Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 10:32:04, 18.11.2017
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

РАКТЫ БУРЫШ  КЕСЕДИ

Америкалы алымлар рак пенен гүресиўде жәрдем бериўши нәрсени анықлады. Бул ­ ашшы бурыш. «The telegraph» усы ҳаққында мәлим етти деп жазады Xabardor.uz.

Көплеген араласпалар (дузлықлар), әсиресе, ашшы араласпалардың зыянлы екенлиги ҳаққындағы мағлыўматларға қарамастан, Гарвард алымлары қытайлыларды узақ мүддет гүзетип, бақлап, олардың аўқатларына итибар берип, аўқатқа ашшы араласпалар қосып қабыл еткен адамларда басқаларға қарағанда ерте өлим жағдайларының кем екенлигин анықлады.

Бул ашшы араласпалар организмди толық қорғайды дегени емес, әлбетте. Бирақ, қантлы диабет ҳәм жүрек кеселликлери сыяқлы өлим менен болатуғын кеселликлер қәўпин кемейт­тириў ушын аўқатқа карри қосыў мақсетке муўапықлығы анық. Изертлеўшилердиң алып барған мағлыўматларына қарағанда, рак кеселлигиниң раўажланыўына қарсы тәсир көрсетиў ушын жаңа үзилген бурыш жеў керек. 

УЙҚЫ

ДАЎАМЛЫЛЫҒЫНЫҢ ӨЗГЕШЕ СЕБЕПЛЕРИ

Мичиган университети алымларының математикалық моделлестириў, мобиль қосымшалар ҳәм де көплеген мағлыўматлар тийкарында күн тәртиби үстинде өткерилген изертлеў нәтийжелери «Science Advanced» журналында жәрия етилди.

Биологиялық ҳәм социаллық себеплер инсанның уйқы ҳәм оянған пайытында қандай тәсир етиўин анықлаў мақсетинде өткерилген усы изертлеўде алымлар ықтыярлылар сыпатында қатнасыўшылардың жасы, жынысы ҳәм жасап атырған мәмлекетти есапқа алды.

Изертлеў даўамында 100 мәмлекеттен мағлыўмат алынды ҳәм нәтийжелер соны көрсетеди, уйқының орташа даўамлылығы түрли мәмлекетлерде ҳәрқыйлы болады екен. Мәселен, Сингапур ҳәм Японияда бул көрсеткиш 7 саат 24 минутты қураған болса, голландлар 8 саат 18 минут уйқылайды. Қәнигелердиң пикиринше, қолайлы жағдайдағы қосымша ярым саатлық уйқы да инсан саламатлығына жақсы тәсир етеди екен. Буннан тысқары, орта жасларға келип, ҳаяллар еркеклерге қарағанда 30 минут көп уйқылайды. Әне, усы дәўирде олар ўақтында жатып, кеш турады. Және бир қызығарлы мағлыўмат сол, көшеде көп жүретуғын адамлар үйде отыратуғынларға қарағанда ерте жатып, узағырақ уйқылар екен.  

СМАРТФОН ­ ИНСАН САЛАМАТЛЫҒЫНА ЗЫЯНЛЫ (МА?)

Қубла кореялы алымлардың анықлаўынша, смартфон экраны алдында үш саат ҳәм оннан көбирек ўақтын өткеретуғын балалар қурғақ көз синдромына (ҚКС) жолығыўы мүмкин. Изертлеў нәтийжелери «Orthodox» медициналық порталында мәлим етилди.

Онда келтирилиўинше, бул синдром белгилери жоғалыўы ушын балалар бир ай даўамында смартфоннан улыўма пайдаланбаўы лазым. Қурғақ көз синдромы организм жетерлише көз жасын ислеп шығара алмағанда пайда болады. Нәтийжеде көз қызарып ашыйды, оған шаң яки бир нәрсе киргендей түйиледи. Қәнигелердиң айтыўынша, ҚКС тийкарынан кекселерде гүзетиледи. Бирақ, соңғы пайытларда кеселлик тез пәт пенен «жасарып», анығырағы, балаларда да ушыраспақта. Алымлар жоқары исеним менен оған смартфонлардың жүдә көбейиўи ҳәм ғалабаласыўы нәтийжесинде мобиль қуралларынан шеклеўсиз пайдаланып атырғанларды себеп етип көрсетпекте. Усы теорияны тексерип көриў ушын кореялы алымлар 7-12 жастағы 916 баланың қатнасыўында изертлеў өткерди. Көриў қәбилетин тексериў даўамында балалардың 6,6 процентинде қурғақ көз синдромы анықланды. Олардың дерлик барлығы күн даўамында 3,2 сааттан көбирек смартфоннан пайдаланар екен. Саў балалардың ярымы, гажетлерден улыўма пайдаланбағанлығы мәлим болған, қалған балалар болса, мобиль телефоннан орташа 37 минут пайдаланған.

Баспасөз материаллары тийкарында таярлаған:

Г.САПАРОВА.  

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF