Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 09:27:05, 23.07.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ӨЗБЕКИСТАН  ИСЛАМ  АКАДЕМИЯСЫН  ШӨЛКЕМЛЕСТИРИЎ  ИЛАЖЛАРЫ  ҲАҚҚЫНДА

Өзбекистан Республикасы Президентиниң Қарары

Елимиз әзелден ислам илими менен мәдениятының әййемги бесиклеринен бири болып есапланады. Имам Бухарий, Бурҳанаддин Марғинаний, Имам Термизий, Ҳаким Термизий, Маҳмуд Замахшарий, Қаффол Шоший, Баҳауддин Нақшбанд, Хожа Аҳрор Валий, Муҳаммад Хорезмий, Аҳмад Фарғаний, Әбу Райхан Беруний, Әбу Али ибн Сино, Мырза Улығбек, Әлишер Наўайы ҳәм басқа да көплеген ойшыллардың исми тек ғана ислам емес, соның менен бирге дүнья цивилизациясы тарийхында орынлы түрде алтын ҳәриплер менен жазылған.

Ғәрезсизликтиң шарапаты менен диний ҳәм миллий қәдириятларымыз толық тикленди, уллы бабаларымыздың естеликлерине мүнәсип ҳүрмет көрсетилди, олар қалдырған диний-илимий ҳәм руўхый-ағартыўшылық мийрасты үйрениў ушын имканиятлар жаратылды.

Өзбекистанда диний билимлендириў системасы өзиниң көп әсирлик ҳәм бай дәстүрлерине ийе. Самар­қанд, Бухара, Хийўа, Ташкент медреселери орта әсирлердиң университетлери ўазыйпасын атқарған. Орта әсирлерде-ақ, Бухара өзиниң медреселери ҳәм уламалары менен даңқ таратқан ҳәм орынлы түрде «Ислам дүньясының қуўаты» атағына миясар болған.

Мусылман ренессансы, яғный илимий-ағартыўшылық ояныў дәўирине тийкар салған уллы бабаларымыз тәрепинен жаратылған ҳәм бүгинги күнде де ағартыўшылық дүньясын таң қалдырып атырған илимий мийрасты үйрениў, илимий-изертлеў жумысларын алып барыў, олар дөреткен илимий бағдарлар менен мектеплердиң дәстүрлерин даўам еттириў бүгинги әўлад алдында турған әҳмийетли ўазыйпалардың қатарына киреди.

Ҳәзирги ўақытта жедел өзгерип атырған заман муқаддес ислам дини тәлийматын надурыс талқылаў, оларды қәлбекилестириў жолы менен ҳәр қыйлы жәнжеллер ҳәм бузғыншылықлар жүз берип атырғаны динимиздиң тазалығын сақлаў, оның тынышлық және адамгершиликтен ибарат тийкарғы мазмунын жәми­йет ағзаларына, әсиресе, жасларға жеткере алатуғын, жоқары дәрежеде илимий ҳәм диний потенциалға ийе қәнигелерди таярлаўды талап етпекте.

 Республикада жумыс алып барып атырған жоқары ҳәм орта арнаўлы диний билимлендириў мәкемелерин жоқары маманлықтағы илимий кадрлар менен тәмийинлеў, таярланып атыр­ған қәнигелердиң илимий ҳәм кәсиплик потенциалын арттырыў, қурантаныў, тафсир ҳәм дин тәлийматы, ҳәдистаныў, қуран илими бағдарлары бойынша магистрлерди, жетик илимий-педагогикалық кадрларды таярлаўды жолға қойыў мақсетинде:

  1. Өзбекистан мусылманлары мәкемеси, Өзбе­кистандағы Ислам цивилизациясы орайы ҳәм Имам Бухарий атындағы Ташкент ислам институтының Өзбекистан Ислам академиясын (кейинги орынларда Академия деп аталады) шөлкемлестириў ҳаққындағы усынысы мақуллансын.

Академия Өзбекистан мусылманлары мәкемеси шөлкемлестириўиндеги диний ҳәм дүньялық тәлим беретуғын мәмлекетлик емес билимлендириў ҳәм илимий-изертлеў мәкемеси болып есапланатуғыны белгилеп қойылсын.

  1. Өзбекистан Ислам академиясының структурасы қосымшаға муўапық мақуллансын.

Академияның ректоры, зәрүр жағдайларда, шөлкемлестириўши тәрепинен белгиленген хызметкерлердиң улыўма саны шеңберинде Академияның структурасына өзгерислер киргизиў ҳуқықына ийе екени атап өтилсин.

  1. Төмендегилер Академияның тийкарғы ўазыйпалары етип белгиленетуғыны есапқа алынсын:

 «Қурантаныў», «Дин тәлийматы», «Ҳәдистаныў» ҳәм «Қуран илими» қәнигелиги бойынша магистрларды, сондай-ақ, бул тараўда терең изертлеўлер алып баратуғын илимий ҳәм илимий-педагог кадрларды таярлаў;

ислам дининиң, Қураны кәрим ҳәм ҳәдис илиминиң тийкарғы мазмунын, фиқҳ, ҳәдистаныўшылық мектебиниң илимий-руўхыйлық тийкарларын ҳәр тәреплеме терең үйрениў ҳәм изертлеў;

ислам дининиң тийкарғы мәнисин, оның адамзатты жақсылыққа жетелейтуғын дин екенин илимий тийкарланған ҳалда терең үйрениў және үгит-нәсиятлаў;

ислам дини саласындағы әҳмийетли темалар бойынша халықаралық илимий-әмелий әнжуманларға қатнасыў;

елимизде жумыс алып барып атырған ҳәм шет елдеги жоқары диний билимлендириў мәкемелери және басқа да шөлкемлер менен жақыннан бирге ислесиў;

кадрлар таярлаў процесине жетик қәнигелер менен оқытыўшыларды тартыў арқалы илим ҳәм билимлендириўдиң өз-ара интеграциясын тереңлестириў;

илимий изертлеў нәтийжелери бойынша диний-ағартыўшылық, руўхый-әдеп-икрамлылық бағдарлардағы илимий-көпшилик әдебиятларды таярлаў ҳәм басып шығарыў;

ислам дүньясында жүзеге келип атырған әҳмийетли мәселелерге байланыслы илимий-әмелий әнжуманлар өткериў;

 илимий изертлеўлердиң бағдарларын ҳәм темаларын белгилеў, халықаралық илажларға қатнасыў, илимий-әмелий әнжуманлар шөлкемлестириў, илимий мийрасты үйрениў жумысларында Өзбекистандағы Ислам цивилизациясы орайы менен бирге ислесиў.

  1. Өзбекистан мусылманлары мәкемесиниң усынысына муўапық төмен­дегилер:

Академия магистратурасына (кейинги орынларда магистратура деп аталады) жоқары билимлендириў мәкемелериниң кеминде бакалавр дәрежеси дипломына ийе болған, Акаде­мияда таярланатуғын қәнигеликлердиң қәнигелигине сәйкес келетуғын бағдарларын питкерген Өзбекистан ҳәм шет еллердиң пуқаралары қабыл етилетуғыны;

2018-2019-оқыў жылында ҳәм кейинги жылларда магистратураға қабыл етиў Республикалық жоқары билимлендириў мәкемелериниң магистратурасына оқыўға қабыл етиў бойынша белгиленген нормативлик-ҳуқықый ҳүжжетлерге муўапық әмелге асырылатуғыны;

магистратурада оқыў мүддети еки жыл есапланып, ол күндизги билимлендириў түринде алып барылатуғыны;

Академияда жоқары маманлықтағы илимий ҳәм илимий-педагог кадрлар таярлаў жоқары оқыў орнынан кейинги билимлендириўге қойылатуғын мәмлекетлик талаплар тийкарында әмелге асырылатуғыны;

магистратураға 2018-2019-оқыў жылы ушын қабыллаў квотасы жәми 16 орын етип ҳәм кейинги жыллар ушын қабыллаў квотасын қәлиплестириў усы саладағы талап ҳәм зәрүрликтен келип шыққан ҳалда Академия шөлкемлестириўшиси тәрепинен белгиленетуғыны нәзерде тутылсын.

  1. Магистратура питкериўшилерине берилетуғын мәмлекетлик үлгидеги диплом Өзбекистан Республикасында жоқары диний билимлендириў саласындағы тийисли қәнигеликлер бо­йынша магистрлық дәрежесин беретуғын жоқары мағлыўмат ҳаққындағы ҳүжжет деп тән алынатуғыны белгилеп қойылсын.
  2. Өзбекистан мусылманлары мәкемесине:

Академияның уставы, магистратура билимлендириў бағдарлары бойынша мәмлекетлик билимлендириў стандартларын, оқыў процесин сапалы шөлкемлестириў ушын зәрүр бол­ған басқа да ҳүжжетлерди ислеп шығыўда дүньядағы алдын­ғы унамлы тәжирийбени ҳәр тәреплеме үйрениў, талқылаў ҳәм әмелиятқа енгизиў;

Академия магистратурасы қәнигеликлеринде оқыўды даўам еттириў мүмкин болған сәйкес бакалавр бағдарлары дизимин белгилеп бериў;

Академияның илимий-педагог кадрларының қурамын тийкарынан елимиздеги жоқары билимлендириў ҳәм илимий-изертлеў мәкемелеринде және Өзбекистан мусылманлары мәкемеси системасында жумыс алып барып атырған, соның ишинде, шет елдеги билимлендириў (илимий) мәкемелеринде маманлығын арттырып келген, жоқары дәрежедеги профессор-оқытыўшылар ҳәм илимий хызметкерлер, сондай-ақ, тараўдың жетик қәнигелери — әмелиятшылардан қәлиплестириў усыныс етилсин.

  1. Өзбекистан Республикасы Жоқары ҳәм орта арнаўлы билимлендириў министрлиги 2018-2019-оқыў жылы басланғанға шекем Академияны Өзбекистан Республикасы аймағында жумыс алып барып атырған жоқары билимлендириў мәкемелери ушын мәжбүрий болған зәрүр оқыў-методикалық ҳүжжетлер менен бийпул тәмийинлесин.
  2. Өзбекистан Республикасы Илим ҳәм техноло­гиялар агентлиги Акаде­мияда жоқары билимлендириўден кейинги билимлендириў басқышында ислам дининиң, Қураны кәрим ҳәм ҳәдис илиминиң тийкарғы мазмунын, тафсир ҳәм дин тәлийматы, ҳәдистаныў мектебиниң илимий-руўхый тийкарлары бойынша изерт­леў жумысларын алып баратуғын жоқары маманлықтағы илимий ҳәм илимий-педагог кадрлар таярлаўға көмеклессин.
  3. Академияның жумысы төмендеги дәреклердиң есабынан қаржыландырылатуғыны есапқа алынсын:

шөлкемлестириўши тәрепинен ажыратылатуғын қаржылар;

физикалық ҳәм юридикалық шахслардың қәўендерлик жәрдемлери;

халықаралық қаржы институтларының, шет ел шөлкемлериниң, донор еллер менен шөлкемлердиң грантлары;

нызам ҳүжжетлеринде қадаған етилмеген басқа да дәреклер.

  1. Өзбекистан Республикасы Әдиллик министрлиги ҳәм Министрлер Кабинети жанындағы Дин ислери бо­йынша комитет бир ай мүддетте Академияның мәмлекетлик дизимнен өткерилиўине әмелий жәрдем көрсетсин.
  2. Академия Өзбекистандағы Ислам цивилиза­циясы орайы имаратында бийпул пайдаланыў ҳуқықы тийкарында орналасатуғыны мағлыўмат ушын қабыл етилсин.
  3. Усы қарардың орынланыўын қадағалаў Өзбекис­тан Республикасының Бас министри А.Арипов­қа, Өзбекистан Республикасы Президентиниң Мәмлекетлик кеңесгөйлери Х.Султанов ҳәм Р.Камиловқа жүкленсин.

 

Өзбекистан Республикасы  Президенти     Ш.МИРЗИЁЕВ.

Ташкент қаласы, 2017-жыл 15-декабрь.

 

Өзбекистан Республикасы Президентиниң «Өзбекистан Ислам академиясын шөлкемлестириў илажлары ҳаққында»ғы қарарына түсиник

Елимиз әзелден ислам илими менен мәденияты орайларынан бири сыпатында тән алынады. Имам Бухарий, Бурҳанаддин Марғиноний, Имам Термизий, Ҳаким Термизий, Маҳмуд Замахшарий, Маҳмуд Қаффол Шоший, Баҳауддин Нақ­шбанд, Хожа Аҳрор Валий, Муҳаммад Хорезмий, Аҳмад Фарғаний, Әбу Райхан Беруний, Әбу Али ибн Сино, Мырза Улығбек, Әлишер Наўайы сыяқлы көплеген ойшылларымыздың мәңги исми ҳәм бай мийрасы тек ғана регионымыздың руўхый раўажланыўында емес, соның менен бирге, дүнья цивилизациясы тарийхында әҳмийетли орын ийелейди.

Өзбекистанда диний билимлендириў системасы өзиниң әййемги ҳәм өлмес дәстүрлерине ийе. Мәселен, орта әсирлерде-ақ Бухара өзиниң медреселери ҳәм уламалары менен даңқ таратып, орынлы түрде «Ислам дүньясының қуўаты» атағына миясар болған. Самар­қанд ҳәм Бухарада Мырза Улығбек қурдырған медреселер орта әсирлердиң университетлери ўазыйпасын атқарған.

Ғәрезсизликтиң шарапаты менен елимизде диний ҳәм миллий қәдириятларымыз толық тикленди. Уллы бабаларымыздың естеликлерине мүнәсип ҳүрмет көрсетилип, олар қалдырған бай илимий-руўхый мийрасты үйрениў ушын кең имканиятлар жаратылмақта.

Ҳәзирги ўақытта бабаларымыздың диний-ағартыўшылық мийрасын буннан былай да терең үйрениў ҳәм талқылаў, олардың илимий дәстүрлерин мүнәсип даўам еттириў бүгинги әўлад алдында турған әҳмийетли ўазыйпалардан болып саналады.

Бүгин жедел өзгерип атыр­ған глобалласыў дәўиринде дүньяда муқаддес ислам дини тәлийматын надурыс талқылаў, оларды қәлбекилестириў жолы менен ҳәр қыйлы жәнжеллер ҳәм буз­ғыншылықлардың жүз бериўи жағдайлары бақланып атырғаны ҳеш кимге сыр емес. Бундай қыйын жағдай динимиздиң тазалығын сақлаўды, оның тынышлық ҳәм адамгершиликтен ибарат тийкарғы мәнисин халыққа, әсиресе, жасларға жеткере алатуғын, жоқары дәрежеде илимий ҳәм диний потен­циалға ийе қәнигелерди таярлаўды талап етпекте.

Бүгинги күнде Республикамызда жумыс алып барып атырған Ташкент ислам инс­титуты ҳәм Бухарадағы Мир Араб жоқары медресесинде 366 cтудент билим алмақта. Оларға илим үйретип атырған 87 оқытыўшылардың 12 си илим кандидаты ҳәм 38 и илим магистри илимий дәрежесине ийе. Орта арнаўлы ислам билим журтында болса жәми 1071 студентке 246 педагог сабақ бермекте. Олардан 12 си илим кандидаты ҳәм 33 и магистр­лық илимий дәрежесине ийе. Бул илимий дәрежелер ушын қорғалған диссертациялардың темалары тиккелей ислам дини илимлери бағдарларында болмастан, илимий излениўлер тийкарынан уқсас салаларда алып барыл­ғанын атап өтиў зәрүр.

Өзбекистан Республикасы Президенти Шавкат Мирзиёевтиң 2017-жыл 1-сентябрьде Ташкент қаласындағы Ҳәзирети Имам комплексинде мәмлекетлик, жәмийетлик ҳәм жаслар шөлкемлери, диний сала ўәкиллери менен ушырасыўында диний билимлендириў системасын талқылап үйренип шығыў ҳәм заман талаплары тийкарында жетилистириў, жоқары илимий таярлыққа ийе қәнигелерди таярлаўды жолға қойыў мақсетинде Өзбекистан Ислам академиясын дүзиў бойынша ўазыйпалар белгилеп берилген еди.

Уллы ойшыл бабаларымыз тийкар салған илимий мектеплер ҳәм бағдарлардың даўамлылығын тәмийинлеў, жоқары ҳәм орта арнаўлы диний  билимлендириў оқыў орынларын, илимий изертлеўлер орайларын жоқары илимий дәрежеге ҳәм маманлыққа ийе қәнигелер менен тәмийинлеў мақсетинде Өзбекистан Республикасы Министрлер Кабинети жанындағы Өзбекистандағы Ислам цивилизациясы орайы, Өзбекистан Мусылманлары мәкемеси ҳәм Имам Бухарий атындағы Ташкент ислам институтының усынысына бола Өзбекистан Ислам академиясы шөлкемлестирилмекте.

Елимиздеги әмелдеги нызамшылық ҳәм дүнья еллериниң нызамшылығын есапқа алған ҳалда дүзилип атырған бул академия мәмлекетлик емес жоқары диний билимлендириў мәкемеси статусында жумыс алып барады.

Академия жанында магис­трлик ҳәм докторлық диссертацияларды қорғаў, исламтаныў илимлери магис­три, философия докторы ҳәм исламтаныў илимлери докторы илимий дәрежелерин бериў бойынша Қәнигелескен илимий кеңес­тиң жумысы жолға қойылады.

Академияның шөлкемлестирилиўи елимизде ислам дини теориясын терең ийелеген, уллы бабаларымыздың бийбаҳа илимий-ағартыўшылық мийрасын терең үйренген, диний ҳәм дүньялық илимлерди, шет тиллерди пуқта өзлестирген ҳәр тәреплеме жетик қәнигелер таярлаў имканиятын жаратады.

Академияда сабақлар өтиў, илимий-изертлеў жумысларын әмелге асырыў процесине Өзбекистан Илимлер Академиясы, Шығыстаныў институты, Ташкент мәмлекетлик Шығыстаныў институты, Ташкент ислам университети, Өзбекистан Миллий университетиниң профессорлары,илим докторлары ҳәм кандидатлары, сондай-ақ, шет еллерден исламтаныўшы илимпазлар менен қәнигелер тартылады.

Өзбекистан Ислам академиясы жанында магистратура (2 жыл), таяныш докторантура (3 жыл) ҳәм докторантура (3 жыл) жумыс алып барады. Оқыў ҳәм илимий шынығыўлар контракт-грант тийкарында шөлкемлестириледи. Еркин изертлеўшилер ушын аралықтан оқыў, изертлеў жумысларын еркин алып барыў имкания­ты жаратылады, шет елден докторантлар ҳәм изертлеўшилер оқыў ҳәм әмелиятқа шәртнама тийкарында қабыл етиледи.

Академияда алып барылатуғын илимий-изертлеў жумысларының нәтийжелери тийкарында Өзбекистан Ислам энциклопедиясы, уллы бабаларымыз ҳаққында илимий-көпшилик әдебиятлар, илимий-ағартыўшылық китаплар дөретиледи, илимий журнал басып шығарылады.

Өзбекистан Ислам академиясының шөлкемлестирилиўи жоқары диний билимлендириў системасын буннан былай да жетилистириў, диний оқыў орынларында билимлендириўдиң сапасын арттырыў ҳәм заман талапларына жуўап беретуғын жоқары илимий дәрежели қәнигелер таярлаўға хызмет етеди.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF