Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 04:43:10, 23.03.2019
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ГЛОБАЛЛАСЫЎ ҲӘМ МЕДИА МӘДЕНИЯТ

Ғалаба хабар қураллары халықаралық терминологияда «масс-медиа» атамасы менен жүргизиледи, ғалаба халық, кең массаға арналған медиа мәнисинде қолланылады. Усы орында «медиа» сөзиниң этимологиясына нәзер аўдарсақ, «Медиа» латын тилиндеги «mass media» сөзинен келип шыққан болып, «дәл-дәлшы, ортадағы, төреши» деген мағаналарды аңлатады. Бул атама бүгинги глобалласып атырған дәўирде тек ғалаба хабар қураллары мәнисинде емес, ал, бирнеше мағаналарда қолланылып атырғаны да белгили.

Бириншиден, «медиа» сөзи газета, телеведение, радио, мәлимлеме агентлиги ҳәм интернетти аңлатады. Екиншиден, оннан медиаконтентти ­ жаңалықлар, реклама дағазалары, электрон ойынлар ҳәм фильмлерди белгилеў ушын пайдаланылады. Үшиншиден, журналистлерди, фотографларды, медиакомпанияларды аңлатыўы мүмкин. Медиа термини менен бирге ҳәзирги заман журналистикасында көплеген атама ҳәм терминлердиң жүзеге келип атырғанына гүўа болмақтамыз. Медиа билимлендириў, медиа саўатлылық, медиа психология, медиа мәденият ҳәм басқада көплеп мысаллар келтириўимиз мүмкин.

Мәденият сөзи араб тилинен алынған болып, «мәдиналы, қалалы, тәрбия көрген» деген мағаны билдиреди. Мәденият инсан искерлигиниң өними ҳәм сапалық көрсеткиши есапланады. Сондай-ақ, орталық қандай болса, инсан да солайынша қәлиплеседи. Мәденияттың дөретиўшиси ­ халық. Халық мәдениятында әўладлар дөреткен материаллық ҳәм руўхый байлықлар жәмленген. Оларды өзлестирмей турып, мәдениятлы инсан болып жетилисиў қыйын. Соның менен бирге, мәденияттың раўажланыўында профессионал дөретиўшилер, солар қатарында, журналистлердиң де роли үлкен. Олар себепли жаңаша ағымлар, дөретиўшилик түрлери, көркем-эстетикалық көз-қараслар жүзеге келеди, халық тили қәлиплеседи. Жәмийетлик қатнасықлардағы ҳәр қандай өзгерис мәдениятқа тәсир етеди. Мәденият тек тарийхқа ямаса бүгинги турмысқа деген қатнас емес, ал, келешекке көз-қарас та болып есапланады.

Медиа ҳәм мәденият түсиниклериниң биргеликтеги көриниси ретинде жүзеге келген медиа мәденият бүгинги глобалласыў дәўириниң жаңаша тараўы есапланады. Бул түсиник мәлимлемени топлаў, қайта ислеў ҳәм аудиторияға узатыў менен бәнт болған журналистлер менен бирге олардың тыңлаўшы, ықласбентлери болған кең халық массасына да бирдей тийисли болады. Медиа мәдениятқа усы еки көз-қарастан төмендегише баҳа бериўге болады. Медиа мәденият ­ жәмийетлик-сиясий характердеги ўақыя-ҳәдийселерди мәлимлеме көринисинде таярлаў, кең жәмийетшилик додалаўына усыныўда жеткиликли тийкарларға, исенимли дәлиллерге сүйениў және сол арқалы ҳәрқыйлы бузғыншылықларға жол қоймаў болып есапланады.

Улыўма айтқанда, медиа мәденият журналистика тараўындағы ең заманагөй ҳәм кем-кемнен раўажланып, тәсир шеңбери артып баратырған тараўлардың бири. Бүгинги глобалласыў дәўиринде оның өзгешеликлерин еле де тереңирек илимий көз-қарастан изертлеўди дәўирдиң өзи талап етпекте.

У.ҚОШҚАРОВА,

ҚМУ, журналистика тәлим

бағдарының 3-курс студенти.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF