Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 13:11:51, 21.04.2021
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

 

КИТАП ДҮКАНЫ ҚАЙДА?

“Бүгин қурамалы ҳәм қәўип-қәтерден аўлақ болмаған заманда жазыўшының инсанияттың ертеңги күнин ойлап, адамларды ийманға, инсап-диянат, меҳир-ақыбет, кеңпейилликке шақырыўға қаратылған жалынлы сөзи ҳәр қашанғыдан да Үлкен әҳмийетке ийе болмақта”.

(Президентимиз И.Кәримовтың 2010-жыл, 24-июнь күни Өзбекстан Жазыўшылар аўқамының баслығы Б.Әлимовты қабыл етип, оның менен сәўбетлескен сөзинен).

Бүгинги күнде Қарақалпақстанда газета да көп, журнал да жетерли. Китап ҳалына келтиретуғын “Қарақалпақстан”, “Билим” баспасы тағы бар. Бул басылымлардың барлығы бурын машинкада басылған, ҳәзирги ўақытта компьютерде терилген мийнетке екинши өмир береди.

 


 

Жазыўшылар нешше жыллық үзилиспеден кейин өз есабынан китабын шығарады. Сөйтип “уҳ” деп бир дем алады. Өйткени, ендиги басқыштың мийнети аўыр, машақаты көп. Китапты баспадан үйине алып кетеди. Шығарма жазатуғын жайына текшелеп үйип қояды? Орайлық базардағы, оның кирер бетиндеги китап сататуғын жайма дүканларға китабынан бес-оннан майдалап тапсырады... Нөкистеги “Қарақалпақкитап” жуўапкершилиги шекленген жәмийетке қарайтуғын “Глобус” дүканы да үш-төртеўден зыят алмайды. Басқа китап дүканлары жабылған. Бурын гөне қалада еки дүкан болды. Бири бериректе салынды. Хызметин рәҳәтленип атқармай атырып-ақ жабылды. Сондай-ақ, Орайлық базардың түпкиринде төрт жерде гөне китаплар сатылады. Арасынан жаңадан шыққан китапларды да ушыратыўға болады. Олар усы жаймаларға ығып келген. Әўмети шапқанлары өтип кетеди, гөнерген, жыртылған, тозғанлары семечка, сомса, пирожки орайтуғынларға ийт мутыға сатылады. Булардың обалына қалып атырмыз-аў деп жаны ашыған адамның өзин көрмейсең. Китапханалар жазыўшылардың жаңа китапларына қарыйдарлық ўазыйпасын жоғалтты. Бул жағдай жазыўшыларға материаллық емес, ал, руўхый соққы болды... Ҳәр қандай жазыўшының өз китабын оқыўшысына инам ететуғын бирден-бир орын - китап дүканы. Тилекке қарсы, соңғы жылларда китап дүканлары, жоқарыда айтқанымыздай, қалмай баратыр. Бул аўҳал биз жазыўшыларға аяздан бетер батады.

Сөзимди айқын факт пенен дәлиллеймен. Буннан илгериректе гөне қалада бир китап дүканы ислеп турды. Сол китап дүканы мениң ушын кең сарай, ең ысық орын еди. Оқыўшыларым менен ғайбана табыстыратуғын теберик жай еди...

Гүздиң ҳаўа райының бузылатуғынын қамыс жағымсыз ызылдап билдиретуғынындай, дүканшы жигит те дүканның орнын бир исбилермен сатып алып атырғанын, орнына басқа нәрсе салынатуғынын қапаланып айт­қанда өз қулағыма өзим исенбедим. Шынында да солай болды. Көп узамай китап дүканы бузылып, орнына жаңа қурылыс жүргизилди... Қурылыс жумысларын алып барып атырған жигитлерден сынамақ ушын “Таза китап дүканы салып атырсыз ба, жигитлер?” дедим.

- Қайсы ақылсыз бул заманда китап дүкан салады? Ямаса китап сатады! -деп гүнк етти биреўи.

Мына гәптен көз алдым тастүнек болып кеткендей болды. Қулағымда сол гәп: “Қайсы ақылсыз китап сатады?” тынбай гүўлер еди. Китап сат­қан ақылсызлыққа жатса, китап жазғанлар-ше?! Оларды кимлерге теңеўге болады?! Сонда китапларымыздың дүканда сатылатуғын темир-терсек қурақым қәдир-қымбаты қалмағаны ма?

Яқ, бул садалықтан басқа ҳеш нәрсе емес. Себеби, ата-бабаларымыз руўхый байлықты ҳәрдайым материаллық байлықтан жоқары қойған. Сол себепли де бизиң фольклорлық бай ғәзийнемиз өз қунын жойтпаған ҳалда алыс әсирлерден жетип келген. Демек, жақсы шығармалар қандай дәўирлерди бастан кеширмесин, бәрибир өз өмирин даўам ете береди. Халық бундай қунлы китаплардан ҳеш қашан қол үзбейди ҳәм оларсыз жасай алмайды. Сонлықтан тийисли орынлар китап дүканларын қайта қолға алыў мәселесин шәртли түрде ойлап көриўи тийис. Яки болмаса ертеректеги жыллардағы аралас затлар дүканлары яки супер, минимаркетлердиң бир мүйешинен китаплар сататуғын орынлар ажыратылса мақсетке муўапық болар еди.

Усы жерде Өзбекстан халық ша­йыры Сиражжиддин Саййидтиң еки куплет қосығын келтирип өткенимиз мақул.

“Жүз мың түрли шарап - сизге,

Палаў сизге, кәбап - сизге,

Аҳ шегермен қарап сизге,

Тек бир ғана китап алың.

Алла исиңизди оңынан берсин,

Және өмириңизди берсин,

Үйиңизге әптап алың,

Тек бир ғана китап алың”.

Себеби, китап халқымыз ушын ҳәмме ўақыт руўхыйлық байлық хызметин атқарып келген, еле де атқара береди!

Әбдимурат АТАЖАНОВ,

жазыўшы.

 

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF