Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 01:26:44, 19.01.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

КЕЛЕШЕГИМИЗДИ  БЕЛГИЛЕЎШИ ТИЙКАРҒЫ  ҲҮЖЖЕТ

Бәршеге мәлим болғанындай, Конституция мәмлекеттиң тийкарғы Нызамы болып, ол конститу­циялық дүзимди, мәмлекет қурылысы тийкарларын, пуқаралардың ҳуқық ҳәм еркинликлерин қорғаўшы ҳүжжет есапланады.

Усы орында 1992-жыл 8-декабрьде қабыл етилген бийғәрез Өзбекистан Республикасы Конс­титуциясы  халық ерки, руўхыйлығы сәўлелениўин тапқан, мәмлекетимиз тарийхында пуқаралардың социаллық-сиясий аңы, дүньяқарасы ҳәм улыўма турмысын түптен өзгерткен әҳмийетли сиясий процесс болды.

Себеби, Конституциямызды ислеп шығыўда дүньяның раўажланған мәмлекетлери тәжирийбеси менен бир қатарда халқымыздың миллий мәмлекетшилигимизге байланыслы көп мың жыллық идеялары, сол есапта, «Темур тузуклери»ндеги елди бас­қарыўға байланыслы қағыйдаларда тийкар етип алынды.

Әлбетте, Конституцияны ислеп шығыўда уллы мәмлекетлик ғайраткер, Биринши Президентимиз ҳүрметли Ислам Әбдиғаниевич Кәримовтың хызметлери үлкен екенлигин бәршемиз жақсы билемиз.

Өз нәўбетинде ол Бас Нызамымыз ҳаққында «Ҳәр қандай жәмийет өз келешегин гөзлеп жасайды ҳәм оның тырнағын илажы барынша беккем жаратыўға ҳәрекет етеди. Сол есапта алып қарайтуғын болсақ, мәмлекетимиз, жәмийетимиз ерискен үлкен жетискенлик бул-Өзбекистан Республикасы Конституциясы болды. Себеби, Конституция жәҳән майданына жаңа суверен мәмлекет-Өзбекистан мәмлекети пайда болып, жасап ҳәм мийнет етип атыр­ғанлығынан дәрек береди»-деп үлкен баҳа берген еди.

Конституция шарапаты менен жәмийетлик аң, ҳуқықый санамызға заманагөй жаңа демократиялық қәдириятлар, принциплер ҳәм идеялар кирип келди, «суверен мәмлекетшилик», «инсан ҳуқық­лары үстинлиги», «пуқаралық жәмийети», «нызам үстинлиги», «жеке мүлк қол қатылмаслығы», «ҳәр кимниң мүлкдар болыў ҳуқықы», «мәмлекет ҳәкимиятының бөлистирилиўи», «сиясий плюрализм» атамалары усылар қатарынан есапланады.

Ҳақыйқатында да, Конс­титуциямыз демократиялық талапларға әмел етилген, ең тийкарғысы, инсан ҳуқық ҳәм мәплери, еркинлиги оның тийкарғы бағдарларынан бири етип белгиленгенлиги менен ажыралып турады. Өткен жыллар даўамында болса Бас Нызамымыз негизинде қабыл етилген қарар ҳәм пәрманлар ҳәм басқа да нызам ҳүжжетлери усы ўазыйпалардағы талапларды орынлаўға хызмет етип келмекте.

Буны усы жылдың Президентимиз Ш.М.Мирзиёевтиң басламасы менен «Халық пенен пикирлесиў ҳәм инсан мәплери жылы» деп аталғанынан да көриўимиз мүмкин.

Буннан тысқары, Республикамыздың бәрше аймақларында шөлкемлестирилген «Халық қабыллаўханалары» болса пуқаралардың мүрәжатлары менен ислесиў, олардың әдил шешимин табыў арқалы мәмлекетлик уйым­лар ҳәм халық ортасындағы исенимди және де беккемлеў сыяқлы унамлы өзгерислерди пайда етпекте. Бир сөз бенен айт­қанда, «Халық мәмлекетлик мәкемелерге емес, бәлким мәмлекетлик мәкемелер хал­қымызға хызмет етиўи тийис» деген принцип мәмлекет сиясатының тийкарғы бағдарларынан бирине айланды.

Бүгинги күни тез пәтлер менен раўажланып бара­тыр­ған дәўир ҳәр биримизден жумысымызға жаңаша қатнаста ҳәм пикирлеўди талап етпекте. Усыннан келип шыққан ҳалда, 2017-2021-жылларда Өзбекистан Республикасын раўажландырыўдың тийкарғы бес бағдары бойынша Ҳәрекетлер стратегиясының қабыл етилиўи елимиз раўажын жаңа басқышқа көтериўдеги әҳмийетли қәдемлерден бири болды.

Стратегияда белгилеп қойыл­ғанындай, мәмлекет ҳәм жәми­йет қурылысын жетилистириў, нызам үстинлиги ҳәм суд-ҳуқық системасын реформалаў, экономиканы ҳәм социаллық саланы буннан былай раўажландырыў, қәўипсизлик, миллетлер аралық татыўлық ҳәм диний кеңпейилликти тәмийинлеў, терең ойлан­ған, өз-ара мәпдар ҳәм әмелий руўхтағы  сыртқы сиясатты басқышпа-басқыш даўам еттириў сыяқлы мәселелер раўажланыўымыздың тийкарғы бағдары сыпатында белгилеп алынды.

Ҳәзирги күнде оның орынланыўын тәмийинлеў бойынша мәмлекет ҳәм жәмийет турмысының барлық тараўларын раўажландырыўға қаратылған 15 нызам ҳәм 700 ден артық басқа норматив-ҳуқықый ҳүжжетлер қабыл етилди. Мәмлекет ҳәм жәмийет қурылысы сис­темасын жетилис­тириў саласындағы талапларды есап­қа алып, 16 министрлик, уйым ҳәм басқа шөлкемлердиң дүзилиси, ўазыйпа ҳәм функциялары қайта көрип шығылып, 20 мәмлекет ҳәм хожалық басқарыўы уйымлары, басқа да мәкемелер қайта шөлкемлестирилди.

Аймақларды социал-экономикалық раўажландырыў бағдарламалары шеңберинде 13 339 жойбар әмелге асырылып, 10 еркин экономикалық зона, 5 киши санаат зонасы қайта дүзилди. Және бир жаңалықлардан бири Өзбекистан Республикасында  «Peugeot», «Сitroen» бренди  менен жеңил бизнес автомобильлерин ислеп шығарыў бойынша завод қурылмақта.

Бир ғана, Қарақалпақстан Республикасын алып қарайтуғын болсақ, Ҳәрекетлер стратегиясында белгиленген мақсет ҳәм ўазыйпалардан келип шығып, қысқа ўақыт ишинде Қара­өзек районында «Қарақалпақ цемент» кәрханасы, полиэтилен ҳәм полипропиленнен трубалар ҳәм хожалық буйымларын ислеп шығаратуғын «Нөкис полимер» заводы, «Нөкис электроаппарат» сыяқлы жаңа санаат кәрханалары ҳәм заводлары иске түсти.

Президентимиздиң қарары тийкарында қабыл етилген «2017-2021-жылларда Арал бойы аймағын раўажландырыў Мәмлекетлик бағдарламасы»нда Қарақалпақстанда жаңадан шөлкем­лестирилген ислеп шығарыў тараўындағы микрофирмалар ҳәм киши кәрханаларға жеңилликлердиң берилиўи тараў раўажланыўын тәми­йинлеў менен бирге, хал­қымыздың пәраўанлығын тәмийинлеўге де тийкар жаратылды.

Соның менен бирге, Мойнақ районы халқы ушын 101 километрлик аралыққа таза ишимлик суўы тартылып, районда шөл­кемлестирилген «Голд Мойнақ Мастерс», «Платинум Мойнақ» ЖШЖлери арқалы ҳаял-қызлардың бәнтлиги тәмийинленди. Нөкис қаласы ҳәм район орайларында мәденият ҳәм дем алыў бағларын шөлкемлестириў ислери қолға алынып, пайтахтымыздағы Ибрайым Юсупов атындағы арнаўлы мектеп интернаты пайдаланыўға тапсырыл­ған болса, қаламыздағы Имам ийшан Мухаммед мешитиндеги қурылыс ҳәм абаданластырыў жумыслары жуўмақланбақта.

Ең тийкарғысы, өткен ўақыт даўамында көз алдымызда жүз берип атырған бундай өзгерис ҳәм жаңаланыўларды қала ҳәм аўылларымыз, барлық тараўлар мысалында да көп ушыратыўымыз мүмкин.

Әлбетте, бүгин бул ислерди әмелге асырыўда өз қоллары менен үлкен жаратыўшаңлық жумысларды әмелге асырып атырған заманласларымыздың көзлеринде бүгинги турмыстан разылығы, ертеңги күнге болған исеними ҳәм уллы келешекти қурыўға болған күш ғайратын көрмектемиз.

Тарийхтан мәлим, өз келешегин ойлаған жәмийет ҳәр қашан жаслар тәрбиясына үлкен итибар қаратып келген. Себеби, перзент­леримиз бизлердиң ертеңги келешегимиз, ертеңги күни жәҳәнде елимиздиң орнын белгилеп бериўши тийкарғы күш есапланады.

Бүгинги күнде Өзбекистан Республикасы халқының дерлик 35 процентин 16 жасқа шекемги, 62 проценттен артығын 30 жас­қа шекемги болған жаслар қурайтуғынлығын есапқа алатуғын болсақ, билимлендириў тараўындағы реформалардың қаншелли әҳми­йетли екенлиги мәлим болады.

Сонлықтан, ғәрезсизликтиң дәслепки жылларынан баслап елимизде билимлендириў тараўына бол­ған итибар айрықша орын тутты. Бул бағдарда «Билимлендириў ҳаққында»ғы Нызам ҳәм «Кадрлар таярлаўдың миллий бағдарламасы» қабыл етилип, билимлендириў тараўы мазмун ҳәм сапасы жағынан жаңаланып, мәмлекетлик билимлендириў стандартлары ҳәм оқыў бағдарламалары ислеп шығылды. Улыўма билим бериў мектеплериниң дерлик ҳәммеси де жаңадан қурылған ҳәм капитал оңлаў жумыслары алып барылды. 9500 ге жақын мектеплер заманагөй оқыў лаборатория әсбап-үскенелер менен тәмийинленди. Усы мектеплердиң 96 проценти «Зиё­нет» электрон мәлимлеме тармағына жалғанған.

Буннан басқа, Өзбекистанда 59 жоқарғы оқыў орны, олардың 11 аймақлық филиаллары ҳәм сырт елдеги жетекши оқыў орынларының 6 филиалы хызмет көрсетпекте. Оларда 230 мыңнан аслам жаслар билим алмақта.

Пүткиллей жаңа тийкарда қурып питкерилген усындай тәлим-тәрбия, спорт, мәденият орайларында заманагөй билим ҳәм кәсип-өнер ийелеген, елимиздиң уллы келешеги жолында өзиниң бар күш ғайраты, билимин аямайтуғын жигерли жас әўладларымыздың өсип кия­тырғанлығы ҳәммемизди қуўандырады. Елимизде жаратып берилип атырған бул имканият ҳәм қолайлықлардан нәтийжели пайдаланып, жасларымыздың бир қаншасы түрли тараўларда өзлериниң жетискенлиги менен көзге түспекте.

Атап өтетуғын болсақ, өткен жылы Бразилияның Рио де Жанейро қаласында болып өткен олимпиада ойын­ларында өзбекистанлы спортшылар 4 алтын, 2 гүмис, 7 бронза, жәми 13 медальды қолға кириткен болса, усы қалада параолимпиада ойынларында қатнас­қан спортшыларымыз 176 мәмлекет ўәкиллери арасында медальлар сапасы жағынан 16-орынды, саны бо­йынша 13-орынды ийеледи. Астана қаласында болып өткен химия пәни бойынша халықаралық олимпиадада болса оқыўшыларымыз 1 алтын, 2 гүмис, 3 бронза медальларын қолға киргизген.

Өткен жыллар даўамында биз қандай жетискенликлерге ерискен болсақ, бүгин байрам сыпатында белгиленип атырған Конституциямыз ҳәм оның тийкарында қабыл етилген Нызамларға сөзсиз әмел етилиўиниң нәтийжеси болып есапланады.

Сондай екен, Конституциямыз елимизде демократиялық ҳуқықый мәмлекет ҳәм еркин пуқаралық жәмийетин қурыў, Ўатанымыз раўажланыўы ҳәм хал­қымыздың пәраўанлығын және де жетилистириўдиң беккем тийкары, келешегимизди белгилеўши тийкарғы ҳүжжет болып хызмет ете береди.

 Рашид  РАХМАТОВ,

Қарақалпақстан Республикасы прокуроры.

 

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF