Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 10:26:36, 18.11.2017
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

 ҲӘР ҚАНДАЙ  КЕСЕЛЛИКТИ  ЖЕҢИЎ МҮМКИН...

Мәмлекетимиз басшысы денсаўлықты сақлаў тараўындағы  машқалаларды терең талқылап, быйылғы жылы денсаўлықты сақлаў  тараўы хызметкерлери менен ушырасыўында тараўдың жағдайына сын баҳа берип, халықтың сапалы медициналық хызметке болған талабын қанаатландырыў, тараўда жүз берип атырған қәте-кемшиликлерге шек қойыў, бүгинги күнде мәмлекетимизде онкологиялық кеселликлердиң көбейип атырғанлығын қайта-қайта  атап өткен еди.

Медицина тараўының онкология саласында халыққа  жоқары  маманлықтағы  емлеў-профилактика хызметин көрсеткен ҳалда онкологиялық кеселликлердиң алдын алыў, диагноз қойыў ҳәм емлеўдиң заманагөй усылларын енгизиў кереклигин уқтырды.

Кеселликтиң келип шығыўы ҳәм оның алдын алыў, наў­қасқа ерте диагноз қойыў ҳәм емлеўдиң нәтийжели усылларын ислеп  шығыўға бағдарланған фундаменталь ҳәм илимий-әмелий  изертлеўлер шеңберин кеңейтиў және өспеге қарсы заманагөй, жергиликли препаратлар жаратыў бо­йынша алып барылып атырған жумыслар ҳаққында Қарақалпақстан Республика Онкология диспансериниң бас шыпакери Хуршид Абдикаримов пенен гүрриңлестик.

— Хуршид Ганжеевич, ҳәзирги ўақытта халқымыз арасында онкологиялық  кеселликлер  көбейип  кетти. Буның  тийкарғы себеби  неде!

— Өзбекистан Республикасы Президентиниң 2017-жыл 4-апрель күнги «2017-2021-жылларда Өзбекистан Республикасында онкологиялық хызметти буннан былай да раўажландырыў ҳәм  халыққа онкологиялық жәрдем көрсетиўди жетилистириў илажлары  ҳаққында»ғы қарары рак кеселликлерине қарсы гүресиўдиң жаңа басқышын баслап береди. Қарарда рак кеселликлериниң алдын алыўға ҳәм ерте анықлаўдың заманагөй системасын жаратыў, өлимшиликти  азайтыў,  халықтың  турмыс дәрежесин жақсылаў ҳәм өмирин узайтыў, онкологиялық хызметти және де   раўажландырыўдың  тийкарғы бағдарлары белгиленген. Бул бойынша Қарақалпақстан  Республикасы Онкология диспансеринде узақты гөзлеген ислер режеге муўапық әмелге асырылмақта.

Пүткил дүнья жүзинде бол­ғаны сыяқлы, онкологиялық  кеселликлер бизиң республикамызда да жылдан-жылға көбеймекте. Бундай жағдай әлбетте, өкинишли болып, кең жәмийетшилик арасында бул кеселликтиң алдын алыў мақсетинде ҳәр бир пуқара жылына еки рет профилактикалық тексериўлерден өтип, денсаўлығына итибарлы болыўы керек.

Рак кеселлиги адамдағы экзоген ҳәм эндоген полиэтиологиялық факторларға байланыслы болып, иммунитет, гемеостаз, пролиферация ҳәм нероэндокрин системасының жумысын басқарып турыўшы  механизмде насазлық пайда болған  жағдайда келип шығады. Онкологиялық кеселликти емлеў қурамалы болып, оны тек ғана комплексли, көп басқышлы ем өткергенде ғана гөзлеген мақсетке ерисиў мүмкин. Рак кеселлиги тийкарынан хирургиялық операция ислеў жолы, нур ҳәм химиялық  дәрилер  менен емленеди. Бул кеселлик пенен аўырған наў­қасты емлеў тек ғана Өзбекистан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлиги тәрепинен тастыйықланған стандарт тийкарында консилиум шешими менен алып барылады. Ҳәзирги күнде диспансеримизде бул кеселлик пенен аўырған наўқаслардағы  қәўипли исик алып тасланып, орнына пластикалық операция жолы менен органларды сақлап қалыўшы операциялар исленбекте. Әлбетте, бундай емлеў усыллары наўқасқа узағырақ жасаў  мүмкиншилигин  береди.

— Көпшилик пуқаралар арасында рак кеселлигине шалынған  адамның тәўир болыўы қыйын деген түсиник бар. Қәниге шыпакер сыпатында буған қалай қарайсыз!

— Халқымызда  «қай  жериң  аўырса  сол  жериң жаның» деген гәп бийкарға айтылмаған. Себеби, ҳәр бир инсан өзине  берилген бийбаҳа денсаўлығының қәдирин билсе ҳәр қандай  кеселликти жеңиўге болады. Бул кеселлик пенен аўырған адамларда  биринши гезекте қорқыныш сезимлери пайда болып, емлеўханаға барып емлениўден  бас тартады, өзлеринше емленип, аўырыўын асқынлатып алғанда ғана шыпакерге келеди.

Рак кеселлигине диагноз клиникалық, лабораториялық ҳәм  инструментал тексериўлер жәрдеминде қойылып, ол, әлбетте,  морфологиялық тексериўлер жәрдеминде тастыйықланады. Кеселлик өз ўақтында анықланып емленсе, наўқастың аяққа турып, өмирин узайтыўға қолымыздан келгенинше жәрдем беремиз. Ҳәзирги ўақытта медицина илиминиң раўажланыўы менен  кеселликти ерте анықлаў ҳәм дәри-дәрмақлардың сапасын  жоқарылатыў мүмкиншиликлери бар. Онкологиялық  кеселликлерди химиялық дәрилер менен емлеў процесинде дәриниң  организмге кери тәсирин болдырмайтуғын дәрилер қолланылып, кең жәмийетшилик арасындағы «Химиялық дәри алған наў­қас жаман аўҳалға түсип қалады» деген түсиниклер әсте-ақырын  бийкарланып атыр. Сондай-ақ, рак кеселлигин химиялық дәрилер менен емлеўде таргет емлеў усылы пайда болды. «Таргет» сөзи «нышана» мәнисин аңлатып, әмелиятта бундай дәрилерден  «герсептин, тайкерб, авастин» дәрилери тек ғана аўырыў клеткаларды нышанаға алып набыт етеди ҳәм саў клеткаларға  тәсир етпейди. Наў­қастың саўалып кетиўи биринши гезекте шыпакердиң көрсетпелерине әмел етиўине байланыслы.

Рак кеселлигиниң алдын алыў ушын белок ҳәм витаминлерге бай  аўқатлар  менен  көбирек  аўқатланыў, зыянлы әдетлерден, яғный,  шылым шегиў, насыбай атыў, аўқатты ыссылай ишиўден сақланыў, денени ҳәр күни  шынықтырыў керек. Усы көрсетпелерге қатаң әмел етсек, ҳәр қандай кеселликлерди жеңип өтиў қыйын болмайды.

— Мазмунлы сәўбетиңиз ушын рахмет!

Сәўбетлескен:

Зарафшан  ЖАҚСЫМУРАТОВА.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF