Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 18:12:51, 22.09.2019
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ЖОЛ ХОЖАЛЫ­ЫН БАСҚАРЫЎ СИСТЕМАСЫН БУННАН БЫЛАЙ ДА ЖЕТИЛИСТИРИЎ БОЙЫНША НОРМАТИВЛИК-ҲУҚЫҚЫЙ ҲҮЖЖЕТЛЕРГЕ ТҮСИНИК

Жол хожалығы саласының социаллық ҳәм экономикалық жақтан үлкен әҳмийетке ийе екени оның әҳмийетли өзгешелиги есапланады. Экономиканың улыўмалық раўажланыўы, халықтың барлық қатламларының турмыс сапасы әне усы системаның нәтийжели жумыс алып барыўына байланыслы.

Ғәрезсизлик жылларында ўәлаятлар ҳәм районлардың ҳәкимшилик орайларын байланыстыратуғын кең тармақлы транспорт байланысларын және мәмлекет­лераралық қәўипсиз транспорт тасыўларын тәмийинлеўге қаратылған жол-транспорт инфраструктурасын раўажландырыў бойынша кең көлемли жумыслар әмелге асырылды.

Ҳәзирги ўақытта, улыўмалық пайдаланыўдағы автомобиль жолларын басқарыў системасы, автомобиль жолларын сақлаў, оңлаў, реконструкциялаў ҳәм қурыў жумысларына қаратылып атырған қаржылардан пайдаланыўдың нәтийжелилигин арттырыў және әне усы жоллардың бүгинги күндеги жағдайы менен байланыслы бир қатар машқалалар шешилмей қалмақта.

Елимизде автомобиль жоллары тармағы бойынша жүзеге келген ҳақыйқый жағдай ҳәм раўажланыў дәрежеси жол хожалығының барлық бағдарларына байланыслы анық ҳәм нәтийжели илажлар ислеп шығыўды, автомобиль жолларын басқарыўда және экономика ҳәм халықтың талапларына муўапық республикамызда жол тармағының жағдайын сапа жағынан өзгертиўге қаратылған қосымша илажлар қабыл етиўди талап етпекте.

Автомобиль жолларын ҳәм жаслама қурылмаларды жойбарластырыў, қурыў ҳәм олардан пайдаланыў жумысларына комплексли қатнас тийкарында жол хожалығын басқарыўдың нәтийжели сис­темасын қәлиплестириў, оларды қаржыландырыў сис­темасын жетилистириў, бул бағдарда жойбарластырыў ҳәм жол-қурылысы жумысларының сапасын арттырыў имканиятын беретуғын толық ҳуқықлы буйырт­пашы хызметин жаратыў мақсетинде Өзбекистан Республикасы Президентиниң «Жол хожалығын бас­қарыў системасын буннан былай да жетилистириў илажлары ҳаққында»ғы Пәрманы қабыл етилди. Пәрманда сапластырылып атырған Автомобиль жолларын қурыў ҳәм пайдаланыў мәмлекетлик-акционерлик компаниясы («Өзавтожол» МАК) тийкарында Өзбекистан Республикасы  Автомобиль жоллары мәмлекетлик комитетин дүзиў нәзерде тутылады.

Автомобиль жолларын басқарыў бойынша арнаўлы ўәкилликлерге ийе болған мәмлектетлик уйым сыпатында Мәмлекетлик комитеттиң тийкарғы ўазыйпалары ҳәм жумыс бағдарлары етип төмендегилер белгиленди:

автомобиль жоллары саласында бирден-бир техникалық сиясат алып барыў;

автомобиль жоллары тармақларын раўажландырыў ҳәм жетилистириў перс­пективаларын белгилеў;

автомобиль жолларының халықаралық транзит жолларын қәлиплестириў;

заманагөй транспорт ағымы шараятында автомобиль жолларынан пайдаланыўшылардың мәплерин есапқа алып, автомобиль жолларын қаржыландырыў, жойбарлаў, қурыў, оңлаў ҳәм олардан пайдаланыў мәселелери комплексли шешилиўин тәмийинлеў және буйыртпашы хызметиниң нәтийжели жумысын шөл­кемлестириў;

хожалықлараралық аўыллық автомобиль жолларының, қалалар, қала посёлкалары, аўыллар ҳәм мәҳәлле көшелериниң ҳәрекеттеги тармағының сақланыўын тәмийинлеў жумысларын муўапықластырыў, олардан транспортта пайдаланыў дәрежеси жоқары болыўын тәмийинлеў;

илимий-изертлеў жумысларын шөлкемлестириў, автомобиль жолларын  жойбарлаў, қурыў, реконструкциялаў, оңлаў ҳәм сақлаў саласында инновациялық технологияларды ҳәм заманагөй стандартларды енгизиў;

улыўма пайдаланыўдағы автомобиль жолларын  жойбарлаў, қурыў, реконструкциялаў, оңлаў ҳәм сақлаў саласындағы қалақурылысы нормалары менен қағыйдаларына, сапа стандартларына әмел етилиўин тәмийинлеў;

автомобиль жоллары саласында кадрлар таярлаў, қайта таярлаў ҳәм олардың маманлығын арттырыў, соның ишинде, сырт еллерде оқыў-әмелият курсларын ҳәм семинарлар шөлкем­лестириў.

Пәрманда, сондай-ақ, Өзбекистан Республикасы Министрлер Кабинети жанында Жол-қурылысы жумысларының сапасы үстинен қадағалаў алып баратуғын Мәмлекетлик инспекцияны шөлкемлестириў нәзерде тутылған.

Төмендегилер Мәмлекетлик инспекцияның тийкарғы ўазыйпалары ҳәм жумыс бағдарлары болып есапланады:

юридикалық ҳәм физикалық шахслар тәрепинен жол қурылысы жумысларында, жол-қурылыс материалларын, өнимлерди ҳәм конструкцияларды ислеп шығарыўда техникалық жақтан тәртипке салыў саласындағы нормативлик ҳүжжетлердиң талапларына әмел етилиўин қадағалаў;

қурылысы жуўмақланған жол объектлерин пайдаланыўға қабыл етилиўи бо­йынша комиссиялар жумысында қатнасыў;

жол қурылысы бойынша қалақурылысы нызамшылығына әмел етилиўи үстинен қадағалаўды шөлкем­лестириў бойынша техникалық жақтан тәртипке салыў саласында нормативлик ҳүжжетлерди жетилистириўге байланыслы усыныслар киргизиў ҳәм оған қатнасыў;

жол-қурылыс материалларын, өнимлерди ҳәм конструкцияларды стан­дарт­ластырыў ҳәм сертификатластырыў жумысларын алып барыў.

Пәрманға муўапық, Өзбекистан Республикасы Қаржы министрлиги жанындағы Республикалық жол қоры Өзбекистан Республикасы Министрлер Кабинетине бойсындырылып, оның тийкарғы ўазыйпалары етип төмендегилер бел­гиленди:

Республикалық жол қоры қаржыларының түсими ҳәм қәрежетлердиң жыллық ҳәм шереклик балансларын қәлиплестириў;

жол хожалығы объектлерин қурыў, реконструкциялаў, оңлаў ҳәм үскенелеўдиң мәнзилли дизимлерин белгиленген тәртипте келисиў;

улыўма пайдаланыўдағы автомобиль жолларынан пайдаланыў ҳәм оларды сақлаў қәрежетлериниң сметасын дизимнен өткериў;

улыўма пайдаланыўдағы автомобиль жолларын қурыў, реконструкциялаў, оңлаў, үскенелеў және олардан пайдаланыў бойынша илажларды тастыйықланған қәрежетлерге муўапық қаржыландырыў.

Кең көлемли автомобиль жоллары тармағын буннан былай да раўажландырыў, жоқары халықаралық талапларға жуўап беретуғын транспорт коммуникациялары системасының халықаралық транспорт жолларына кеңнен интеграцияланыўын тәмийинлеўге, автомобиль жолларын жойбарластырыўға, қурыўға, оңлаўға ҳәм сақлаўға бағдарланатуғын мәмлекетлик қаржы ресурс­ларынан нәтийжели пайдаланыў, соның менен бирге, жол кәрханалары структурасын жетилистириў ҳәм жумыс нәтийжелилигин арттырыў мақсетинде Өзбекистан Республикасы Президентиниң «Өзбекистан Республикасы Автомобиль жоллары мәмлекетлик комитети  ҳәм Өзбекистан Республикасы Министрлер Кабинети жанындағы Республикалық жол қоры жумысын шөлкемлестириў ҳаққында»ғы қарары қабыл етилди. Қарарда:

- Өзбекистан Республикасы Автомобиль жоллары мәмлекетлик комитети жанында Улыўма пайдаланыўдағы автомобиль жолларын қурыў ҳәм реконструкциялаў дирекциясын шөлкемлестириў;

- «Өзавтожол» мәмлекетлик акционерлик компания­сының Қарақалпақстан Республикасы ҳәм ўәлаятлардағы аймақлық жоллардан пайдаланыў шөлкемлерин Өзбекистан Республикасы Автомобиль жоллары мәмлекетлик комитетиниң Аймақлық бас басқармалары етип қайта шөлкемлестириў;

- Өзбекистан Республикасы Автомобиль жоллары мәмлекетлик комитетиниң Қарақалпақстан Республикасы ҳәм ўәлаятлық автомобиль жоллары Аймақлық бас басқармалары жанында регионаллық жолларға бу­йыртпашы хызметин белигиленген тәртипте шөлкем­лестириў;

- Өзбекистан Республикасы Автомобиль жоллары мәмлекетлик комитетиниң Қарақалпақстан Республикасы ҳәм ўәлаятлық автомобиль жоллары аймақлық бас басқармалары жанында регионаллық автомобиль жолларын оңлаў бойынша қәнигелестирилген кәрханалар дүзиў нәзерде тутылады.

Сондай-ақ, жоқары маманлықтығы қәнигелерди таярлаў мақсетинде Ташкент автомобиль жолларын жойбарластырыў, қурыў ҳәм пайдаланыў институты және қәнигелестирилген кәсип-өнер колледжлери Өзбекис­тан Республикасы Автомобиль жоллары мәмлекетлик комитетиниң қурамына берилмекте.

Ҳәзирги ўақытта аўыллық автомобиль жоллары, қалалар, қала посёлкалары, аўыллар ҳәм мәҳәлле көшелериниң жағдайы менен байланыслы болған бир қатар машқалалар шешилмей қалмақта, бул автомобиль жолларының көпшилик бөлеги белгиленген сапалы ҳәм қәўипсиз ҳәрекетлениў талапларына жуўап бермейди.

Жаңа турақ жай массивлериниң қурылыўы, қалалардың кеңейтилиўи, транспорт қураллары санының оғада көбейиўи регионаллық автомобиль жолларының жағдайын түп-тийкарынан жақсылаў бойынша әмелий илажлар көриўди талап етеди.

Район ҳәм қалалардың жол шөлкемлери жол-оңлаў техникасы, материаллық-шийки зат ресурслары менен жетерли дәрежеде тәмийинленбеген, ҳәр жылы ажыратылып атырған қаржылар хожалықлараралық аўыллық автомобиль жолларын, қалалар, қала посёлкалары, аўыллар ҳәм мәҳәллелердиң көшелерин зәрүр дәрежеде сақлаў ҳәм оңлаў жумысларының сапалы орынланыўын тәмийинлеў ушын жетерли емес.

Усы мүнәсибет пенен регионаллық автомобиль жолларының жол қапламаларының жағдайын зәрүр дәрежеге келтириў ҳәм оларды эксплуатациялаўдың өзгешеликлерин арттырыў арқалы жол-транспорт инфраструктурасын буннан былай да жетилистириў, халықтың турмыслық талаплары ушын, әсиресе, аўыллық жерлерде қолай шараятлар жаратыў, сондай-ақ, елимиз экономикасы тармақларын ҳәм аймақларын перспективалы раўажландырыў мақсетинде Өзбекистан Республикасы Президентиниң «2017-2018-жылларда регионаллық автомобиль жолларын раўажландырыў бағдарламасын әмелге асырыў илажлары ҳаққында»ғы қарары қабыл етилди.

Бағдарламада төмендеги ўазыйпалар нәзерде тутыл­ған:

2017-2018-жылларда  5454 километр, соның ишинде, 2017-жылы — 2700 километр,  2018-жылы — 2754 километр хожалықлараралық аўыллық автомобиль жоллары, қалалар, қала посёлкалары, аўыллар ҳәм мәҳәлле көшелерин капитал ҳәм ағымдағы оңлаў;

хожалықлараралық аўыллық автомобиль жоллары, қалалар, қалалар посёлкалары, аўыллар ҳәм мәҳәлле көшелерин ағымдағы оңлаў жумысларын орынлаў ушын регионаллық жолларды оңлаўға қәнигелескен шөлкемлерди 330 жол техникасы менен тәмийинлеў;

ҳәрекеттеги республикалық хожалықларарлық аўыллық автомобиль жоллары, қала, қала посёлкалары, аўыллар ҳәм мәҳәлле көшелерин басқышпа-басқыш хатлаўдан өткериў ҳәм оларды паспортластырыў, бул бағдардағы жумыслардың нәтийжелери бойынша электрон мағлыўматлар базасын жаратыў.

Соның менен бирге, Қарақалпақстан Республикасы бойынша 295 километр, Әндижан ўәлаяты бо­йынша — 324 километр, Бухара ўәлаяты бойынша — 439 километр, Жиззақ ўә­лаяты бойынша — 222 километр, Қашқадәрья ўәлаяты бойынша — 679 километр, Наўайы ўәлаяты бо­йынша — 216 километр, Наманган ўәлаяты бойынша - 309 километр, Самарқанд ўәлаяты бойынша — 479 километр, Сурхандәрья ўәлаяты бойынша — 535 километр, Сырдәрья ўәлаяты бойынша — 267 километр, Ташкент ўәлаяты бойынша  — 516 километр, Ферғана ўәлаяты бойынша — 520 километр, Хорезм ўәлаяты бойынша — 321 километр ҳәм Ташкент қаласы бойынша — 332 километр жолларды ҳәм көшелерди оңлаў нәзерде тутылған.

Жоқарыдағы қарарлардың әмелге асырылыўы төмендеги мәселелерди шешиў имканиятын береди:

бириншиден, жол хожалығын басқарыў системасын жетилистириў, улыўма пайдаланыўдағы автомобиль жолларының заманагөй тармағын буннан былай да раўажландырыў;

екиншиден, улыўма пайдаланыўдағы автомобиль жолларын сақлаў, оңлаў, реконструкциялаў ҳәм қурыў жумысларына бағдарланып атырған қаржылардан пайдаланыўдың нәтийжелилигин арттырыў;

үшиншиден, жойбарластырыў ҳәм жол қурылысы жумысларының сапасын арттырыў имканиятын беретуғын толық ҳуқықлы бу­йыртпашы хызметин шөл­кемлестириў;

төртиншиден, юридикалық ҳәм физикалық шахслар тәрепинен жол қурылысы жумысларында, жол-қурылыс материалларын, өнимлер ҳәм конструкцияларды ислеп шығарыўда техникалық жақтан тәртипке салыў саласындағы нормативлик ҳүжжетлерге әмел етилиўин қадағалаў;

бесиншиден, улыўма пайдаланыўдағы автомобиль жолларын қурыў, реконструкциялаў, оңлаў, үскенелеў және олардан пайдаланыў илажларын тастыйықланған қәрежетлерге муўапық өз ўақтында қаржыландырыў;

алтыншыдан, автомобиль жолларын, әсиресе, аўыллық автомобиль жолларын реконструкциялаў ҳәм оңлаў жумысларын әмелге асырыўда жаңа структура, жасаў ушын қолайлы социаллық-турмыслық шараятлар жаратыў, елимиз хал­қының турмыс дәрежесин жақсылаў;

жетиншиден, Ташкент автомобиль жолларын жойбарластырыў, қурыў ҳәм пайдаланыў институты ҳәм кәсип-өнер колледжлери тийкарында, соның ишинде, тиккелей өндирис кәрханаларында, лабораторияларда ҳәм илимий-жойбарлаў шөлкемлеринде әмелий шынығыўларды системалы шөлкемлестириў жолы менен билимлендириўдиң сапасын арттырыўды тәми­йинлеў ҳәм улыўма, тараў ушын профессионал кадрларды таярлаў;

сегизиншиден, регионаллық автомобиль жолларын сақлаўға тийисли хызметкер ҳәм қәнигелерди тартқан ҳалда, жолларды эксплуатациялайтуғын шөлкемлердиң материаллық-техникалық базасын беккемлеў;

тоғызыншыдан, автомобиль жолларын паспорт­ластырыў ҳәм жоллардың әмелдеги жағдайын сәўлелендирген ҳалда, электрон мағлыўматлар базасын жаратыў.

Жуўмақлап айтқанда, бул ўазыйпалардың әмелге асырылыўы экономиканың раўажланыўына, қала ҳәм аўылларымызды буннан былай да абат етиўге, хал­қымыздың турмыс дәрежесин ҳәм сапасын арттырыўға хызмет етеди.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF