Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 23:45:44, 19.10.2018
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

САЎҒА-СЫЙДЫҢ

УЛЛЫСЫ — КИТАП

Дүньяда өзи еки байлық бар: материаллық ҳәм руўхый. Усы екеўин де инсанның жасаўы ушын ҳаўа менен суўдай зәрүр десек қәтелеспеймиз... Деген менен, биринши гезекте адам ҳеш ўақыт руўхый байлыққа мүтәж, жарлы болмаўы лазым.

Ал, енди руўхый байлықты асыраў, көтериў дәрегине келсек, биринши гезекте әдебиятты, көркем китапты тилге аламыз. Ҳүрметли Президентимиз “Әдебиятқа итибар—мәнаўиятқа, келешекке итибар” деп жүдә дурыс тастыйықлайды. Ҳақыйқатында да китап пенен дос болған, көп оқыған адам руўхый бай, саўатлы, илимли, меҳрибан, садық инсан болып жетилиседи. Китап—билим булағы, билим—илим шырағы, дейди алымлар. Китаптан жақын садық дос, ақылгөй, кеңесгөй, тәрбияшы табылмайды. Инсан қәлбине зия, жақсылық нурын қуяды.


Көркем китапты жеке отырып оқыған, оның менен сырлас болған адамда өзгеше кейпият пайда болады. Китапта сүўретленген инсанның бахытлы яки аянышлы турмысы оның ойын тербейди. Егер оқыўшы жас болса, көкиреги сергек болып үлкейип бара береди.

Америкалы бақлаўшылар “компьютер алдында отырып үлкейген бала қол менен ручка-қәлемде жазыў жаза алмайды, жазба ҳәриплерди түсинбейтуғын болып қалады” деген болжамды айтып атыр.

Китап берген билимди, тынық ақылды компьютер үскенелери бере алмайды.

Китап оқыған адамның ақылы мудамы шынығыўда болады.

Усындай әҳмийетке ийе китапты бурынлары жүдә қәстерлеген, ҳәтте нан менен тең қойған. Мәселен, Қазы Мәўликтей саәлатлы ел перзентлери нешше асырым жерлерден атлы, тҮйели китаплар алып келген, барларын қайта көширт­тирип, көбейткен. Китаплар аз муғдарда болғанлықтан жүдә қымбат турған. Мәселен, бир қой, баспақ, аттан қуны кем болмаған есабы екен. Лекин сонда да халық ишинде сатып алып оқыәға талабанлар көп болған.

Бахтымызға бүгинги күни көркем әдебий китап деген көп, баҳасы да мут есабы. Сонда да жасларымыздың китап оқыәға ықласы кемейип баратырғандай. Буның, Әлбетте объектив ҳәм субъектив себеплери бар. (Мәселен, видео, телевизор, кино, интернет тағы басқалардың пайда болыәы оқыўға кери тәсир еткени сыр емес). Деген менен биз қарап отырмай адамлардың оқыўға интасын еледе, күшейтиў жолларын қарастырып барыәымыз тийис. Мәселен, китап дүканларын көплеп ашсақ, алдынан гезлескен дүканға адамлардың көпшилиги қайрылмай өтпес еди. Ал, көрип, тамашағанлардың болса бир қаншасы китап сатып алатуғыны ҳәм үйине алып барып оқыйтуғыны анық.

Ҳәммемизде ҳәр қыйлы сәнелерге байланыслы жақынларымызға ҳәр қыйлы саўғалар инам етемиз. Ол адамның киймейтуғынын билсек те, көйлеклик таўар, шаршы, шапан тағы басқа беремиз. Оның орнына саәғаға қызықлы, мазмунлы китапларды бергенде ғой, умытылмас саўға, сыйлық болар еди, деп ойлайсаң (әлбетте, бунда китап саўға беретуғын адамыңның қандай китапқа қызығатуғынын, ямаса кәсибин есапқа алып берсеңиз жүдә мақул болады). Ал жазып, қолтаңбаң менен китап берсеңиз, өмирликке үйиңде сақланады, оқыйды, шаңарақ ағзалары, үйине келгенлер де алып оқыәы мүмкин. Ямаса қызықлы газета, журналға жаздыртып, квитанциясын бере ғойсаң ғой, бир жылға шекем рахметин айтып жүретуғыны сөзсиз.

Ҳәзир “Қарақалпақ фольклоры”ының 100 томлығы шырайлы китап болып шығып атыр. Бизиң ойымызша, соннан алып жақынларымыздың қуәанышлы күнлеринде бир-биримизге инам етсек, бийбаҳа саўға ҳәм саўап болады. Бул ушын Әжинияз, Бердақ, Төлепберген Қайыпбергенов, Ибрайым Юсуповтай белгили сөз шеберлериниң атақлы шығармаларын саўғаға ылайық безеп, сувенирдей етип бастырсақ жүдә мақул болар еди. Сондай-ақ, мектеп ҳәм басқа барлық орта арнаўлы, жоқары оқыә орынларында, жәмәәтлерде қаншадан-қанша таңлаәлар, олимпиа­да тағы басқа жарыслар, кешелер, ушырасыәлар, спорт жарыслары өткерилмекте. Мине соларда жеңимпаз, сыйлы орынға ийе болғанларға китаплар саәға етсек, ийгиликли ис еткен боламыз.

Бул мәселе бойынша сизлердиң пикириңиз қандай, әзиз газета оқыўшылары.

Алланазар

ӘБДИЕВ,

жазыўшы.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF