Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 00:59:10, 20.09.2019
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

Өзбекистан Республикасы ПрезидентиниҢ «Өзбекистан Республикасы Президенти   жанындаҒы Исбилерменлик субъектлериниҢ ҲуҚыҚларын ҲӘм нызамлы мӘплерин ҚорҒаЎ бойынша ЎӘкили институтын шӨлкемлестириЎ ҲаҚҚында»Ғы ПӘрманына ТҮСИНИК

Елимизде исбилерменлик субъектлериниң ҳуқықларын ҳәм нызамлы мәплерин исенимли қорғаў, жеке меншиктиң нызамлы ҳәм әмелий жақтан үстинлик ролин тәмийинлеў, экономикада мәмлекетлик үлести басқышпа-бас­қыш азайтыўға қаратылған анық мәнзилли илажлар әмелге асырылып келинбекте.

Бул бағдарда қабыл етилген бир қатар нызамлар ҳәм нызамнан келип шығатуғын ҳүжжетлер менен мәмлекетлик уйымлар, ҳуқық қорғаў ҳәм қадағалаў ведомстволарының исбилерменлик жумысына нызамсыз араласыўын сапластырыў жолында қатаң тәртип орнатылды.

Исбилерменлик жумысы субъектлериниң мәмлекетлик уйымлары, ҳуқық қорғаў ҳәм қадағалаў ведомстволары менен өз-ара қатнасықларында исбилерменлик жумысы субъекти ҳуқықларының үстинлиги принципи әмел етпекте. Нызам ҳүжжетлеринде исбилерменлик жумысын әмелге асырыўға байланыслы жағдайда жүзеге келетуғын барлық сапластырып болмайтуғын қарсылықлар ҳәм анықсызлықлар исбилерменлик жумысы субъектиниң пайдасына шешилмекте. Исбилерменликти раўажландырыўға тосқынлық етиў мәмлекетлик сиясатқа, Президент сиясатына тосқынлық етиў сыпатында қаралмақта. Өзбекистан Республикасы Президентиниң  «Исбилерменлик жумысының жедел раўажланыўын тәмийинлеўге, жеке меншикти ҳәр тәреплеме қорғаўға ҳәм исбилерменлик орталығын сапа жағынан жақсылаўға байланыслы қосымша илажлар ҳаққында»ғы Пәрманы бул бағдарда үлкен әҳмийетке ийе.

Өзбекистан Республикасы Президентиниң басламасы менен «Корупцияға қарсы гүресиў ҳаққында»ғы Нызам ислеп шығылды ҳәм қабыл етилди. Ол жеке меншик ҳуқықына нызамсыз қарсылықларды, исбилерменлик субъект­лериниң жумысына тийкарсыз араласыўларды шеклеўге қаратылғаны менен әҳмийетли болып табылады. Сондай-ақ, нызам ҳүжжетлерине исбилерменлик жумысының жедел раўажланыўын тәмийинлеўге, жеке меншикти ҳәр тәреплеме қорғаўға ҳәм исбилерменлик орталығын сапа жағынан жақсылаўға қаратылған бир қатар өзгерислер менен қосымшалар киргизилди.

Исбилерменлик субъектлерин шөлкемлестириў системасын түп-тийкарынан әпиўайыластырыў ҳәм исбилерменлик жумысын алып барыўды буннан былай да жеңиллестириў мәселелери де мәмлекетимиздиң дыққат-итибарында. Соның ишинде, Өзбе­кистан Республикасы Президентиниң «Исбилерменлик субъектлерине мәмлекетлик хызметлерин көрсетиў механизм­лерин жетилистириўге байланыслы қосымша илажлар ҳаққында»ғы қарары менен исбилерменлик субъектлерине «бир айна» принципи бойынша мәмлекетлик хызметлер көрсетиў бирден-бир орайларының жумыс сапасын ҳәм нәтийжелилигин түп-тийкарынан арттырыў, олар тәрепинен көрсетилетуғын хызметлердиң түрлерин буннан былай да кеңейтиўге қаратылған анық илажлар белгиленди.

Бул ис-ҳәрекетлер исбилерменлик субъектлериниң елимиз экономикасындағы ролин ҳәм әҳмийетин буннан былай да арттырыўға хызмет етпекте. Нәтийжеде халықтың исбилерменлик жумысы менен шуғылланыў тилеги артып, жылдан-жылға исбилерменлик субъектлериниң саны көбеймекте. Исбилерменлик жумысы халықты жумыс пенен тәмийинлеўде, адамлардың турмыс дәрежесин ҳәм сапасын арттырыўда шешиўши факторлардан бирине айланды.

Реформалардың нәтийжелилиги исбилерменлик субъектлериниң ҳуқықларын ҳәм нызамлы мәплерин қорғаў сис­темасының жаңа тәсиршең механизмлерин енгизиў ҳәм елимизде буннан былай да қолайлы исбилерменлик орталығын жаратыўға тығыз байланыслы екенин инабатқа алып, Өзбекистан Республикасы Президентиниң «Өзбекистан Республикасы Президенти жанындағы Исбилерменлик субъектлериниң ҳуқықларын ҳәм нызамлы мәплерин қорғаў бойынша ўәкили институтын шөлкемлестириў ҳаққында»ғы Пәрманы қабыл етилди.

Пәрманға муўапық, Өзбекистан Республикасы Президенти жанында Исбилерменлик субъектлериниң ҳуқықлары ҳәм нызамлы мәплерин қорғаў бойынша ўәкил (кейинги орынларда - Ўәкил) шөлкемлестирилмекте. Усы институт келешекте исбилерменлик субъектлери ҳәм мәмлекетлик уйымлар арасындағы нәтийжели пикирлесиўдиң жаңа механизмлерин енгизиўге, олардың ҳуқықларын ҳәм нызамлы мәплерин тәмийинлеўге қаратылған мәмлекетлик қорғаўдың қосымша кепилликлерин жаратыўға хызмет етеди.

Пәрман менен Ўәкилдиң тийкарғы ўазыйпалары ҳәм жумыс бағдарлары белгиленбекте. Оған бола, Ўәкил усы салада мәмлекетлик сиясатты қәлиплес­тириўде ҳәм әмелге асырыўда қатнасыў, исбилерменлик субъектлериниң ҳуқықларына ҳәм нызамлы мәплерине әмел етилиўи бойынша қадағалаўды әмелге асырыў, исбилерменлик субъект­лериниң жумысы тексерилип атырғанда оларды ҳуқықый қоллап-қуўатлаў бойынша ўазыйпаларды атқарады. Сондай-ақ, саладағы нызам ҳүжжетлери нормаларының ҳәм талапларының әмелде жүзеге шығарылып атырғанлығын үйрениў, олардың исбилерменлик жумысының әмелге асырылыўына тәсирин баҳалаў, исбилерменлердиң ҳуқықый кепилликлерин беккемлеўге, олардың раўажланыўын хошаметлеўге қаратылған нызамшылықты жетилистириў бойынша усыныслар таярлаў Ўәкил жумысының тийкарғы бағдарлары болып табылады.

Ўәкил Пәрманда белгиленген өз ўәкилликлерин бийғәрез ҳәм мәмлекетлик уйымлар, олардың лаўазымлы шахс­ларына бойсынбаған түрде әмелге асырады. Ўәкил Өзбекистан Республикасы Президенти тәрепинен лаўазымға та­йынланады ҳәм лаўазымнан азат етиледи және өз жумысында Өзбекистан Республикасы Президентине есап береди. Бул қағыйда Ўәкилдиң өз жумысын тек ғана Өзбекистан Республикасының Конс­титуциясына ҳәм нызамларына бойсына отырып әмелге асырыўда, исбилерменлер субъектлери ҳуқықларының ҳәм нызамлы мәплериниң ҳәр қандай шараят­та бузылыўына әдалат, нызам үстинлиги ҳәм исбилерменлер ҳуқықларының үстинлиги көз-қарасынан қалыс баҳа бериўинде, нызам бузылыўына өз ўақтында жол қоймаў ушын қатаң илажларды көриўинде, нызам бузылыўына жол қойған барлық лаўазымлы шахслар ушын жазаның та­йынлығы принципин тәмийинлеўде әҳмийетли қолланба болып хызмет етеди.

Пәрман менен Ўәкилге өз ўазыйпаларын орынлаў ушын бир қатар ҳуқықлар ҳәм ўәкилликлер берилмекте. Соның ишинде, Ўәкил исбилерменлик субъектлериниң ҳуқықларына ҳәм нызамлы мәплерине әмел етиў бойынша нызамшылықтың сөзсиз орынланыўын үйрениў, исбилерменлик субъектлериниң жумысында тексериўлердиң әмелге асырылыўының нызамлылығының мониторингин алып барыў, исбилерменлик субъектлериниң жумысына нызамсыз араласыў жағдайларының алдын алыў мақсетинде илажлар қабыл етиў бойынша усыныслар киргизиў, мәмлекетлик уйымлардан ҳәм шөлкемлерден өз ўәкиллигине киретуғын мәселелер бойынша статистикалық талқыланған материалларды, шешимлерди ҳәм басқа да мағлыўматларды сораў ҳәм алыў ҳуқықына ийе.

Соның менен бирге, Ўәкил мәмлекетлик уйымлардың ҳәм басқа да мәкемелердиң лаўазымлы шахсларды жазба түрде ескертиўи, оларға анықланған нызам бузылыў жағдайларын, оларды келтирип шығаратуғын себеплерди ҳәм шараятларды сапластырыў ҳаққында усыныснама киргизиўи мүмкин екенлиги нәзерде тутылмақта. Ўәкил исбилерменлик субъектлериниң мәплерин гөзлеп судларға мәмлекетлик бажы төлеместен арзалар ҳәм даўалар менен мүрәжат етиўи, мәмлекетлик уйымлардың исбилерменлик субъектлериниң ҳуқықларын ҳәм нызамлы мәплерин қорғаў мәселелерин көрип шығыўға байланыслы мәжилислеринде қатнасыўы мүмкин.

Усы ҳуқық ҳәм ўәкилликлердиң әмелде орынланыўы саладағы нызамшылық талапларын исбилерменлик субъектлериниң пикирлеринен, усынысларынан ҳәм талапларынан, бар машқалалардан, ҳуқық қолланыў әмелия­тының ҳәр тәреплеме анализинен келип шыға отырып, турақлы түрде жетилистирип барыўға және нызам ҳүжжетлери орынланыў нәтийжелилигин арттырыў ушын барлық зәрүр илажларды көриўге имканият жаратады. Ең әҳмийетлиси, исбилерменлик субъектлериниң жумысына нызамсыз араласыўлардың, соның ишинде, ҳәр қыйлы тийкарсыз тексериўлерди өткериў жолы менен араласыўлардың дәрҳал сапластырылыўына, олардың ҳуқықлары ҳәм нызамлы мәплери бузылыўының ҳәр қандай түриниң алдын алыў ушын нәтийжели илажлардың көрилиўине, исбилерменлик субъектлериниң бузыл­ған ҳуқықларын тиклеў, соның ишинде, суд арқалы тиклеў механизмлеринен өнимли пайдаланыў имканиятын буннан былай да кеңейтиўге хызмет етеди.

Пәрманда Ўәкил аппаратының жумысы шөлкемлестирилиўи белгиленип, оның структурасы тастыйықланды. Ўәкил ҳәм оның аппаратының жумысын нәтийжели шөлкемлестириў ушын зәрүр шөлкемлестириўшилик, қаржылық ҳәм материаллық-техникалық мәселелерди шешиў де нәзерде тутылмақта.

Усы ҳүжжетте, сондай-ақ, Өзбекис­тан Республикасының «Өзбекистан Республикасы Президенти жанындағы Исбилерменлик субъектлериниң ҳуқықларын ҳәм нызамлы мәплерин қорғаў бо­йынша ўәкил ҳаққында»ғы Нызам жойбарын ислеп шығыў белгиленген. Онда Ўәкил жумысының ҳуқықый тийкарлары ҳәм кепилликлери, тийкарғы принциплери, оның ҳуқық ҳәм миннетлемелери, исбилерменлик субъектлериниң мүрәжатларын көрип шығыў тәртиби, мәмлекетлик уйымлар, исбилерменлик субъектлери ҳәм пуқаралық жәми­йетиниң институтлары менен өз-ара бирге ислесиў тәртибин белгилеў режелестирилмекте.

Пәрманда нәзерде тутылған илажлардың турмысқа енгизилиўи, экономиканың ҳәрекетке келиўши күши бол­ған исбилерменлик субъектлериниң мәплериниң үстинлигин әмелде тәми­йинлеў, Ўәкилдиң ўазыйпаларды толық жүзеге шығарыў, мәмлекетлик уйымлар ҳәм исбилерменлик субъектлери арасында нәтийжели пикирлесиўди беккемлеў, исбилерменлик субъектлериниң жумысын хошаметлеў, олардың ҳуқықлары менен нызамлы мәплерин бирде-бир жағдайда бузыў жағдайларына шек қойыў имканиятын жаратады. Соның менен бирге, елимиздиң экономикалық қүдиретин арттырыў халықты турақлы ҳәм сапалы жумыс пенен тәмийинлеў, адамлардың турмыс сапасын ҳәм дәрежесин буннан былай да жақсылаў, жәмийетте социаллық турақлылықты беккемлеўге хызмет етеди.

Өзбекистан Республикасы ПрезидентиниҢ «Өзбекистан Республикасы Президенти   жанындаҒы Исбилерменлик субъектлериниҢ ҲуҚыҚларын ҲӘм нызамлы мӘплерин ҚорҒаЎ бойынша ЎӘкили институтын шӨлкемлестириЎ ҲаҚҚында»Ғы ПӘрманына ТҮСИНИК

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF