Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 17:19:58, 11.12.2017
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ФЕРМЕР, ДИЙҚАН ХОЖАЛЫҚЛАРЫ ҲӘМ ҚЫЙТАҚ ЖЕР ИЙЕЛЕРИНИҢ ҲУҚЫҚЛАРЫ МЕНЕН  НЫЗАМЛЫ МӘПЛЕРИН ҚОРҒАЎ, АЎЫЛ ХОЖАЛЫҒЫ ЕГИСЛИК ЖЕРЛЕРИНЕН НӘТИЙЖЕЛИ ПАЙДАЛАНЫЎ СИСТЕМАСЫН ТҮП-ТИЙКАРЫНАН ЖЕТИЛИСТИРИЎ ИЛАЖЛАРЫ ҲАҚҚЫНДА

Өзбекистан Республикасы Президентиниң пәрманы

Өткен дәўир ишинде аўыл хожалығында базар қатнасықларын енгизиў, өндиристи раўажландырыў, меншик ийелери класын қәлиплестириў және олардың еркинлигин тәмийинлеў бойынша басқышпа-бас­қыш реформалар әмелге асырылды.

Реформалардың дәслепки басқышында фермер ҳәм дийқан хожалықларының жумысын шөлкемлестириўде, аўыл хожалығы өнимлерин жетистириўде оларды жетекши күшке айландырыў бойынша беккем ҳуқықый тийкар және зәрүр шараятлар жаратылды.

Қабыл етилген «Фермер хожалығы ҳаққында»ғы ҳәм «Дийқан хожалығы ҳаққында»ғы нызамлар жердиң ҳақыйқый ийеси сыпатында фермер ҳәм дийқан хожалықларының ҳуқықый статусын анықлап берди және олардың аўыл хожалығы өнимлерин ислеп шығаратуғын тийкарғы субъектлери сыпатында қәлиплесиўин ҳәм раўажланыўын тәмийинледи.

Көп тармақлы фермер хожалықларын шөлкемлестириў, оларға зәрүр шараятлар жаратыў, фермер ҳәм дийқанлардың ҳуқықлары менен нызамлы мәплерин қорғаў бойынша зәрүр илажлар әмелге асырылды.

Өткерилген реформалардың нәтийжесинде аўыл хожалығы өнимлериниң 99 проценттен асламы фермер ҳәм дийқан хожалықлары және қыйтақ жер майданларында жетистирилиўине ерисилди.

Соның менен бирге, фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң ҳуқықлары менен нызамлы мәплерин исенимли қорғаўда, системада базар механизмлерин енгизиўде, көп тармақлы фермер хожалықларын буннан былай да раўажландырыўда, аўыл хожалығы өнимлерин ислеп шығарыў көлемин турақлы арт­тырып барыўда және жер майданларынан нәтийжели пайдаланыўда бир қатар машқалалар менен кемшиликлер бақланбақта. Атап айтқанда:

бириншиден, фермер хожалықларының ҳуқықлары менен нызамлы мәплерин қорғаў, фермерлик ҳәрекетин буннан былай да раўажландырыў мақсетинде шөлкемлестирилген Өзбекистан фермерлер кеңеси өзине жүкленген ўазыйпаларды жеткиликли дәрежеде орынлай алмады;

екиншиден, халықтың ықтыярындағы 480 мың гектардан аслам қыйтақ егислик жерлеринен пайдаланыўдың нәтийжелилиги төмен дәрежеде қалмақта. Узақ жыллар пайдаланылмай атырған қыйтақ жер ийелериниң жерге болған көз-қарасын түп-тийкарынан өзгертиў бойынша системалы жумыс алып барылмай атыр;

үшиншиден, фермер ҳәм дийқан хожалықларының жер майданларынан және қыйтақ жер участкаларынан нәтийжели пайдаланыў үстинен парламентлик, ўәкиллик ҳәм жәми­йетлик қадағалаў зәрүр дәрежеде орнатылмаған;

төртиншиден, фермер хожалықларының тийкарғы бөлеги аўыл хожалығы өнимлерин жетистириў менен шекленип қалмақта, оларды қайта ислеў, сақлаў, таяр өнимлерди сатыў ҳәм хызметлер көрсетиў сыяқлы көп тармақлы жумысты жолға қойыўда қолда бар имканиятлардан пайдаланылмай атыр;

бесиншиден, дийқан хожалықларын ҳәм қыйтақ жер ийелерин материаллық-техникалық ресурслар менен тәми­йинлеўде ҳәм оларға хызмет көрсетиўде зәрүр инфраструктуралар жаратылмаған және тараўда базар механизмлери жеткиликли дәрежеде қәлиплеспеген;

алтыншыдан, көпшилик фермер хожалықларының бүгинги қаржылық жағдайы заманагөй, ресурсты үнемлейтуғын аўыл хожалығы техника қуралларын сатып алыў, өндиристе алдынғы агротехнология, инновация ҳәм мәлимлеме-коммуникация технологияларын кеңнен енгизиў имканиятын бермей атыр;

жетиншиден, фермер ҳәм дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң аўыл хожалық өнимлерин жетистириў саласындағы билим ҳәм көнликпелерин арттырыў, оларды зәрүр мағлыўматлар ҳәм мәлимлемелер менен тәмийинлеў және басқа да хызметлер көрсетиў системасы, сондай-ақ, фермер хожалықларына мийнет қатнасықларын шөлкемлестириў жағдайы бүгинги күнниң талапларына жуўап бермейди.

2017-2021-жылларда Өзбекистан Республикасын раўажландырыўдың бес тийкарғы бағдары бойынша Ҳәрекетлер стратегиясында белгиленген ўазыйпаларды әмелге асырыў, аўыл хожалығы өндирисшилерин буннан былай да қоллап-қуўатлаў, фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ  егислик жерлеринен пайдаланыўдың нәтийжелигин тәмийинлеў, соңғы нәтийжеде жер ийе­лериниң дәраматларын көбейтиўге болған қатнасықларды түп-тийкарынан өзгертиў мақсетинде:

  1. Төмендегилер фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң ҳуқықлары менен нызамлы мәплерин қорғаў және аўыл хожалығы егислик жерлеринен пайдаланыўдың нәтийжелигин арттырыўдың ҳәзирги басқыштағы тийкарғы бағдарлары етип белгиленсин:

бириншиден, фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң жумысын буннан былай да раўажландырыў, олардың ҳуқықлары менен нызамлы мәплерин қорғаўдың нәтийжели системасын жаратыў, бул тараўда нормативлик-ҳуқықый базаны жетилис­тириў;

екиншиден, фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң егислик жерлерден нәтийжели пайдаланыўдағы жеке мәпдарлығын ҳәм жуўапкершилигин арттырыў, бул бағдарда парламентлик, ўәкиллик ҳәм жәмийетлик қадағалаўдың тәсиршең системасын жаратыў;

үшиншиден, мәмлекетлик басқарыў уйымлары, жергиликли мәмлекетлик ҳәкимият уйымлары, пуқаралардың өзин-өзи басқарыў уйымларының егислик жер майданларынан нәтийжели пайдаланыўын тәмийинлеў бойынша ўазыйпаларды анық белгилеў және олардың жуўапкершилигин күшейтиў;

төртиншиден, көп тармақлы фермер хожалықларын раўажландырыў ушын қолай шараятларды жаратыў, оларды мәмлекет тәрепинен қоллап-қуўатлаў илажларын күшейтиў;

бесиншиден, фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң қаржы-экономикалық турақлылығын тәмийинлеў, олардың таярлаўшы, қайта ислеўши, тәмийинлеўши ҳәм хызмет көрсететуғын шөлкемлер менен өз-ара қатнасықларында заманагөй базар механизмлерин енгизиў;

алтыншыдан, «Қыйтақ жер — қосымша дәрамат дереги» сүренин аўыл халқы арасында кеңнен үгит-нәсиятлаў және жер ийелериниң күнделикли жумысына сиңдириў;

жетиншиден, жер ийелериниң билим ҳәм тәжирийбелерин арттырыў, оларды зәрүр мағлыўматлар ҳәм мәлимлемелер менен тәмийинлеў системасын раўажландырыў, тараўға заманагөй технологияларды кеңнен енгизиў, фермер хожалықларының мийнет қатнасықларын шөлкемлестириў бойынша жумысын жетилистириў.

  1. Өзбекистан фермерлери кеңеси конференциясының қарарына муўапық Өзбекистан фермерлер кеңеси Өзбекистан фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелери кеңеси сыпатында, Қарақалпақстан Республикасы, ўәлаятлар ҳәм районлардың фермерлер кеңеслери тийислисинше Қарақалпақстан Республикасы, ўәлаятлық ҳәм районлық фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелери кеңеслери сыпатында қайта дүзилгени мағлыўмат ушын қабыл етилсин.
  2. 2018-жылдың зүрәәтинен баслап сондай тәртип енгизилсин, оған бола:

фермер хожалықларының жер участкаларынан пайдаланыў нәтийжелилиги ҳәр шеректе халық депутатлары районлық кеңеслеринде, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң егислик жерлерден пайдаланыў нәтийжелиги ҳәр айда пуқаралардың өзин-өзи басқарыў уйымларында додаланып барылады;

жер майданларынан нәтийжесиз пайдаланған, аўыл хожалығы егинлерин толық екпеген, агротехникалық илажларды өз ўақтында әмелге асырмаған фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелерине жер участкаларына болған ҳуқықлардың бийкар етилиўине шекем болған қатаң жуўапкершилик илажлары көриледи.

  1. Өзбекистан Республикасы Олий Мажлиси Нызамшылық палатасына ҳәм Сенатына:

аймақларда, биринши гезекте аўыл хожалығы шараятлары аўыр болған районларда, егин егиўдиң жағдайын ҳәр айда Олий Мажлис Нызамшылық палатасы депутатлары тәрепинен үйрениў және анықланған машқалалар менен кемшиликлерди сапластырыў бойынша өз ўәкилликлери шеңберинде әмелий илажлар көриў;

аўыл хожалығы егислик жерлеринен пайданланыў нәтийжелилигиниң халық депутатлары районлық Кеңеслеринде, пуқаралардың өзин-өзи басқарыў уйымларында додаланыўы жағдайын турақлы түрде сенаторлар тәрепинен үйрениў және ҳәр шеректе Олий Мажлис Сенатының мәжилислеринде көрип шығыў әмелиятын енгизиў усыныс етилсин.

  1. Өзбекистан Республикасы Жер ресурслары, геодезия, картография ҳәм мәмлекетлик кадастры мәмлекетлик комитети:

Мәмлекетлик салық комитети, Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси ҳәм ўәлаятлар ҳәкимликлери, пуқаралардың өзин-өзи басқарыў уйымлары менен биргеликте 2018-жылдың 1-октябрине шекем барлық дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң егислик жерлерин толық хатлаўдан өткерсин және олардың бирден-бир реестрин қәлип­лестирсин;

Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси ҳәм ўәлаятлар ҳәкимликлери менен биргеликте қәлиплестирилген бирден-бир реестрдиң қадағалаў жағдайында жүргизилиўин, ондағы мағлыўматлардың ҳақыйқыйлығын, толықлығын ҳәм турақлы түрде жаңаланып барылыўын тәмийинлесин.

  1. Аўыл хожалығында экономикалық реформаларды тереңлестириў бойынша республикалық комиссияның 2018-2021-жылларда фермер хожалықларын басқышпа-басқыш көп тармақлы фермер хожалықларына айландырыў ҳаққындағы усынысы мақуллансын.

2022-жылдың 1-январынан баслап көп тармақлы жумысты жолға қоймаған фермер хожалықлары менен жер ижарасы шәртнамалары нызам ҳүжжетлерине муўапық бийкар етилетуғыны белгилеп қойылсын.

Өзбекистан Республикасы Министрлер Кабинети (З.Мирзаев, Ж.Қўчқоров) ҳәр жылы фермер хожалықларын басқышпа-басқыш көп тармақлы фермер хожалықларына айландырыў бойынша фермер хожалықлары кесиминде аймақлық бағдарламалардың ислеп шығылыўын және Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси, халық депутатлары ўәлаятлық Кеңеслеринде тастыйықланыўын тәмийинлесин, сондай-ақ, аймақлық бағдарламалар тийкарында ислеп шығылған республика көлеминдеги бағдарламаларды көрип шығыў ҳәм мақуллаў ушын Өзбекистан Республикасы Олий Мажлисиниң Сенатына киргизсин.

  1. Өзбекистан Республикасы Министрлер Кабинети (А.Арипов, З.Мирзаев):

 еки ай мүддетте шарўашылық, қусшылық, балықшылық, мийўе-овощ, пал ҳәррешилик ҳәм аўыл хожалығының басқа да әҳмийетли бағдарларын буннан былай да раўажландырыў, фермер хожалықларының бул бағдардағы жумысын муўапықластырыў ҳәм оның нәтийжелилигин арттырыўға қаратылған Өзбекистан Республикасы Президентиниң тийисли қарарларының жойбарларын киргизсин;

үш ай мүддетте аўыл хожалығы нәтийжелилигин ҳәм рентабельлигин арттырыўда, әсиресе, пахта жыйын-теримин механизацияластырыўда базар инфраструктураларын, иннова­цияларды, илимниң жетискенликлери менен заманагөй мәлимлеме-коммуникация технологияларын кеңнен енгизиў, сондай-ақ, тараўда мийнет қатнасықларын буннан былай да жетилистириў бойынша ком­плексли илажлар бағдарламасын ислеп шықсын ҳәм тастыйықласын;

еки ай мүддетте 2018-2020-жылларда республикада азық-аўқат қәўипсизлигин тәмийинлеў бойынша комплексли илажлар бағдарламасын ислеп шықсын ҳәм Өзбекистан Республикасы Президенти аппаратына киргизсин.

  1. Дийқаншылық мәдениятын арттырыўда мүнәсип үлес қосқан ҳәм өндиристе жоқары нәтийжелерге ерискен фермер, дийқан хожалықларының басшылары ҳәм қыйтақ жер ийелерине берилетуғын «Алдынғы фермер», «Мийнеткеш дийқан» ҳәм «Үлгили қыйтақ жер егиўши» көкирек белгилери шөлкемлестирилсин.

Өзбекистан Республикасы Министрлер Кабинети еки ай мүддетте «Алдынғы фермер», «Мийнеткеш дийқан» ҳәм «Үлгили қыйтақ жер егиўши» көкирек белгилери ҳаққындағы режелерди ислеп шықсын ҳәм тастыйықласын.

  1. Өзбекистан Республикасы Министрлер Кабинети бир ҳәпте мүддетте фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң жумысын буннан былай да раўажландырыў бо­йынша шөлкемлестириў илажлары ҳаққындағы Өзбекистан Республикасы Президенти қарарының жойбарын киргизсин.
  2. Өзбекистан Республикасы Президентиниң 2012-жыл 22-октябрьдеги ПП-4478-санлы «Өзбекистанда фермерлик жумысын шөлкемлестириўди буннан былай да жетилистириў ҳәм оны раўажландырыў илажлары ҳаққында»ғы Пәрманы өз күшин жойытқан деп есаплансын.
  3. Өзбекистан Республикасы Аўыл ҳәм суў хожалығы министрлиги Әдиллик минис­трлиги, басқа да мәпдар минис­трликлер ҳәм ведомстволар менен биргеликте еки ай мүддетте нызам ҳүжжетлерине усы Пәрманнан келип шығатуғын өзгерислер менен қосымшалар ҳаққындағы усынысларды Министрлер Кабинетине киргизсин.
  4. Усы Пәрманның орынланыўын қадағалаў Өзбекистан Республикасының Бас минис­три А.Н.Ариповқа ҳәм Өзбекистан Республикасы Бас министриниң орынбасары З.Т.Мирзаевқа жүкленсин.

 

      Өзбекистан Республикасы  Президенти       Ш.МИРЗИЁЕВ.

         Ташкент қаласы, 2017-жыл 9-октябрь.

 

Өзбекистан Республикасы Президентиниң «Фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң

ҳуқықлары менен нызамлы мәплерин қорғаў, аўыл хожалығы егислик жерлеринен нәтийжели пайдаланыў

системасын түп-тийкарынан жетилистириў илажлары ҳаққында»ғы пәрманына

түсиник

Елимиздиң экономикалық турақлылығын ҳәм халықтың мүнәсип турмыста жасаўын тәмийинлеўде фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелери ушын қолайлы исбилерменлик орталығын жаратыў, олардың жер майданларынан нәтийжели пайдаланыў мәселеси айрықша орын ийелейди.

Сол себепли өткен дәўир ишинде фермерлик ҳәрекети, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң жумысын ҳәр тәреплеме қоллап-қуўатлаў, аўыл хожалығы өнимлерин жетистириўди кеңейтиў сыяқлы бағдарларда бир қатар реформалар әмелге асырылды. Нәтийжеде фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелери аўыл хожалығы өнимлерин ислеп шығаратуғын субъектлерге айланды.

Өткерилген реформалардың нәтийжесинде аўыл хожалығы өнимлериниң 99 проценттен асламы фермер ҳәм дийқан хожалықлары және қыйтақ жер майданларында жетистирилиўине ерисилди.

Ҳәзирги ўақытта әмелге асырылып атырған жумысларды талқылаў соны көрсетпекте, бул тараўда ерисилген жетискенликлер менен бирге өз шешимин күтип турған бир қатар машқалалар ҳәм кемшиликлер де топланып қалған.

Буннан бес жыл бурын шөлкемлестирилген Өзбекистан фермерлери кеңеси фермер хожалықларының ҳуқықлары менен нызамлы мәплерин қорғаў, фермерлик ҳәрекетин буннан былай да раўажландырыў бойынша өзине жүкленген ўазыйпаларды жеткиликли дәрежеде орынлай алмады.

 Халықтың ықтыярындағы 480 мың гектардан аслам қыйтақ жер егислик майданларынан пайдаланыўдың нәтийжелилиги төмен дәрежеде қалмақта. Айырым жер ийелери усы жерлерден узақ жыллар пайдаланбай, қараўсыз ҳалда қалдыр­ған болса да, олардың жерге болған көз-қарасын өзгертиў бойынша системалы жумыслар алып барылмай атыр.

Фермер ҳәм дийқан хожалықларының жер майданларынан және қыйтақ жер участкаларынан нәтийжели пайдаланыў үстинен пар­ламент­лик, ўәкиллик ҳәм жәмийетлик қадағалаў зәрүр дәрежеде орнатылмаған.

Фермер хожалықларының қайта ислеў, сақлаў, таяр өнимлерди сатыў ҳәм хызметлер көрсетиў сыяқлы көп тармақлы жумысын жолға қойыўда, дийқан хожалықларын ҳәм қыйтақ жер ийелерин материаллық-техникалық ресурслар менен тәмийинлеўде ҳәм оларға хызмет көрсетиўде, тараўда базар механизмлерин қәлиплестириўде де машқалалар бар.

Өзбекистан Республикасы Президентиниң «Фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң ҳуқықлары менен нызамлы мәплерин қорғаў, аўыл хожалығы егислик жерлеринен нәтийжели пайдаланыў системасын түп-тийкарынан жетилистириў илажлары ҳаққында»ғы Пәрманы, әне, усы маш­қалаларды шешиў ҳәм 2017-2021-жылларда Өзбекистан Республикасын раўажландырыўдың бес тийкарғы бағдары бойынша Ҳәрекетлер стратегиясында белгиленген ўазыйпаларды әмелге асырыў мақсетинде қабыл етилди.

Пәрманда фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң ҳуқықлары менен нызамлы мәплерин қорғаў және олардың жер участкаларынан пайдаланыў нәтийжелигин арттырыўдың төмендеги тийкарғы бағдарлары белгилеп берилди:

бириншиден, фермер, дий­қан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң жумысын буннан былай да раўажландырыў, олардың ҳуқықлары менен нызамлы мәплерин қор­ғаўдың нәтийжели системасын жаратыў, бул тараўда нормативлик-ҳуқықый базаны жетилистириў.

Атап айтқанда, фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң жумысын буннан былай да жетилистириў, олардың жер майданларынан нәтийжели пайдаланыў бағдарындағы жуўапкершилигин арт­тырыў бойынша әмелдеги нызам ҳүжжетлерине, соның ишинде Жер кодекси, «Фермер хожалығы ҳаққында»ғы, «Дийқан хожалығы ҳаққында»ғы  нызамларға тийисли өзгерислер менен қосымшалар киргизиледи;

екиншиден, фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң егислик жерлерден нәтийжели пайдаланыўдағы жеке мәпдарлығын ҳәм жуўапкершилигин арттырыў, бул бағдарда парламентлик, ўәкиллик ҳәм жәмийетлик қадағалаўдың тәсиршең системасын жаратыў.

Бул бағдарда жуўапкер шөлкемлер анық мақсетке бағдарланған әмелий илажларды әмелге асырады. Пуқаралардың өзин-өзи басқарыў уйым­лары, жергиликли халық депутатлары Кеңеслери және Олий Мажлис палаталары тәрепинен жерлерден нәтийжели пайдаланыў үстинен турақлы қадағалаў ҳәм мониторинг алып барылады;

үшиншиден, мәмлекетлик бас­қарыў уйымлары, жергиликли мәмлекетлик ҳәкимият уйымлары, пуқаралардың өзин-өзи басқарыў уйымларының егислик жер майданларынан нәтийжели пайдаланыўын тәмийинлеў бойынша ўазыйпаларды анық белгилеў және олардың жуўапкершилигин күшейтиў.

Пәрманда белгиленген ўазыйпалардың толық ҳәм сөзсиз орынланыўын тәмийинлеў мақсетинде Министрлер Кабинетине, тийисли министрликлер менен ведомстволарға аўыл хожалығы егислик жерлеринен нәтийжели пайдаланыў механизмин жаратыў бойынша анық тапсырмалар бериледи;

төртиншиден, көп тармақлы фермер хожалықларын раўажландырыў ушын қолай шараятларды жаратыў, оларды мәмлекет тәрепинен қоллап-қуўатлаў илажларын күшейтиў.

Бул бағдарда көп тармақлы фермер хожалықларының ҳуқықый статусын белгилеў, оларға зәрүр шараятларды жаратыў бойынша тийисли нызам ҳүжжетлерине өзгерислер менен қосымшалар киргизиледи, фермер хожалықларын басқышпа-басқыш көп тармақлы фермер хожалықларына айландырыў бойынша комплексли илажлар әмелге асырылады;

бесиншиден, фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң қаржы-экономикалық турақлылығын тәмийинлеў, олардың таярлаўшы, қайта ислеўши, тәми­йинлеўши ҳәм хызмет көрсететуғын шөлкемлер менен өз-ара қатнасықларында заманагөй базар механизм­лерин енгизиў.

Фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң материаллық-техникалық базасын беккемлеў, олардың жерлерин суўғарыў ушын турақлы түрде жеткиликли муғдардағы суў менен тәмийинлеў, агрофирмалар, таярлаўшы шөлкемлердиң жумысын буннан былай да жетилистириў бойынша анық илажлар қабыл етиледи;

алтыншыдан, «Қыйтақ жер — қосымша дәрамат дереги» сүренин аўыл халқы арасында кеңнен үгит-нәсиятлаў және жер ийелериниң күнделикли жумысына сиңдириў.

Атап айтқанда, ғалаба хабар қуралларында дүрким телекөрсетиўлер, радиоеситтириўлер, баспасөзде шығыўлар, дийқаншылық мәдениятын арттырыўға қаратыл­ған конференциялар, дөгерек сәўбетлери ҳәм семинар-тренинглер шөлкемлестириледи. Орынларда болса кең түсиник жумыслары алып барылады;

жетиншиден, жер ийелериниң билим ҳәм тәжирийбелерин арттырыў, оларды зәрүр мағлыўматлар ҳәм мәлимлемелер менен тәмийинлеў системасын раўажландырыў, тараўға заманагөй технологияларды кеңнен енгизиў, фермер хожалықларының мийнет қатнасықларын шөлкемлестириў бойынша жумысын жетилистириў.

Фермер, дийқан хожалықлары басшылары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң маманлығын арттырыў ҳәм қайта таярлаў бойынша бир қатар әмелий илажлар көриледи, соның ишинде, аўыл хожалығына қәнигелескен билимлендириў мәкемелери жанында қысқа мүддетли оқыў курс­лары шөлкемлестириледи.

Аўыл хожалығы өндирисинде өзин-өзи басқарыў ҳәм қадағалаўдың нәтийжели системасын жаратыў мақсетинде усы жылдың 22-сентябрь күнги конференция қарары менен Өзбекистан фермерлери кеңеси Өзбекистан фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелери кеңеси сыпатында, орынлардағы фермерлер кеңеслери фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелери кеңеси сыпатында қайтадан дүзилди. Усы мүнәсибет пенен Пәрманда бул Кеңестиң қайта дүзилгени айрықша атап өтилди.

Соны да атап өтиў керек, аўыл хожалығы егислик жерлеринен нәтийжели пайдаланыў системасын түп-тийкарынан жетилистириў ушын ўәкиллик ҳәм жәмийетлик қадағалаўдың тәсиршең механизмлерин орнатыў талап етиледи.

Соның ушын да Пәрманға муўапық, фермер хожалықларының жер участкаларынан пайдаланыў нәтийжелерин ҳәр шеректе халық депутатлары районлық Кеңеслеринде, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң егислик майданлардан пайдаланыў нәтийжелилигин ҳәр айда пуқаралардың өзин-өзи басқарыў уйымларында додалап барыў тәртиби енгизилди. Соның менен бирге, жер майданларынан нәтийжесиз пайдаланған, аўыл хожалығы егинлерин толық екпеген, агротехникалық илажларды өз ўақтында әмелге асырмаған фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелерине жер участкаларына болған ҳуқықлардың бийкар етилиўине шекем болған қатаң жуўапкершилик илажлары көрилетуғыны белгилеп қойылды.

Жаңа системаның нәтийжели ислеўин тәмийинлеў мақсетинде бул ҳүжжетте парламентлик қадағалаўды орнатыўдың нәтийжели механизмлери белгиленди, яғный Олий Мажлис палаталары ўәкиллери тараўда әмелге асырылып атырған жумыслардың жағдайын  турақлы түрде үйренген ҳалда тийисли әмелий илажларды көреди.

Жер ресурслары, геодезия, картография ҳәм мәмлекетлик кадастры мәмлекетлик комитетине Мәмлекетлик салық комитети, Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси ҳәм ўәлаятлар ҳәкимликлери, пуқаралардың өзин-өзи басқарыў уйымлары менен биргеликте 2018-жылдың 1-октябрине шекем барлық дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң егислик жерлерин толық хатлаўдан өткериў және олардың бирден-бир реестрин қәлиплестириў тапсырылды.

Бул ўазыйпаның сапалы ҳәм толық орынланыўын шөлкемлестириў мақсетинде Жер ресурслары, геодезия, картография ҳәм мәмлекетлик кадастры мәмлекетлик комитетине Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси ҳәм ўәлаятлар ҳәкимликлери менен биргеликте қәлиплестирилген бирден-бир реестрдиң қадағалаў жағдайында жүргизилиўин, ондағы мағлыўматлардың ҳақыйқыйлығын, толық ҳәм турақлы түрде жаңалап барылыўын тәми­йинлеў ўазыйпасы жүкленди.

Пәрманда фермерлик ҳәрекетин жаңа басқышқа алып шығыў мақсетинде Аўыл хожалығында экономикалық реформаларды тереңлестириў бойынша республикалық комиссияның 2018-2021-жылларда фермер хожалықларын басқышпа-басқыш көп тармақлы фермер хожалықларына айландырыў ҳаққындағы усынысына келисим берилди және 2022-жылдың 1-январынан баслап көп тармақлы жумысты жолға қоймаған фермер хожалықлары менен жер ижарасы шәртнамалары нызам ҳүжжетлерине муўапық бийкар етилиўи белгилеп қойылды.

Бул реформалардың басқышпа-басқыш, өз ўақтында ҳәм сапалы әмелге асырылыўын тәмийинлеў мақсетинде Министрлер Кабинетине ҳәр жылы фермер хожалықларын бас­қышпа-басқыш көп тармақлы фермер хожалықларына айландырыў бо­йынша фермер хожалықлары кесиминде аймақлық бағдарламалардың ислеп шығылыўын және Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси, халық депутатлары ўәлаятлық Кеңеслеринде тастыйықланыўын тәмийинлеў, сондай-ақ, аймақлық бағдарламалар тийкарында ислеп шығылған республика көлеминдеги бағдарламаларды көрип шығыў ҳәм мақуллаў ушын Олий Мажлис Сенатына киргизиў тапсырылды.

Пәрман менен Министрлер Кабинетине шарўашылық, қусшылық, балықшылық, мийўе-овощ, пал ҳәррешилик ҳәм аўыл хожалығының басқа да әҳмийетли бағдарларын және де раўажландырыў, фермер хожалықларының бул бағдардағы жумысын муўапықластырыў ҳәм оның нәтийжелилигин буннан былай да арттырыўға қаратылған тийисли нормативлик-ҳуқықый ҳүжжетлерди ислеп шығыў ҳәм киргизиў тапсырылды.

Атап өтиў керек, фермер хожалықларында мийнет қатнасықларын шөлкемлестириў жағдайы бүгинги күнниң талапларына жуўап бермейди, олардың жумысында жаңа агротехнологиялардан пайдаланыўда бир қатар машқалалар сақланып қалмақта. Усы мүнәсибет пенен, ҳүкимет тәрепинен аўыл хожалығы нәтийжелилигин ҳәм рентабельлигин арттырыўда, әсиресе, пахта жыйын-теримин механизацияластырыўда базар инфраструктураларын, инновацияларды, илимниң жетискенликлери менен заманагөй мәлимлеме-коммуникация технологияларын кеңнен енгизиў, сондай-ақ, тараўда мийнет қатнасықларын буннан былай да жетилистириў бойынша комплексли илажлар бағдарламасы ислеп шығылады ҳәм тастыйықланады.

Аўыл хожалығында өним ислеп шығарыўды раўажландырыў менен бирге азық-аўқат қәўипсизлигин тәмийинлеў мәселеси де үлкен әҳмийетке ийе. Сонлықтан Минис­трлер Кабинетине еки ай мүддетте 2018-2020-жылларда республикада азық-аўқат қәўипсизлигин тәмийинлеў бойынша ком­плексли илажлар бағдарламасын ислеп шығыў ҳәм тастыйықлаў ўазыйпасы жүкленди.

Дийқаншылық мәдениятын арттырыўда мүнәсип үлес қосқан ҳәм өндиристе жоқары нәтийжелерге ерискен фермер, дийқан хожалықларының басшылары ҳәм қыйтақ жер ийелери сыйлықланатуғын «Алдын­ғы фермер», «Мийнеткеш дийқан» ҳәм «Үлгили қыйтақ жер егиўши» көкирек белгилери шөлкемлестирилди. Бул көкирек белгилериниң шөлкемлестирилиўи аўыл халқының мийнетин хошаметлеўде үлкен әҳмийетке ийе.

Пәрманда нәзерде тутылған реформаларды әмелге асырыўдың шөлкемлестириўшилик-ҳуқықый механизмлерин жаратыў, онда белгиленген ўазыйпалар менен тийкар­ғы бағдарларды турмысқа енгизиў мақсетинде Министрлер Кабинетине бир ҳәпте мүддетте фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң жумысын буннан былай да раўажландырыў бойынша шөлкемлестириў илажлары ҳаққындағы Өзбекистан Республикасы Президенти қарарының жойбарын киргизиў тапсырылды.

Жуўмақлап айтқанда, бул Пәрман фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң  ҳуқықлары менен нызамлы мәплерин қорғаў, аўыл хожалығы егислик жерлеринен нәтийжели пайдаланыў системасын түп-тийкарынан жетилис­тириўге, аўыл хожалығы өнимлерин жетистириў ҳәм реализациялаўды көбейтиўге хызмет етеди ҳәм бул бағдардағы реформаларды жаңа басқышқа алып шығыў ушын кең жол ашып береди.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF