрьямыздың қуярлығын ҳәр жыл сайын тийисли дәрья суўлары менен тәмиинлеў, Қубла Арал жағалаўында жайласқан көллер ҳәм суў сақлағышлар системасын басқарыў бойынша комплекс тәбиятты қорғаў бағдарламасы әмелге асырылса, регионымызда балықшылықты ҳәм аўыл хожалығының басқа да тараўларын раўажландырыўға тийкар жаратады.

Қайыпберген  Юсупов,

Қарақалпақстан Республикасына хызмет көрсеткен аўыл хожалығы хызметкери.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF