Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 17:20:12, 07.03.2021
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

НӘШЕБЕНТЛИК ҲӘМ ОНЫҢ АЎЫР АҚЫБЕТЛЕРИ

Нәшебентлик әсир әжели болып, оған қарсы ғалаба гүресиў талап етиледи. Нәшебентлик затлар­ға героин, көкнар, кокаин, наша, метадонлар киреди. Оларды қабыл етиў ақыбетинде ашыўшақлық, кейпияттың өзгериўи, сезиў, еслеў, пикирлеў қәбилетиниң пәсейиўи ҳәм жоғалыўы гүзетилип, бир-еки мәрте қабыл еткенниң өзинде инсанда руўхый ҳәм физикалық ғәрезлилик келип шығады.

Бул нәшебентлик затларды қабыл етиў ўақтында эйфория (мәслик ҳалаты, кейпияттың көтерилиўи) жүз берип, ойында тек сол зат турады. Оқыўға, жумысқа деген қызығыўшылығы жоғалып, жас үлкенлердиң берген нәсиятына қулақ аспайтуғын болып қалады. Олардың қолайсыз жүрис-турысы, сырт­қы көриниси сырттан қараған адамлардың итибарын өзине тартады.

Физикалық ғәрезлиликте организмниң нәшебентлик затларға талабы артады, оларды қабыл етпесе адам өзин басқара алмай қалады, енди нәшебентлик затты кейпиятты көтериў ушын емес, ал, организмдеги күшли аўырыўды қалдырыў ушын қолланыўға мүжбүр болады. Егер, оларды қабыллаў тоқтатылса, аяқ-қол буўынларында ҳәм булшық етлерде күшли аўырыў, бас аўырыў, уйқысызлық, ас сиңириў, жүрек-қан тамыр ҳәм дем­алыў системаларында өзгерислер гүзетиледи.

Ҳаял-қызларымыз ҳәмиледарлық ўақтында нәшебентлик затларды қабыл етсе, бул ҳәмилеге жаман тәсир көрсетеди. Әсиресе, басланғыш үш айында ҳәмилениң орган ҳәм тоқымаларының раўажланатуғынлығын есапқа алсақ, сол гезде нәшебентлик зат қабылланса нәренжан, ақылы пәс, физикалық раўажланыўдан артта қалған яки өли нәресте туўылыўы гүзетиледи.

Егер, нәшебентлик затларды бир шприц пенен 5-6 адам қабыл етсе, олар АИВ инфекциясын жуқтырады. Балаларда ҳәм жас өспиримлер арасында нәшебентлик затларды қабыл етиў ақыбетинде түрли машқалалар жүзеге келип, организмниң ҳәлсиреўи, азып кетиўи, денеде ҳәрқыйлы дақлардың пайда болыўы, көз қарашықларының тарайыўы ямаса кеңейиўи гүзетиледи. Усындай белгилер яки қолайсыз ис-ҳәрекетлерди байқасаңыз, балаңыздың минез-қул­қында өзгерис сезсеңиз, үйден пул ямаса қымбат баҳалы нәрселер жоғалса, сизге таныс болмаған ҳәм алдын көрмеген өсимликлер, порошок, капсула, таблетка, ийне ҳәм шприцлерге көзиңиз түссе, тезлик пенен тийисли қәниге нарколог шыпакер менен биргеликте перзентиңизге өмирде өз орнын табыўға ҳәм кеселликтен қутылыўға жәрдемлесиң.

Бизиң ўазыйпамыз — перзентлеримиздиң нәшебентликке берилмеслиги ушын оларға бәрше қолайлы шараятларды жаратыў, қызығыўшылықларын қоллап-қуўатлаў, бос ўақытларынан мазмунлы пайдаланыўын тәмийинлеўден ибарат. Тийкар­ғысы,  перзентимизге тек ғана ата-ана болып қалмастан, керек жеринде жақын дос, сырлас болыўымыз керек. Жасларымызды зыянлы әдетлерден сақлаўда бизден итибар, меҳир ҳәм ғамқорлық талап етиледи.

Жадыра ХОЖАМЕТОВА,

нарколог шыпакер.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF