Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 11:00:37, 11.12.2017
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ПИДАЙЫ  ЕЛ БАСШЫЛАРЫ

ИСЛАМ КӘРИМОВ

Ел-халық тән алған Өзбекистан Республикасы басшыларының бири — Ислам Әбдиғаний улы Кәримов. Оны мен көп жыллардан берли таныйман, жүдә саўатлы, жақсы инсан екенине қанықпан. Ол өз хызметиниң көпшилик бөлегин Өзбекистан Республикасы Госпланында, Финанс министрлигинде басшы лаўазымларда ислегенин билемен. Бирақ, бирге ислесиўге, жумыс бабында жүзлесиўге туўра келмеди. Ислам Әбдиғаний улы өзин жүдә ақыллы, парасатлы, қаттықол, дана сиясатшы, экономист, теңи-тайы жоқ ел ғамқоры сыпатында көрсетип, халық хызметинде жан-тәнин аямай, Өзбекистан Республикасын туўры жол менен алға баслап келди.

Ол жүдә саўатлы, билимли, жаслайынан шаққан, иске уқыплы, шебер шөлкемлестириўши инсан екенин көрсете билди. Еки институтты питкерип, экономика илиминиң кандидаты дәрежесине ийе болды.

Оқыўды питкергеннен соң республика Госпланына жуўапкерли жумысқа орналасты, бир неше жыл өткеннен кейин Госплан баслығының орынбасары, соң Госпланның баслығы лаўазымында иследи. Бир мәкемеде көп жыллар ислеп, уқыплы басшы сыпатында бай тәжирийбе топлады. Искер, шебер басшы, жетик саўатлы екени есапқа алынып, ол республика Қаржы министри етип тайынланды.

Тәжирийбели басшы сыпатында И.Кәримов Қашқадәрья ўәлаятлық партия комитетине биринши хаткер лаўазымына жибериледи. Бул жерде де өзин көрсетип, ел-халықтың ҳүрметине миясар болды. Әсиресе, сол жыллары Өзбекистан Республикасына қаттықол, күшли, ақыл-парасаты жоқары, саўатлы, тәжирийбели, жәмийетлик искер басшы керек еди. Сонлықтан, бул лаўазымға И.Кәримов ылайық деп табылып, ол Өзбекистан Компартиясы Орайлық Комитетиниң биринши хаткери етип сайланды.

Усы жыллары Өзбекистанда аўыр жағдай жүз берип атырған ўақыт еди. Орайдың (Москва) тапсырмасы бойынша «өзбек иси», «пахта иси» деген себеп пенен республикаға нызам органларының басшылары жиберилип, Өзбекистанда көп ала-сапыранлы ўақыялар пайда болды. Москвадан көп тергеўшилер келип, партия, совет органлары менен ойласпай, өз билгенин ислеп, бийгүна адамларды қамаққа алып, республикада қыйын аўҳал туўдырды.

Елимиздиң басшысы     И.Ә.Кәримов үлкен ақыллылық пенен қатаң турып, батырлық, қаҳарманлық көрсетип, қамаққа алын­ғанлардың ҳәммесин азат етти. Солай етип, өзбек халқының атақ-абырайын сақлап қалды. Бундай батырлық, даналық ислери ушын өзбек халқы Елбасшысы И.Ә.Кәримовқа рахметлер айтты ҳәм оның қаҳарманлық ислерине тән берди.

И.Ә.Кәримов Өзбекистанның Ғәрезсиз республика болыўы шәрт екени ҳаққындағы өз пикирин ҳәр жыйналыста, Орай басшылары алдында тартынбай, қорқпастан өз пикирин баянлап келди. Мәселен:

И.Кәримов 1989-жылы 20-сентябрьде Москва қаласында болған КПСС Орайлық Комитетиниң Пленумында шығып сөйлеп: «Аўқам менен республикалар арасындағы қатнасты шеклеп, республикаларға ғәрезсизлик ҳуқықын бериў керек» деген еди.

Пленумда Орай басшылары И.Кәримовтың сөзин қатты сын­ға алды, ал, И.Кәримов болса, табанлылық пенен өз пикиринен қайтпады. (История Узбекистана, 6 стр. 2015 г. издания).

1990-жылы 18-июнь күни Өзбекистан Олий Мажлисиниң II сессиясында «Өзбекистанда Ғәрезсиз мәмлекетти дүзиў» ҳаққында мәселе қаралды. Сессия елимиз басшысы И.Кәримовтың республикаға ғәрезсизлик алыў бойынша ҳәрекетлерин бир аўыздан мақуллады (История Узбекистана, 5 стр. 2015г. издания).

И.Ә.Кәримов өзиниң усы усынысын жыйналысларда тәкирар-тәкирар айтыўдан шаршамады.

Усы жерде ашық айтыўға ти­йисли бир факт бар. Бурынғы Совет Аўқамы дүньяда күшли мәмлекетлер қатарынан орын алатуғын, 280-300 миллионға жақын халқы бар, АҚШ пенен тең келетуғын қуўатлы мәмлекет еди. Басшылықтың насазлығынан, төменлигинен бул мәмлекет қулаў ҳалына келди. Сол жыллары елди басқарған М.Горбачев ҳәм Е.Лигачев дегенлердиң ийи бос, тәжирийбеси аз, халықты басқарыў уқыплары төмен болғанлықтан елде бирликти жоғалтып, аўызбиршиликти қашырып, ҳәр ким ҳәр қыйлы пикирлерди айтып, елди қулатты, Аўқамды тарқаў жағдайына алып келди.

Усы жағдайдан пайдаланып, биринши гезекте Балтық бойы еллери СССРдың қурамынан шығып, ғәрезсиз мәмлекетлер болды. Олардан кейин Әзербайжан, Грузия республикалары да өз ғәрезсизлигин жәриялады. 

И.Кәримов өзбек халқының әсирлер бойы арзыў-әрман еткен тилегин иске асырып, халқымызды үлкен бахыт-қуўанышқа бөледи.

Өзбекистанның ғәрезсиз елге айланыўы, бурынғы дәўир сиясатынан пүткиллей өзгеше сиясат жүргизиўди талап етти.

Елимиз ғәрезсиз мәмлекет болғаннан соң жәмийеттиң ҳәмме тараўларында жаңа реформаларды иске асырыў процеси басланды.

Ғәрезсиз мәмлекетти жанландырыў, оны беккем раўажландырыў ушын биринши гезекте таза экономикалық база дүзиў зәрүр еди. Экономикалық база дүзбей, елдиң суверенлилигин сақлаў қыйын еди. Ғәрезсизлик дәўирде, бурынғыдан улыўма басқаша есап-китап жүргизиў  талап етилди.

Мине, Ғәрезсизликтиң дәслепки жыллары қыйын өтиў дәўиринде елдиң басында, есап-китапты жүдә жетик билетуғын инсан И.Кәримовтың турыўы жүзикке қас қондырғандай болды.

Жәмийетти кескин раўажландырыў ғәрезсиз елдиң страте­гиялық тактикасын, «Өзбек модели»н иске асырыў арқалы белгиленди. Бул «Өзбек модели»ниң бас принципи, бас өзгешелиги базар экономикасына өтиўде, елимиздиң спецификалық жағдайлары, экономикалық бир тәреплеме раўажландырыўдағы кемшиликлерди сапластырыў, биринши гезекте халықтың турмыс дәрежеси есапқа алынып, мәмлекет тәрепинен тийисли социаллық қорғаўды тәмийинлеў болып табылды.

И.Ә.Кәримовтың стратегиялық концепциясы бойынша мәмлекеттиң тийкарғы ўазыйпасы төмендеги тийкарғы илажларды иске асырыўға бағдарланыўы зәрүр еди:

  1. Базар экономикасына өтиў жолындағы социаллық-экономикалық машқалаларды шешиў.
  2. Демократиялық институтларды дүзиў, олардың ўазыйпасын белгилеў.
  3. Өзбекистан Республикасының Ғәрезсизлигине қарсы келетуғын күшлерди жоқ етиў.
  4. Өзбекистанның сыртқы сиясатын белгилеў, дүнья жүзилик жәмийетлер менен интеграцияны беккемлеў.
  5. Ғәрезсизликтиң қуўатлы беккем экономикалық базасын дүзиў.

Базар экономикасын дүзиў мақсетинде биринши гезекте базар инфраструктурасын, демек, коммерциялық банклер, биржалар, базар орталығында хызмет көрсететуғын шөлкемлер иске қосылды. Тийисли илажлар ислеп шығылды, миллий валютаға өтиў иске асырылды.

И.Ә.Кәримов Өзбекистан Республикасының Ғәрезсиз стратегиялық тактикасының, «Өзбек модели»ниң авторы болса, оның социаллық-экономикалық раўажланыўын әмелге асырған сол ўақыттағы Бас министр Шавкат Миромонович Мирзиёев болып есапланады. Буны халқымыз жүдә жақсы биледи ҳәм тән алады.

1992-жыл 8-декабрьде Өзбе­кистан Республикасының Конс­титуциясы қабыл етилди. Бул елимиз тарийхында алтын ҳәриплер менен жазылып қалатуғын үлкен сиясий ўақыя болды.

Мен гәп еткен үш басшы — Усман Юсупов, Шараф Рашидов, Ислам Кәримов — олар ҳәр қыйлы заманда ислесе де, олар бир мақсет пенен, халқына, елине хызмет етиў пикири менен жасады. Үшеўи де көп уллы ўазыйпаларды атқарып, туўған жанажан Өзбекистанымыздың қүдиретин арттырып, ел-халқының ҳүрмет-иззетине миясар болды. Үшеўи де «ел реформаторы» болды деген пикирдемен. Ғәрезсизлик жылларында Өзбекистан Республикасының қоллап-қуўатлаўы, үлкен экономикалық-социаллық жәрдеми нәтийжесинде Қарақалпақстан гүлленген республикаға айланды. Қарақалпақ тилине мәмлекетлик тил статусы берилди. Суверенли Қарақалпақстан өзиниң Конституциясына, байрағына, гимнине, гербине ийе болды.

Солай етип, мен өзбек хал­қының көрсеткен ҳәм көрсетип атырған аталық ғамқорлығына рахмет айтып, шексиз миннетдаршылық билдирип, «өзбек өз ағам» деп, қүдиретли мәмлекетимиздиң гүллеп, жайнап-жаснап раўажлана бериўин Аллатааладан тилеп қаламан.

 

Қәллибек  КАМАЛОВ,

мийнет нураныйы, «Эл-юрт ҳурмати» ордениниң ийеси.

 

 

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF