Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 17:50:56, 15.12.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

«ҚАРҚАЛПАҚ  ӘДЕБИЯТЫ» —  МӘНАЎИЯТЫМЫЗДЫҢ  АЙНАСЫ

«Қорақалпоғистон тонги»газетасының қосымшасы ҳәм Қарақалпақстан Республикасы Жазыўшылар аўқамының басылымы болған «Қарақалпақ әдебияты» газетасының дәс­лепки санының шыға баслағанына алты жылдан аслам ўақыт  болды.

Усы қысқа ўақыт ишинде бул газета гүллән әдебият ықласбентлериниң  дыққат-итибарын өзине тартқан сүйикли  басылымлардың бирине айланды. Қарақалпақ, өзбек,орыс ҳәм инглис тиллеринде шығатуғын бул газета бетлеринде қарақалпақ, өзбек, сондай-ақ, жәҳән әдебиятының бийбаҳа ҳәм дүрдана шығармалары, әдебият тараўындағы соңғы жаңалықлар, әдебий сын мақалалар, белгили шайыр ҳәм жазыўшыларымыздың жаңа шығармалары, жас қәлемкешлердиң  дөретпелери  берилип барылады. Бул басылымның жарыққа шығыўын халқымыз үлкен қуўаныш пенен күтип алды. Әсиресе, әдебият ықлас­бентлери: - «Ҳәзирги заман қарақалпақ әдебиятын өзлериниң бийбаҳа шығармалары менен байытқан Өзбекистан Қаҳарманлары Ибрайым Юсупов пенен Төлепберген Қа­йыпбергенов дүньядан өткен соң әдебий процесимизде қандай да бир бослық пайда бол­ғандай болған еди.Тап усы бослықты 2011-жылы дәслепки саны жарық көрген «Қарақалпақ әдебияты» газетасы толықтырғандай болды, анығырағы, бул еки тулға усы газета арқалы қайта тирилгендей, арамызға қайтып келгендей биз бенен тағы да дийдар көрисе баслады»-деп қуўаныс­ты. Ҳақыйқатында да газета бетлеринде жәрияланып атыр­ған көплеген рубрикаларда берилип киятырған рәңберәң материаллар бул сөзлеримиздиң дәлили бола алады.

Газета бетлеринде әдебиятымыздың шешилиўин күтип тур­ған айырым машқалалы мәселелери туўралы академик Жуманазар Базарбаевтың «Қарақалпақ әдебиятының тарийхы қайта жазылыўы зәрүр», сондай-ақ, белгили әдебиятшы илимпаз, филология илимлериниң докторы, профессор Қуўанышбай Оразымбетов пенен белгили журналист, ша­йыр ҳәм мәмлекетлик ғайраткер, Қарақалпақстан халық шайыры Гүлистан Матякубованың «Әдебият — ҳақыйқаттың көркем сәўлеси» атамасындағы әдебий сәўбетлери газета оқыўшыларында үлкен қызығыўшылық оятты. Өткен ўақыт аралығында Әлишер Наўайы, Заҳириддин Муҳаммед Бабур, Бердақ “арғабай улы, Әжинияз Қосыбай улы ҳәм басқа да уллы классик шайырларымыздың бир қанша дөретпелери, сондай-ақ, олардың бийбаҳа мийраслары туўралы жазылған белгили әдебиятшыларымыздың әдебий-илимий мақалалары, қарақалпақ әдебиятының талантлы ўәкиллери болған А.Дабылов, С.Нурымбетов, Т.Жумамуратов, И.Юсупов, Т.Қайыпбергенов, Т.Мәтмуратов, К.Рахманов, Ш.Уснатдинов, М.Нызанов, У.Хожаназаров, К.Каримов, Ж.Избасқанов, Г.Есемуратова, Г.Матякубова, Н.Төрешова, Х.Дәўлетназаров,С.Ибрагимов, К.Алламбергенов, А.Султанов, Ш.Аяпов, Б.Генжемуратов, А.Абдиев, М.Жуманазарова, Г.Дәўлетова, П.Мырзабаева ҳәм басқа да көплеген шайыр, жазыўшыларымыздың шығармалары турақлы түрде жәрияланып барылмақта. Бул өз гезегинде халқымыздың руўхый дүньясын байытыўға, олардың өз ел-халқының әдебий-мәдений мийрасларына, ана-Ўатанының тарийхына деген сүйиспеншилик сезимлерин беккемлеўге, сондай-ақ, халық  ийгилиги жолында исленип атырған бүгингидей ийгиликли ҳәм дөретиўшилик жумысларда тағы да жигерлилик пенен хызмет етиўге  руўхландырмақта.

Газетамыз «Әдебият жасаса — миллет жасайды» деген сүрен астында оқыўшыларымыздың қолларына жетип бармақта. Усы жерде әдебият сөзиниң мәнисине тоқтағымыз келеди. Әдебият сөзиниң мәниси араблардың «адабият»  сөзинен келип шыққан. Түбири «әдеп», «әдеп-икрамлылық» яки «Әдепнама» сөзине жақын. Демек, бул жағынан қарағанда әдебият тәлим-тәрбия қуралы. Анығырағы, бул бизиң жан дүньямызды жаңартып, гүллән халқымызды әдеп-икрамлылыққа, мийнет сүйгишликке, жоқары адамгершилик пазыйлетлерди жетилистириўге, өз халқының тарийхын билиўге ҳәм сол арқалы жоқары мәнаўиятлы болыўға шақыратуғын қурал болып табылады. Бүгинги күни әдебиятқа, мәнаўиятқа итибар мәмлекетлик сиясат дәрежесине көтерилген. Биринши Президентимиз И.Ә.Кәримовтың «Әдебиятқа итибар-мәнаўиятқа, келешекке итибар» атлы мийнетинде де әдебияттың инсан тәр­биясындағы роли ҳаққында жүдә жақсы пикирлерди билдиреди. Мәселен, ол бул мийнетинде: «...егер биз Өзбекистанымызды дүньяға танытпақшы, оның әййемги тарийхы ҳәм жарқын келешегин улығламақшы, оны әўладлар ядында мәңги сақламақшы болсақ, ең дәслеп уллы жазыўшыларды, уллы шайырларды, уллы дөретиўшилерди тәрбия­лаўымыз керек. Неге дегенде, уллы жазыўшы Шолпанның айтқанындай, әдебият жасаса — миллет жасайды» деп атап көрсетеди. Ал, Президентимиз Ш.М.Мирзиёевтиң «Китап өнимлерин басып шығарыў ҳәм тарқатыў системасын раўажландырыў, китап оқыў ҳәм китапханлық мәдениятын асырыў ҳәм де үгит-нәсиятлаў бойынша комиссия дүзиў ҳаққында»ғы бийлигиниң шығарылғанлығы китапқумар халқымызды үлкен қуўаныш­қа бөледи. Бул бийликтиң орынланыўын тәмийинлеў мақсетинде Республикамыздың гүллән район ҳәм қалаларында китапханалардың хызметин жақсылаўға айрықша кеўил бөлинип, оларды көплеген әдебиятлар менен байытыўға итибар қаратылды. Қала берсе, барлық орынларда китап дүканларын ашыў иси жол­ға қойылмақта. Бул өз нәўбетинде  халқымыздың мәнаўиятын байытыў исине унамлы тәсир жасайды, китап­қумарлық мәдениятымызды барған сайын жетилистирип барады.

Бүгинги күни «ғалабалық мәденият» жасларымыздың тәрбиясына қәўип туўдырып атырған бир пайытта жасларды  китап оқыўға тартыў-әйне өз ўақтында көтерилген актуал мәселе болды. Бул мәселе бойынша да өткен ўақыт аралығында газетамызда бир қатар унамлы ислер алып барылды. Соны да атап өтиўимиз орынлы, газетамыздың Өзбекистан Республикасы Олий Мажлиси жанындағы мәмлекетлик емес коммер­циялық емес шөлкемлерди, пуқаралық жәмийетиниң бас­қа да институтларын қоллап-қуўатлаў жәмийетлик фондының «Гөззал ҳәм бийтәкирарымсаң муқаддес Ўатаным, жаным саған пидә, Өзбе­кис­таным!» сүрени астындағы «Жас әўладларды Ўатан сүйиўшилик руўхында тәрбиялаўда әдебияттың роли» темасындағы грант жойбарын жеңип алғанлығы өсип киятырған жас әўладларды китап оқыўға тартыў, сол арқалы оларда Ўатан сүйиўшилик сезимлерин тәрбиялаў мәселесиндеги  жумысларымызды тағы да жетилистириўге тийкар жаратты. Жойбарды әмелге асырыў барысында республикамыздың барлық район ҳәм қалаларындағы мектеп, колледж ҳәм академиялық лицейлерде мийнет етип атырған қарақалпақ, өзбек, орыс ҳәм инглис тили пәни оқытыўшыларының қатнасында дөңгелек стол әтирапында сәўбетлесиўлер, семинарлар, әдебий әнжуманлар өткерилди. Бул әнжуманларға 1500 ден аслам ең тәжирийбели қәнигели оқытыўшылар қатнасып, өзлериниң ең алдын­ғы тәжирийбелери менен ортақласты. Өсип киятырған жас әўладларды тәрбиялаўдағы әдебияттың роли туўралы олардың таярлаған ең жақсы баянатлары газетамыз бетлеринде жәрияланып барылды. Бул өз нәўбетинде өсип киятырған жас әўладларымызды тәрбиялаў исинде әдебияттың орны  оғада уллы екенлигин аталмыш пән муғаллимлери менен өз-ара пикирлесиў арқалы көп ғана унамлы ис-тәжирийбелериниң ен жайыўына еристик. Ҳақыйқатында да, жас әўлад тәрбиясында газетамыз редакциясы тил ҳәм әдебият пәни муғаллимлери менен биргеликте бир мақсетте ис алып барса жасларымызды мәнаўиятлы етип тәрбиялаўдай әҳмийетли мәселелерди орынлаўда унамлы нәтийжелерге ерисиўимизге гүман жоқ. Демек, жасларымыз арасынан қолына қәлем алған талантлы дөретиўшилерди пән муғаллимлери арқалы излеп таўып, оларға өз ўақтында дурыс жол көрсетип тәр­биялаў да бизиң биргеликте алып баратуғын ислеримиздиң ай­рылмас бөлеги болыўы ти­йис. Ақыры, биз Ўатанымызды жәҳәнге танытыў ушын биринши Президентимиз айт­қандай, ең дәслеп талантлы жазыўшыларды, шайырларды, дөретиўшилерди тәрбиялаўымыз керек!.

Мәмлекетимиз Президенти Ш.М.Мирзиёевтиң Өзбекистан дөретиўши зиялылары ўәкиллери менен болған ушырасыўында шығып сөйлеген сөзиндеги мына қатарлар бизиң бәршемиздиң келешекке деген исенимимизди тағы да арттырады ҳәм  мазмунлы шығармалар дөретиўге руўхландырады: «Мен усы жерде бурын билдирген бир пикиримди және тәкирарлап айтпақшыман. Бизиң ҳәўес етсе арзыйтуғын уллы тарийхымыз бар. Ҳәўес етсе арзыйтуғын уллы бабаларымыз бар. Ҳәўес етсе арзыйтуғын бийбаҳа байлықларымыз бар. Мен исенемен, несип етсе, ҳәўес етсе арзыйтуғын уллы келешегимиз, уллы әдебиятымыз ҳәм көркем өнеримиз де әлбетте, болады». Демек, журтбасшымыз нәзерде тутып отырған усы уллы әдебиятымызды дөретиўде, сондай-ақ, оны хал­қымызға жақыннан таныстырыўда «Қарақалпақ әдебияты» газетасы бизиң дөретиўши зия­лыларымыздың сәтли қәдем таслайтуғын кең майданы ҳәм ең жақын досты болады деген исенимдемиз.

Жуўмақластырып айтқанда, әдебият газетасы — бул елимиздиң тарийхын, мәдениятын, нешше әсирлерден берли жасап киятырған бай әдебий мийрасларын өзинде сәўлелендиретуғын мәнаўиятымыздың бирден-бир ҳақыйқый айнасы. Оның ҳәр бир саны менен танысып барыў — бизиң ҳәр биримиздиң мәнаўиятымыздың байыўына, халқымыздың, даңқ­лы бабаларымыздың тарийхын тереңирек билиўге, дүнья танымымызды кеңейтиўге хызмет етеди. Мәна­ўияты жоқары инсан болса ҳеш қашан ҳеш қандай қы­йыншылықтың алдында мо­йымайды. Өз миллетиниң келешегин ойлайтуғын ҳәр бир инсанның әдебияттан қол үзбейтуғынлығына ийманымыз кәмил.

Гүлнара  НУРЛЕПЕСОВА,

«Қарақалпақ әдебияты» газетасы бас редакторының орынбасары.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF