Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 18:16:57, 22.09.2019
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

АНА ҲӘМ БАЛА, НЕКЕ МӘСЕЛЕЛЕРИ ДИНИМИЗ ТАЛҚЫСЫНДА

Халқымыз жасларды әййемги дәўирлерден бери халық педагогикасы дәстүрлери ҳәм ислам дини тәртиплери жәрдеминде тәрбиялап, ержеттирип, қатарға қосып келгенлиги мәлим. Тәрбия исинде  динимиз тәлийматларының орны айрықша мазмун ийелеп, әҳмийетли мәселелерди көтерип келгенлиги бәршемизге аян. Ислам дини мазмунында жаслар тәрбиясы мәселелериниң қойылыўын үйренип, изертлеў тараўы өз алдына үлкен илимий машқала есапланып, буны жүзеге шығарыўда белгили исламтаныўшы алым, Өзбекистан мусылманлары басқармасының Қарақалпақстандағы ўәкили, Қарақалпақстан мусылманлары қазыяты қазысы Шамсуддин Сали улы Баҳаўаддиновтың хызметлери дыққатқа ылайық екенлигин атап өтиў орынлы.

Алымның бул темаға бағышлап жазған «Камил инсан» (Ташкент, 2015), «Оразаның пазыйлети» (Ташкент, 2016) атлы монографиялары оқыўшыларға кеңнен мәлим. Алымның жақында Ташкенттеги «Моварауннахр» баспасынан шыққан «Саламат ана ҳәм бала – жәмийет гиреўи» (Ташкент, 2016, 207 бет.) атлы монографиясы да исламтаныў ҳәм педагогика илиминдеги үлкен жетискенлик болып, онда жасларымыздың бәркамал әўлад сыпатында қәлиплесип шығыўын нәзерде тутқан динимиздиң алдына қойған муқаддес мәселелери изертленген.

Ш.Баҳаўаддиновтың бул монографиясына Өзбекистан мусылманлары басқармасы баслығының орынбасары, улама алым Шайх Абдулазиз Мансур тәрепинен алғы сөз жазылып, китаптың жасларымыз тәрбиясы бойынша қунлы ой-пикирлерге оғада бай екенлиги атап өтилген.

Китапта автор Өзбекистан Республикасының Биринши Президенти И.Кәримов тәрепинен 2016-жылдың «Саламат ана ҳәм бала жылы» деп белгилениўине байланыслы динимиздеги ана ҳәм бала мәселелери нәзерде тутылып,  саламат ана ҳәм бала машқаласының ислам дини арқалы да унамлы шешилиўине имканиятлар бар екенлигин көрсетиўге умтылған. Динимиздеги ана ҳәм бала, неке ҳаққындағы мәселелердиң мазмунлы даналықларға, терең шешимлерге бай екенлиги есапқа алынып, диний тәрбиялық дәстүр, талапларды ҳәзирги жасларымыз тәрбиясында шеберлик пенен пайдаланыў мүмкиншиликлери көтерип шығылған. Усы мақсетте «Саламат ана ҳәм бала жылы» Мәмлекетлик бағдарламасының диний тәрептен де қоллап-қуўатланатуғын орны көп екенлигин дәлиллеўге ерискен. Бул ушын саламат ана ҳәм саламат бала орталығын қәлиплестириў зәрүрлиги, бул саламат шаңарақ тийкарында иске асатуғыны, усы мақсетте мәмлекетимиз ҳәм динимиз ушын да жасларды саламат шаңараққа таярлаў зәрүрлиги, ерли-зайыплы болыўда алжасыққа жол қоймай, дурыс жупты таңлаў әҳмийетлилиги атап өтиледи.

Сондай-ақ, китапта шаңарақ мәнаўияты ҳәм мәденияты мәселелери де өз алдына сөз етилип, беккем шаңарақ жәмийетимиздиң тийкары есапланатуғыны, шаңарақтағы мәдениятлылық ҳәм дурыслы тәрбия тек өзи менен шекленбей, ал, мәдениятлы жәмийеттиң жүзеге келиўиниң негизи болып табылатуғынлығы, мәнаўият белгили бир жәмийетлик мәдений орталық тийкарында қәлиплесетуғынлығы әмелий ҳәм теориялық жақтан сөз етилген.

Шынында да, жәмийетимиздиң раўажланыў салмағы шаңарақ мәнаўияты ҳәм мәденияты менен өлшенетуғыны мәлим. Демек, щаңарақларымыздың ҳәр бир ағзасы миллийлигимизге садықлықта тәрбия алып, мәнаўияты бай болғанда ғана бизиң әсирлерден берли топланып киятырған бийтәкирар мәдениятымыз және де турақласып, беккемлеседи. Басқа унамсыз мәдений ағымлардың тәсирине төтепки берип, өзлигин сақлап раўажланатуғынына жас шаңарақ ағзалары айрықша кеўил аўдарыўы тийис, өйткени, динимиздиң түсиндириўинше, неке жәннетте де даўам ететуғын әмеллер катарына киреди.

Биз пикир билдирип атырған монографияда алым тәрепинен ислам дининиң ерли-зайыплының татыўлығы ҳәм өз-ара сыйласығына да айрықша итибар менен қарағанлығы мысаллар менен сөз етилген. Ерли-зайыплылар бир-бирине садық, қайырқом, адамгершиликли мүнәсибетте, әсиресе, ер адамлар өз ҳаялларына тирениш, сүйениш болыўы, шаңарағында оларға пәс нәзер менен қарамаўы лазым, ҳаял перзентлерин дүньяға келтирген кийели инсан ҳәм балаларының тәрбияшысы, сонлықтан жақсы тәрбия көрген ер азамат өз зайыбын иззет етип, ҳүрмет тутыўы тийис.

Сондай-ақ, алым өз  монографиясында шаңарақта перзентли болыў ҳәм оны саламат етип тәрбиялаў, шаңарақтағы бала алдындағы ата-ана жуўапкершилиги, перзент ушын өрнеги, тәрбиялық әҳмийети, жалғыз ҳәм жетим перзент тәрбиясының өзине тән өзгешеликлери, сондай-ақ, ержеткен ул ҳәм қыз тәрбиясы, бала тәрбиясының өзине тән усыллары ҳәм басқышлары, саламат турмыс тәризи, тәрбия қорғанын кемириўши унамсыз иллетлерден аўлақ болыў, сиясий-жәмийетлик ҳәм экологиялық жағдайлардың саламат бала турмысына тәсири, саламат баланы қәлиплестирип тәрбиялаў механизми, саламат ана ҳәм баланың ҳуқықый мәселелери ҳәм басқа да көп ғана  шаңарақ, ана ҳәм бала, неке машқалаларына тоқтайды. Қураны қәримнен жас шаңарақлар ушын үлги алыўға турарлық аятлар, пайғамбарымыздан оғада  мазмунлы ҳәдислер, уламаларымыздан ҳикметли сөзлер, халық даналықлары келтирилген.

Усындай тәрбиялық тәсирлер көрсетиўши дереклерге илимий таллаў жасалыўы арқалы бул китап жасларымыздың шаңарақтағы өз машқалаларын сезип, түсинип алыўына ҳәм оны өзлери дурыс шешип, унамлы қарарларға келиўине дурыс  бағдар бериў мүмкиншиликлерине ийе.

Жуўмақлап айтқанда, белгили исламтаныўшы алым Ш.Баҳаўаддиновтың бул монографиясы буннан алдыңғы жәриялаған китапларының логикалық даўамы сыпатында  халқымыздың тәлим-тәрбиялық ой-пикирлерин және де жетилистириўге, мазмунын байытыўға  қосқан үлкен үлеси болып табылады.

Өсербай  ӘЛЕЎОВ,

педагогика илимлериниң докторы, профессор,

Қарақалпақ мәмлекетлик университети.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF