Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 19:29:43, 02.07.2020
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

САЙҒАҚЛАРДЫ ҚОРҒАЎҒА БАҒЫШЛАНДЫ

Жәмийеттиң раўажланыўы инсан менен қоршаған орталық, яғный,  тә­бият байлықлары болған ҳайўанатлар ҳәм өсимликлер дүньясына тиккелей байланыслы.

Ҳайўанат дүньясы тәбийғый ресурс­ларының басқарылыўы ҳәм ақылға уғрас пайдаланыўы Өзбекистан Республикасы «Ҳайўанат дүньясын қорғаў ҳәм оннан пайдаланыў ҳаққында»ғы Нызамына муўапық әмелге асырылады. Жақында Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси, Арал тә­биятты қорғаў прокуратурасы, Ишки ислер минис­трлиги, Бажыхана комитети ҳәм ғалаба хабар қураллары хызметкерлери менен биргеликте «Сайғақларды қорғаў» атамасында семинар-тренинг шөлкемлестирилди.

Семинарда Қарақалпақстан Республикасы Тәбиятты қорғаў бойынша мәмлекетлик комитети баслығы М.Аметов,  Өзбекистан  Экологиялық   ҳәрекетинен   А.Григорьянц, Өзбекистан Республикасы Илимлер академия­сы Өсимликлер ҳәм ҳайўанатлар генефонды инс­титутының илимий хызметкерлери Е.Быкова ҳәм А.Есиповлар, Бердақ атындағы ҚМУдың Экология ҳәм топырақтаныў кафедрасы үлкен илимий хызметкер-излениўшиси А.Кидирбаева ҳәм басқалар шығып сөйлеп, семинарды шөлкемлестириўдеги тийкарғы ўазыйпалар ҳәм оның әҳмийети, күтилип атырған нәтийжелер ҳаққында видеослайдлар тийкарында қатнасыўшы­ларға кең түрде мағлыўматлар берди. Илажда тийкарынан Қарақалпақстан Республикасы Үстирт тегислигиниң биологиялық көп түрлиликти сақлаў, ҳайўанатлар ҳәм өсимликлер дүньясын қорғаў ҳәм сақлап қалыў, жоғалып баратырған ҳайўанатлардың, әсиресе, сайғақлардың нызамсыз саўдасының алдын алыў ҳәм оған қарсы гүресиўди күшейттириў илажларына дыққат қаратылды. Усы жерде атап өтиў орынлы, ҳақыйқатында да сай­ғақлар экосистемалардың теңсалмақлылығын ҳәм өнимдарлығын сақлаўда әҳмийетли роль ойнайды. Ол трансшегаралық мигрант болып, Өзбекистанның Үстирт тегислиги ҳәм арқа Қызыл­қум аймақларында ушырасады. Сайғақ барлық жерде күшли аўлаў астында. Аў, тийкарынан дәстүрий шығыс медицинасында қолланылатуғын дәрилик қурал ушын алып барылады. Бүгинги күнге келип бул ҳайўан жер бетинен жоғалып кетиў қәўпи астында тур.  Атап айт­қанда, өткен жигирма жыл даўамында сайғақлар саны 95 процент­ке азайды. Сайғақ миллий ҳәм халық­аралық нызамшылық қорғаўында. Ол ТМХИ Қызыл дизимине, сийрек түр сыпатында 2009-жылдан баслап Өзбекистан «Қызыл китабы»на ҳәм де СИТЕС-II  Қосымшасы менен СМS-II  Қосымшасына киргизилген. Өзбекистан сайғақ ареалы қатарында басқа мәмлекетлер менен бир қатарда оны сақлаў, қайта тиклеў ҳәм бәрқулла Пикирлеслик Меморандумын тастыйықлады. Сайғақтың Үстирт популяциясын қорғаў ис-илажларын жеделлик пенен алып барыў ҳәм трансшегаралық бирге ислесиўди күшейтиў есабынан тиклениў мүмкин.

Күнниң екинши ярымында қатнасыўшылар арасында түрли бағдарлардағы сораў-жуўап шынығыўлары шөлкемлестирилип, «Үстирт сайғақлары» ҳүжжетли фильми қойып берилди. Семинар даўамында тараў қәнигелери өзлериниң баҳалы пикир-усыныслары менен ортақласып, семинардың мақсет ҳәм ўазыйпаларынан келип шығатуғын бир қатар илажлар белгилеп алынды.

Ҳақыйқатында да, өткерилген семинар-тренинг қатнасыўшыларда қызығыўшылық оятып, бул сийрек ушырасатуғын байлықты сақлаў ­ әҳмийетли ўазыйпа ҳәм тәбиятқа, оның байлықларына жуўапкерли мүнәсибеттиң көрсеткиши екенлигине исеним пайда етти.

Г.САПАРОВА.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF