Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 22:20:19, 22.09.2019
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ИНСАН МӘПЛЕРИ ҲӘММЕ НӘРСЕДЕН УЛЛЫ

Өзбекистан Республикасы Президенти Шавкат Мирзиёевтың Конституциямыз қабыл етилгениниң 24 жыллығына бағышланған салтанатлы мәресимдеги баянатында Тийкарғы Нызамымыздың жойбарын ислеп шығыўда елимиздиң Биринши Президенти Ислам Әбдиғаниевич Кәримовтың терең стратегиялық пикирлеўи, узақты көре билетуғын сиясий ғайраткерлиги шешиўши әҳмийетке ийе болғаны, оның ис-ҳәрекетлери менен Конституциямызда «Инсан ҳәм оның қәдир-қымбаты» деген уллы түсиник биринши орынға қойылғаны атап көрсетилди. Ҳақыйқатында да Конституциямыздың екинши бөлиминде инсан ҳәм пуқаралардың тийкарғы ҳуқықлары, еркинликлери ҳәм миннетлери айқын баян етилген.

Президентимиз өз сөзинде бүгин турмысымыздың өзи Конституцияда сәўлеленген ең тийкарғы мақсет – инсан мәплерин ҳәр тәреплеме тәмийинлеў мәселесин әҳмийетли ўазыйпа етип белгилеп бергенин атап көрсеткен еди. Себеби, 2016-жылдың 25-сентябринен декабрь айының биринши ҳәптесине шекем Бас министрдиң Интернет тармағында шөлкемлестирген электрон қабыллаўханасына пуқаралардан 218 мыңнан аслам мүрәжатлар келип түскен болып, соның 59 проценти өз шешимин таўып, 41 процентиниң шешим күтиўи жәмийетлик орынларда нызамның орынланыўын қадағалаў өз ҳалына таслап қойылғаны сыпатында баҳаланды. Елимиз басшысы турмысымызда бар болған, шешимин күткен машқалаларды сапластырыў мақсетинде «Халық мәмлекетлик ведомстволарға емес, мәмлекетлик ведомстволар халқымызға хызмет етиўи керек» ҳәм бул ҳақыйқатты бәринен бурын буўындағы басшылар жақсы түсинип алыўы зәрүр деген жуўапкершиликли ҳәм уллы ўазыйпаны белгилеп берди. Усы көзқарастан келип шығып, «халық менен пикирлесиў ҳәм инсан мәплери түсиниклери өз-ара байланысып кеткен, оларды бир-биринен ҳасла ажыратып болмайды» деген терең мәнили идеяны ортаға таслай отырып, 2017-жылды «Халық пенен пикирлесиў ҳәм инсан мәплери жылы» деп белгилеўди усыныс еткен еди. Кирип келген жаңа жылымызды усылайынша атаўдың тийкарғы мақсети – мәмлекетлик уйымлардың пуқаралар менен өз-ара мүнәсибетлери бойынша көзқарасын түп-тийкарынан қайта көрип шығыў, халық пенен турақлы пикирлесиў, оларды қыйнап атырған машқалаларды шешиўдиң жаңа механизмлери менен нәтийжели усылларын енгизиўди әҳмийетли ўазыйпа етип белгиледи. Бундай зәрүрли ҳәм әҳмийетли илажларды иске асырыў, адамлардың дәртин тыңлаў, олар менен ашық-айдын пикирлесиў, аўырын жеңил етиў халықтың мәмлекетке ҳәм жәмийетке исенимин беккемлеўге хызмет ететуғыны айрықша атап көрсетилди.

Шығыста ерте ояныў дәўиринде жасаған Абу Наср Фарабий (ҳўқ-9ө0) инсан турмысын ҳәм оның келешегин рационал үйрениўге айрықша дыққат аўдарады. Фарабийдиң  пикиринше, егер инсан қайырлы ислерди үмит етсе оның өмири қуўанышлы,  турмыс тәризи жүдә гөззал болады. Гөззал турмыс тәризи халық нәзеринде де, қудай нәзеринде де жоқары болады. Фарабий ҳәр қандай жәмийеттеги инсанлардың жасаў шараятына баҳа бере отырып, ҳәкимият пенен халық арасындағы қатнасықты беккемлейди. Қаталлық пенен қайырқомлылық, талапшаңлық ҳәм меҳрибанлықты зәрүрли илаж деп көрсете отырып, «Мәмлекет халқының кеўли хош болмаған жағдайда ҳәкимиятқа зәрүрлик туўылады» деген пикирди ортаға таслайды. Бул пикирлер мәмлекетти басқарыў, ҳәкимият және оның әдалатлы хызмети мәселесинде орта әсирлерде философиялық сиясий, тарийхый, жәмийетлик пикирлеўдиң жоқары болғанынан дерек береди.

Уллы шайыр ҳәм данышпан, мәмлекетлик ғайраткер Әлишер Наўайы өзиниң «Ҳамса» дәстанында мәмлекетшилик ҳәм басқарыў усыллары әдалатлы жәмийет, минсиз тәлим-тәрбия ҳаққында улыўма инсаный идеяларды береди. Мәселен:

Кўминг учун туз бўл-ў, аҳл айла иш,

Ўқда эгар адл йуқ, этмас равиш», яғный мақсетке ерисиў ушын ҳәмме ўақыт әдиллик пенен ис алып барыў керек, оқ жайдың оғы тегис, туўры болмаса жақсы уша алмайды, деп көрсете отырып, ҳәр қандай баслаған истиң алға илгерилеўи ушын әдалатлықтың орнын жоқары баҳалайды.

Президентимиз Ш.Мирзиёев тәрепинен пуқаралар менен ашық пикирлесиўди жолға қойыўдың жаңа нәтиийжели усыллары ҳәм механизмлери, соның ишинде барлық дәрежедеги ҳәкимлер, прокуратура ҳәм ишки ислер уйымлары басшыларының пуқаралар алдында есап бериў системасының енгизилиўи халықтың мүшкилин жеңиллестириўде, әдалатлыққа ерисиў  жолындағы үлкен қәдем болды.

Елимиз басшысы 2016-жыл 10-ноябрьде қарақалпақстанлы сайлаўшылар менен ушырасыўда сөйлеген сөзинде республикамыз ушын келеси 5 жылда жаңа өндирис қуўатлылықларын қурыў, ҳәрекеттегилерин модернизациялаў бойынша 6 триллион сумлық 574 инвестициялық жойбары әмелге асырыўды режелестириў, Тақыятас ыссылық электр станциясында 678 миллион долларлық инвестиция есабынан 230-280 мегаватлы еки пуў газ қурылмасын қурыў, Қубла Кореяның «Самсунг инжиниринг» компаниясы менен биргеликте улыўма нырқы 300 миллион доллар болған жаңа пиролиз углеводород заводын қурыўды атап өткен еди. Жеңил санаат тараўында былғары аяқ кийим тигиў ҳәм фармацевтика тармақларында келеси бес жылда 92 инвестициялық жойбарды әмелге асырыў, қурылыс материалларын ислеп шығарыў ҳәм басқа да тармақларда 196 жойбарды әмелге асырыў, соның ишинде Қараөзек районында жылына 200 мың тонна цемент ислеп шығарыў қуўатлылығына ийе болған заводты иске түсириў белгиленди. Және де келеси 5 жылда аймақлық экспорт көлемин 1,5 есе арттырыў, экспорт жумысына және 30 кәрхананы тартыў мәселесин көтерди.

Ш.Мирзиёевтың усы жыл 20-21-январь күнлери республикамызға хызмет сапары барысындағы белгиленген илажлар өзиниң сайлаўалды ушырасыўдағы бағдарламасын әмелий ис жүзинде иске асырыўдың айқын көриниси болды.

Президентимиз ушырасыў жуўмағында республикамызда өз шешимин күтип турған ҳәр бир ўазыйпаны өз ўақтында орынлаў ушын республикамыз Бас министриниң орынбасарларына арнаўлы тапсырмалар берди. Ол тәрепинен халқымыз ушын исленип атырған ийгиликли ислер келешек әўладларымыздың ҳеш кимнен кем болмаўы ушын хызмет етеди. Бул илажлар жасларымыздың жетик билим алыўы ушын реконструкцияланған, жаңа технологиялар тийкарында тәмийинленген оқыў имаратында билим алыўына ҳәм жаңа спорт комплекслериниң иске қосылыўына әҳмийетли имканиятлар жаратады.

Пикирлеримди Өзбекистан ҳәм Қарақалпақстан халық шайыры, Өзбекистан Қаҳарманы Ибрайым Юсуповтың төмендеги қосық қатарлары менен жуўмақлағым келеди:

Жас әўлад билимге жумсап бар күшин,

Ақыл-зейни менен әлемди шолсын.

Ўатан ушын, Адам ушын, халық ушын,

Жанып жасайтуғын азамат болсын.

Ж.АЙТМУРАТОВ,

ҚМУ, Археология кафедрасы доценти.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF