Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 01:32:10, 20.09.2019
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

2017-2021-ЖЫЛЛАРДА ЖЕР АСТЫ СУЎЛАРЫ РЕЗЕРВЛЕРИНЕН АҚЫЛҒА УҒРАС

ПАЙДАЛАНЫЎДЫ ҚАДАҒАЛАЎДЫ ҲӘМ ЕСАПҚА АЛЫЎДЫ ТӘРТИПКЕ САЛЫЎ ИЛАЖЛАРЫ ҲАҚҚЫНДА

Өзбекистан Республикасы ПрезидентиниҢ Қарары

Узақ мүддетли келешекте ишимлик суўы тәмийнаты сис­темасын раўажландырыў ҳәм модернизациялаў бойынша комплексли илажларды және мақсетли бағдарламаларды әмелге асырыў тийкарында республикамыз халқын сапалы ишимлик суўы менен тәми­йинлеў социаллық сиясатымыздың тийкарғы бағдарларынан бири есапланатуғыны атап өтилсин.

Соңғы жылларда республикамыздың көпшилик регионларында халықты орайластырылған ишимлик суўы менен тәмийинлеў бойынша кең көлемли илажлар әмелге асырылды. Ҳәзирги ўақытта 69 қала, 335 елат ҳәм 2 902 аўыллық елатлы пунктлери халқының зәрүрликлери жер асты суўлары резервлериниң есабынан қанаатландырылмақта.

Соның менен бирге, соңғы 40-50 жылда санаат ҳәм аўыл хожалығының жедел раўажланыўы душшы жер асты суўларының жағдайына кери тәсир көрсетти, бул өз гезегинде суў алыў қурылмаларының рухсатсыз қурылыўы ҳәм суўды қадағалаўсыз алыўдың ақыбетинде кәнлердеги резервлердиң 35 процентке қысқарыўына және айырым дәреклерде суў резерв­лериниң таўсылыўына алып келди.

Республикамыздың айырым аймақларында жер үсти суўларын шығарып таслаў тармақлар ҳәм дренаж системаларының қанаатландырарсыз жағдайы, жер асты суўлары қәддиниң интенсив көтерилиўи, сондай-ақ, режели тийкарда гидрогеологиялық мониторинг алып барылмағаны ақыбетинде айырым қалаларда ҳәм бас­қа да елатлы пунктлерде жер асты суўлары қәддиниң көтерилиўи бақланбақта.

Жер асты суўлары мониторингиниң 1 465 бақлаў пунктинен ибарат әмелдеги системасы суў дәреклериниң патасланыўына, жер асты суўлары резервлериниң азайыўына ҳәм елатлы пунктлер аймақларында жер асты суўлары қәддиниң көтерилиўине алып келип атыр­ған унамсыз факторларды өз ўақтында ҳәм толық баҳалаў имканын бермей атыр.

Сапалы ишимлик суўы тамтарыс болған айырым регионларымызда суўды индустриал душшыландырыў қурылмаларынан жетерли пайдаланылмай атыр, республикамызда оларды ислеп шығарыўды қоллап-қуўатлаўға қаратылған илажлар әмелге асырылмай атыр.

Жер асты суўларынан ақылға уғрас пайдаланыўды қадағалаў ҳәм оларды есапқа алыўды жолға қойыў, нәтийжели мониторинг системасын жарата отырып, олардың резерв­лерин буннан былай да көбейтиў, азайып кетиўден ҳәм патасланыўдан қорғаў, сондай-ақ, республикамыз халқын сапалы ишимлик суўы менен тәмийинлеў мақсетинде:

1. Өзбекистан Республикасы Мәмлекетлик геология ҳәм минерал ресурслар комитети тәрепинен 10 073 суў қудығы хатлаўдан өткерилгени, хатлаў нәтийжелерине бола төмендегилер анықланғаны мағлыўмат ушын қабыл етилсин:

нызамшылық базасы жетилистирилмегени ақыбетинде 6 679 қудықтан жер асты суўлары қадағалаўсыз алынбақта ҳәм олардың патасланыўы және резервлериниң азайыўы даўам етпекте;

жер асты суўларын есапқа алыў ҳәм олардан пайдаланыў бойынша зәрүр қадағалаўдың жоқлығы ақыбетинде 59 процент жер асты суўлары белгиленген тәртипте тастыйықланбаған резервлерден алынбақта;

суў дәреклери қәдди патасланыўының ҳәзирги пәтлеринде жақын он жылларда душшы жер асты суўларының бар ресурсларының ярымынан көбирегин тиклеп болмайтуғын дәржеде жоғалтыўдың реал қәўпи жүзеге келмекте.

2. 2017-жылдың 1-июлинен баслап төмендеги тәртип белгиленсин, оған муўапық:

белгиленген тәртипте рухсат алмастан, бирақ, техникалық талапларға әмел ете отырып қазылған пайдаланыў қудықлары кейин ала белгиленген тәртипте пайдаланыў ушын тийисли суўдан пайдаланыўшылар ҳәм суў тутыныўшылары тәрепинен рәсмийлестирилиўи лазым;

белгиленген тәртипте рухсат алмай ҳәм техникалық талаплар бузылған ҳалда қазыл­ған пайдаланыў қудықлары, тийисли суўдан пайдаланыўшыларды ҳәм суў тутыныўшыларын альтернатив суў дәреклерине жалғаўды есапқа алған ҳалда, белгиленген тәртипте сапластырылады;

юридикалық ҳәм физикалық шахсларға суў алыў ушын қудық қазыўға белгиленген тәртипте гидрогеологиялық жуўмақ бериў тек ғана Өзбекистан Республикасы Мәмлекетлик геология ҳәм минерал ресурслар комитетиниң гидрогеология кәрханалары тәрепинен әмелге асырылады;

суў алыў ушын қудық қазыўға рухсатнамалар Өзбекис­тан Республикасы Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў бойынша мәмлекетлик комитетиниң мәмлекетлик экологиялық экспертизасының жуўмақлары бар болған жағдайда, Өзбекистан Республикасы Мәмлекетлик геология ҳәм минерал ресурслар комитети тәрепинен бериледи.

Өзбекистан Республикасы Мәмлекетлик геология ҳәм минерал ресурслар комитети мәпдар министрликлер ҳәм ведомстволар менен биргеликте усы бәнт пенен орнатылып атыр­ған тәртиптиң әмелге асырылыўын нәзерде тутатуғын Министрлер Кабинети қарарының жойбарын бир ай мүддетте Өзбекистан Республикасы Министрлер Кабинетине киргизсин.

3. Өзбекистан Республикасы Мәмлекетлик геология ҳәм минерал ресурслар комитети, Экология ҳәм қоршаған орталықты қорғаў бойынша мәмлекетлик комитети, Ишимлик суўынан пайдаланыўды қадағалаў мәмлекетлик инспекциясы, «Саноатгеоконтехназорат» мәмлекетлик инспекциясы, жергиликли мәмлекетлик ҳәкимият уйымлары жер асты суўларын есапқа алыў ҳәм олардан ақылға уғрас пайдаланыў бойынша тийисли қадағалаўды тәмийинлеў ушын ўәкилликли мәмлекетлик уйымлар есапланатуғыны;

суўдан пайдаланыўшы ҳәм суў тутыныўшылары болған юридикалық ҳәм физикалық шахслардың суў ресурсларынан ақылға муўапық пайдаланыў, алынып атырған суў көлемин тийисли тәризде есапқа алыў, олардың патасланыўының ҳәм азайыўының алдын алыў, сондай-ақ, ўәкилликли мәмлекетлик уйымларға белгиленген тәртипте есап бериўге байланыслы ўазыйпалары рухсат бериўши талаплар менен шәртлерге киргизилиўи лазым екени белгилеп қойылсын.

4. Төмендегилерди өз ишине алған 2017-2021-жылларда жер асты суўлары резервлеринен ақылға уғрас пайдаланыўды қадағалаўды ҳәм есапқа алыўды тәртипке салыў илажлар бағдарламасы:

2017-2021-жылларда жер асты суўлары резервлеринен ақылға муўапық пайдаланыўды қадағалаўды ҳәм есапқа алыўды тәртипке салыў илажлары комплекси 1-қосымшаға муўапық;

2017-2021-жылларда душшы жер асты суўлары резервлерин көбейтиўдиң мақсетли параметрлери 2-қосымшаға муўапық;

2018-2021-жылларда жер асты суўлары ҳәм мониторинги бақлаў пунктлери тармағын кеңейтиў бағдарламасы 3-қосымшаға муўапық;

2018-2021-жылларда Өзбекистан Республикасы Мәмлекетлик геология ҳәм минерал ресурслар комитети гидрогеология кәрханаларының мате­риаллық-техникалық базасын беккемлеў илажлары 4-қосымшаға муўапық;

Өзбекистан Республикасы Мәмлекетлик геология ҳәм минерал ресурслар комитетиниң 2018-2019-жылларда қурылатуғын ҳәм үскенеленетуғын аймақлық гидрогеология станцияларының өндирислик базаларының дизими 5-қосымшаға муўапық;

2018-2020-жылларда қалалар ҳәм районлар орайларында дренаж ҳәм бақлаў қудықларын қурыў және коллекторлар қурыў ҳәм оларды ири оңлаў пара­метрлери 6-10-қосымшаларға муўапық тастыйықлансын.

Министрлик, ведомство ҳәм хожалық бирлеспелериниң жуўапкер атқарыўшы басшыларына, Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси Баслығына, ўәлаятлар ҳәм Ташкент қаласы ҳәкимлерине тастыйықланған Бағдарламада нәзерде тутылған илажлардың өз ўақтында және сапалы әмелге асырылыўы ушын жеке жуўапкершилик жүкленсин.

Тийисли илажлардың әмелге асырылыўы ушын жуўапкер министрлик, ведомство ҳәм хожалық бирлеспелери нәзерде тутылған ҳәр бир жойбар бойынша бир ай мүддетте «жол карталары» ислеп шығылыўын және тастыйықланыўын тәми­йинлесин.

5. Өзбекистан Республикасы Қаржы министрлиги Экономика министрлиги менен биргеликте Өзбекистан Республикасы Мәмлекетлик бюджет параметрлеринде 11-қосымшаға муўапық, ҳәр жылғы:

республиканың минерал-шийки зат базасын раўажландырыў ҳәм қайта ислеп шығарыў бағдарламасы шеңберинде 2-5-қосымшаларда нәзерде тутылған душшы жер асты суўлары резервлерин көбейтиў бойынша гидрогеология жумысларын әмелге асырыў, олардың жағдайы үстинен мониторинг алып барыў, гидрогеология-мелиорация изертлеўлерин өткериў, гидрогеология кәрханаларының материаллық-техникалық базасын беккемлеў, аймақлық гидрогеология станцияларының өндирислик базаларын қурыў ҳәм үскенелеў ушын;

Өзбекистан Республикасының инвестициялық бағдарламасы шеңберинде (халықаралық қаржы институтларының қаржыларын ҳәм жергиликли бюджет параметрлерин қосқан ҳалда) 6-10-қосымшаларда нәзерде тутылған 2018-2020-жылларда қалалар ҳәм районлардың орайларында дренаж ҳәм бақлаў қудықларын және коллекторлар қурыў ҳәм оларды ири оңлаў ушын қаржы ажыратыўды нәзерде тутсын.

6. 2017-2021-жылларда жер асты суўлары резервлеринен ақылға уғрас пайдаланыўды қадағалаў ҳәм есапқа алыўды тәртипке салыў илажлары бағдарламасының әмелге асырылыўын муўапықластырыў бо­йынша 12-қосымшаға муўапық Жумысшы топар шөлкемлестирилсин.

Жумысшы топар (Ғ.И.Ибрагимов) 2017-2021-жылларда жер асты суўлары резервлеринен ақылға уғрас пайдаланыўды қадағалаў ҳәм есапқа алыўды тәртипке салыў илажлары бағдарламасын әмелге асырыў ушын жуўапкер болған министрликлер менен ведомстволардың жумысын нәтийжели және өз ўақтында муўапықластырыўды тәмийинлесин, тийисли басшылардың есаплары сис­темалы түрде тыңлап барылсын.

7. Өзбекистан Республикасы Мәмлекетлик геология ҳәм минерал ресурслар комитети:

2018-жылдың ақырына шекем Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси ҳәм ўәлаятлар  ҳәкимликлери менен биргеликте әмелдеги барлық суў алыў қудықларын үйренип шықсын және қудықларды тиклеў, консервациялаў ямаса ийеси болмағанларын сапластырыў бойынша аймақлық «Суўақаба» мәмлекетлик унитар кәрханаларына усыныслар берсин;

2021-жылдың ақырына шекем 500 автоматластырған бақлаў системасын орнатыў және Өзбекистан Республикасы Мәлимлеме технологияларын ҳәм коммуникацияларын раўажландырыў министрлиги менен биргеликте барлық суў дәреклери бойынша мағлыўматлар базасын таярлай отырып, жер асты суўлары мониторинги бақлаў пунктлериниң нәтийжели тармағын жаратсын.

8. Өзбекистан Республикасы Турақ жай коммуналлық хызмет көрсетиў министрлиги:

Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси, Бухара, Наўайы ҳәм Хорезм ўәлаятлары ҳәкимликлери менен биргеликте 2017-жылдың ақырына шекем елимизде ислеп шығарылып атырған душшыландырыў қурылмаларының нәтийжелилигин анықлаў бо­йынша тәжирийбе-сынаў жумысларын әмелге асырсын;

Өзбекистан Республикасы Экономика министрлиги менен биргеликте елимизде душшыландырыў қурылмаларын санаат тийкарында ислеп шығарыўды шөлкемлестириў бо­йынша 2018-жылдың 1-январына шекем Өзбекистан Республикасы Министрлер Кабинетине усыныслар киргизсин.

9. Өзбекистан Республикасы Мәмлекетлик геология ҳәм минерал ресурслар комитети, Аўыл ҳәм суў хожалығы министрлиги, Жоқары ҳәм орта арнаўлы билимлендириў министрлигиниң:

Ташкент ирригация ҳәм мелиорация институтында «Мелиоратив гидрогеология» билимлендириў бағдары бойынша кадрлар таярлаўды шөлкемлестириў;

Гидрогеология ҳәм инженерлик геологиясы институты тийкарында «Мелиоратив гидрогеология» илимий-изертлеў лабораториясын қайта қурыў ҳаққындағы  усынысларына келисим берилсин.

Өзбекистан Республикасы Экономика министрлиги Мәмлекетлик геология ҳәм минерал ресурслар комитети, Аўыл ҳәм суў хожалығы министрлиги, Жоқары ҳәм орта арнаўлы билимлендириў министрлиги менен биргеликте 2017-2018-оқыў жылынан баслап Ташкент ирригация ҳәм мелиорация институтына қабыл етиў квоталарын қәлиплестириўде «Мелиоратив гидрогеология» билимлендириў бағдары бойынша кадрлар таярлаўды нәзерде тутсын.

10. Өзбекистан Республикасы Мәмлекетлик геология ҳәм минерал ресурслар комитети үш ай мүддетте Өзбекистан Республикасы Экономика министрлигине гидрогеология жумыслары ушын заманагөй бураўлаў үскенелерин ҳәм олар­ға аўысық бөлеклер ислеп шығарыўды жергиликлилестириў бойынша белгиленген тәртипте усыныслар киргизсин.

11. Өзбекистан Республикасы Мәмлекетлик геология ҳәм минерал ресурслар комитети мәпдар министрликлер және ведомстволар менен биргеликте нызам ҳүжжетлерине усы қарардан келип шығатуғын өзгерислер менен қосымшалар ҳаққында еки ай мүддетте белгиленген тәртипте Өзбекистан Республикасының Министрлер Кабинетине усыныслар киргизсин.

12. Усы қарардың орынланыўын қадағалаў Өзбекистан Республикасы Бас министриниң орынбасары Ғ.И.Ибрагимовқа жүкленсин.

Өзбекистан Республикасы Президенти  Ш.МИРЗИЁЕВ.

Ташкент қаласы, 2017-жыл 4-май.

2017-2021-ЖЫЛЛАРДА ЖЕР АСТЫ СУЎЛАРЫ РЕЗЕРВЛЕРИНЕН АҚЫЛҒА УҒРАС

ПАЙДАЛАНЫЎДЫ ҚАДАҒАЛАЎДЫ ҲӘМ ЕСАПҚА АЛЫЎДЫ ТӘРТИПКЕ САЛЫЎ ИЛАЖЛАРЫ ҲАҚҚЫНДА

Өзбекистан Республикасы ПрезидентиниҢ Қарары

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF