Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 23:26:28, 22.09.2019
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

БАРЛЫҒЫ БАҚШАДАН БАСЛАНАДЫ

Балалық — инсан өмириндеги ең әзиз, ең умытылмас ҳәм қайталанбас демлер. Оның ҳеш нәрсеге алмастырылмайтуғын, ойын-  заўықлы күнлери, ата-ананың шексиз ғамқорлықларының арқасында ҳеш нәрсени ойламай ержеткенлеримизди еслеп, қайтадан бала болып қалсақ,  деп әрман етемиз.

Балалығымыздың бах­тыяр өтиўинде ата-анамыз, жақынларымыздың мийнети айрықша. Сол қатары бизиң қандай болып камал табыўымыз, қандай инсанлар қолында тәлим-тәрбия алыўымызға тиккелей байланыслы. Ҳәким Улықпан айтадыF «Алымлар менен отыр, олардың гүрриңлеринен нәр ал, жаўын суўы менен қаңырап жатырған жерлер тирилгениндей, ҳикмет нуры менен өлген қәлблер тириледи». Сонлықтан, баланы жастан дана кисилер жетегине ертиў, яғный, инсанға балалықтан жақсы тәлим-тәрбия бериў әҳми­йетли. Елимизде он еки жыллық мәжбүрий тәлим системасының енгизилиўи күтилген нәтийжени бермекте. Бүгинги күнде тәлимниң дәслепки басқышы болған мектепке шекемги билимлендириў системасын раўажландырыўға айрықша итибар қаратылмақта.

Президентимиздиң 2016-жыл  29-декабрьдеги  «2017-2021- жылларда мектепке шекемги  билимлендириў системасын буннан былай да жетилистириў илажлары ҳаққында»ғы қарары бойынша Қарақалпақстан Республикасындағы барлық мектепке шекемги билимлендириў  мәкемелеринде узақты гөзленген ислер режеге муўапық  орынланбақта. Ҳәр бир баланың тәлим-тәрбиясына айрықша итибар қаратылып, олардың ҳәр тәреплеме интеллектуаллық, әдеп-икрамлылық,  эстетикалық ҳам физикалық  жақтан кәмил инсанлар болып жетилисиўи ушын халықаралық бай тәжирийбелерди есапқа ала отырып, зәрүр шараятлар жаратыў, солар қатары билимлендириў мәкемелерин билимли ҳәм тәжирийбели педагог кадрлар менен тәмийинлеў бағдарында унамлы ислер әмелге асырылмақта.

Қарақалпақстан Республикасы Халық билимлендириў министрлиги жанындағы Республикалық оқыў методикалық орайы қәнигеси Замира Ережепова бизге тараўдағы соңғы жаңалықлар ҳаққында қысқаша мағлыўмат берди.

— Қарақалпақстан Республикасы  бойынша  2-6 жастағы   балалар  саны  153084. Соннан  41190 бала мектепке  мекемги  билимлендириў мәкемесине қамтып алынған. Республикамызда Нөкис қаласында  ҳәм  Қоңырат  районында  мәмлекетлик емес мектепке  шекемги  билимлендириў  мәкемелери  бар болып, оларда  130 дан  зыят   бала  тәрбияланбақта. 54 мектепке  шекем билимлендириў   мәкемелеринде китапхана шөлкемлестирилип,  7 түрдеги  китаплар  менен  тәмийинлениўи режелестирилген. Аймақлардағы бақшаға  қамтылмаған 5-6 жастағы ул-қызларды  мектепке  таярлаў бойынша   282   қысқа  мүддетли   топарларды  ашыў белгиленген. Қарар  тийкарында Қарақалпақстан  Республикасында  2017-2021-жылларда  жәми  146 мектепке  шекемги   билимлендириў  мәкемесин, яғный, биреўин  жаңадан қурыў, 67син реконстукциялаў, 78 ин  ири  оңлаў  нәзерде тутылған. Соңғы жаңалықлардан бири, Президентимиз 2016-жылы 27-декабрьде қабыл еткен «Өзбекистан  Республикасының 2017-жылғы  тийкарғы  макроэкономикалық көрсеткишлери прогнозы  ҳәм мәмлекет  бюджети  параметрлери  ҳаққындағы» қарарына  муўапық, Қарақалпақстан  Республикасындағы  мектепке  шекемги  билимлендириў мәкемелеринде  тәр­бияланып  атырған перзент­лери ушын  ата-аналардың  төлем пулы  арзанлатылыўы халқымызды үлкен  қуўа­ныш­қа бөледи, бул ата-аналарға  жаратылған үлкен жеңиллик болды. Өткен  жыл даўамында   шаңарақтағы бир бала ушын 110500 сум, еки ҳәм оннан көп бала ушын 78500 сум болған болса, январь  айынан баслап бир балаға 63200 сум, еки ҳәм оннан көп балаға  44900 сумнан төленетуғын  болды.

— Мен бурын  шаңарақ  жағдайыма  байланыслы   баламды балалар  бақшасына бере  алмай жүрген едим. Президентимиздиң жақында қабыл еткен қарарын еситип, қуўанышым  қойныма сыймай, жаратылған имканияттан пайдаланып,  баламның ҳүжжетлерин  бақшаға алып бардым, - дейди Ақмарал  Ариқова.  —  Бақшаға барған  баланың  сана-сезими,  ақыл-ойы  жақсы  раўажланады, басқалар менен қатнас жасаўды, сәўбетлесиўди үйренеди...

Усы орында айырым билимлендириў мәкемелери турмысына айрықша тоқтап өтиўди мақул көрдик. Нөкис қалалық халық билимлендириў мәкемелери хызметин методикалық тәмийинлеў ҳәм шөлкемлестририў бөлимине қараслы 14-санлы балалар бақшасы да кишкенелердиң ең сүйикли мәсканларынан бири. Бул жерде сегиз топарда жәми 210 бала тәрбияланбақта. Мәкеме зәрүр оқыў инвентарьлары, көргизбели қураллар, ертек китаплар ҳәм балалардың сүйикли алданышы болған ойыншықлар менен тәми­йинленген. Мектепке шекемги билимлендириў мәкемесинде Қәўендерлик кеңеси шөлкемлестирилген болып, талап дәрежесинде хызмет көрсетпекте. 13 кем тәмийинленген шаңарақ перзентлериниң бийпул тәлим-тәрбия алып атыр­ғанлығы буның айқын мысалы бола алады.

«Бәрин айтпа, бирин айт» дегениндей, биз усы мәкемеде узақ жыллардан берли жемисли мийнет етип киятырған, бир қарағанда елеспесиз кәсиптей  сезилетуғын  аспаз апа — Әнар Байымбетова менен сәўбетлестик. Оның ҳәр бир ҳаял-қыз ушын күнделикли ис саналған аспазлық кәсибин таңлағанына 23 жылдың майданы болды. Бирақ, қурамалылық әпиўайылықта делингениндей, бул өнер­диң мыңда бир қырлы ҳәм сырлы екенлигин, үлкен жуўапкершилик талап ететуғынлығын сол тараўда ислейтуғынлар ғана жақсы аңлайды. «Аўырыў астан» дейди дана халқымыз. Дурыс аўқатланыў — саламатлығымыз гиреўи. Қолы шийрин аспаз апаның таярлаған тағамларын жеп, кеўилли тәлим-тәрбия алып атырған ул-қызларымыз асханаға-қәдирдан үйине, меҳрибан анасына талпынғандай талпынады. Қуўанарлысы, аспаз апа өзиниң таярлаған мазалы аўқатлары менен кимиси шоқ, кимиси ынжық балалардың кеўил төринен орын алып, олардың ең жақын инсанына айланған.

— Кәсиптиң үлкен-кишиси болмайды. Тийкарғысы, кеўилге қонымлы, инсанларға пайдасы тийетуғын кәсип таңлаўда, - дейди Әнар Байымбетова. — Көпшилик аспазлық, әсиресе, кишкене балаларға аўқат таярлаўды машақатлы санайды. Бирақ, бул мен ушын заўықлы. Ҳәр бир аўқатты меҳир менен таярлайман. Екиншиден, балаларға шийрин сөз айтыў зәрүр. Олар ҳәмме нәрседен көре итибар ҳәм меҳирге мүтәж. Ҳәр қандай ынжық баланың кеўлине де жол табыў мүмкин. Бул ушын оларға турмыслық мысаллар келтирип, өз ўақтында аўқатланса күшли болатуғынлығын түсиндириў зәрүр. Биз де медициналық талапларға тийкарланып, калорияға бай аўқатлар, пайдалы ишимликлер менен балаларды тез-тезден аўқатландырып турамыз.

Күнде азанда балаларды сағынып келемен, бәри өз баламдай қәдирдан. Олар ушын қандай саўға — аўқат таярлаў кереклиги қыялымды бәнт етеди. Базы биреўлерин азанда бақшаға киятырып жол-жөнекей көрип қалсам, «аўқат барма, апа!» деп сорайды. Соған кеўлим таўдай көтерилип қалады...

Шынында да бала тилин табыў ушын бала болып тиллесиў керек. Олар гирбиңсиз, кеўли шадлықты сүйеди, жүдә қызығыўшаң ҳәм өткир еслеп қалыў қәбилетине ийе. Сонлықтан, болар бала бес жасынан деп бийкарға айтпайды. Бала өмири даўамында қабыл ететуғын информацияның 70 процентин әйне бес жасқа шекемги болған дәўирде қабыл етеди екен. Демек, жас әўлад тәрбиясында шаңарақ ҳәм мектепке шекемги билимлендириў мәкемесиниң тутқан орны айрықша.

Бала қәлби жаңа партаў жер киби, оған қандай туқым сепсең, сол туқым өнеди. Соның ушын ата-ана ҳәм муғаллим бул исте бирге ислесип, оның көкирегине жақсылық туқымын себиўи лазым, деген данышпанларымыз. Жаслар тәр­бия­сын беккемлеўдей әдиўли кәсипте ат салысып хызмет етип атырған заманласларымыз ҳаққында сөз барар екен, олардың арасында ўақыт пенен санаспай, өз кәсибине садықлығы, зийреклиги менен көпшиликтиң кеўлинен шығып, ал­ғысқа миясар болып атыр­ғанлары қаншама дейсиз!

Өмиримиздиң даўамшылары болған перзентлеримиз ушын ҳәмийше қәдирли, уллы кәсип ийелери бол­ған тәрбияшылардан бири, таң азаннан балаларын көриўге асыққан Феруза Мамбетназарова пайтахтымыздағы 9-санлы балалар бақшасында тәрбияшы болып ислейди. Өмирин усындай ийгиликли ҳәм саўаплы иске арнаған Феруза апа менен бала тәрбиясы бо­йынша сәўбетлесип, тараўдағы соңғы жаңалықлар менен де жақыннан таныстық.

— Ҳәзирги ўақытта мәмлекетимизде өмиримиз даўамшылары болған перзентлеримиздиң тәлим-тәрбия алыўына үлкен итибар қаратылған. Быйылғы 2017-жылда тәрбияланыўшы балалардың төлем муғдарының арзаныўы барлық ата-аналарды, солар қатарында биз хызметкерлерди де қуўандырды. Мәкемемизде тийкарынан түрли көз кеселликлери анықланған көзи әззи балалар тәрбияланады. Оларға тәжирийбели ҳәм жас 20 педагог қәнигелер тәлим-тәрбия берип келмекте.

Бала менен баладай боламыз, олар қуўанса қуўанамыз, ойнаса бирге ойнаймыз. Базыда қайсыдур бала наўқасланып бақшаға келмей қалса, қәўетерленип, ҳалынан хабар алыўға барамыз,-дейди Феруза Мамбетназарова.

Балалар бақшасының турмысы менен танысар екенбиз, олардағы жаратыл­ған мүмкиншиликлер,  әсиресе, азадалық, терезе алдындағы әжайып гүллер кимниң болса да дыққатын тартары сөзсиз. Әлбетте, бул бақшада да унамлы жаңалықлар баршылық. Олардың бәри, ерисилген табыслар, исленген жумыслардың нәтийжесине қарай алдағы ўақытларда да көп сөз етиледи деп исенемиз.

Зарафшан ЖАҚСЫМУРАТОВА.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF