Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 14:36:29, 21.04.2021
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

 

МУАЙТАЙ РАЎАЖЛАНЫЎ БАСҚЫШЫНДА

­ Еркинбай Меңлибаевич, сәўбетимизди муайтайдың республикамыздағы раўажланыўының дәслепки басқышлары ҳәм бүгинги күндеги жағдайы менен басласақ?

­ Ең биринши гезекте соны айтыўым керек, муайтай бойынша бир неше мәрте жәҳән чемпионы болғаным халқымызға мақтаныш, ал, мениң өзиме даңқ, атақ-абырай алып келиўи менен бирге үлкен жуўапкершилик сезимлерин де жүкледи. Әлбетте, қай жерде спорттың қайсы бир түринен жәҳән чемпионы жетилисип шықса, сол жерде әйне усы спорт түрине қызығыўшылықтың артатуғыны тәбийғый ҳал. Солай екен, бизиң алдымызға республикамыз басшылары тәрепинен де, муайтайға қызығыўшы жаслардың өзлери ҳәм ата-аналары тәрепинен де усы спорт түрин раўажландырыў ўазыйпасы қойылды. Ҳәр қандай жаңа истиң басланыўының қыйын кешетуғынындай, бизлерге де дәслепки ўақытлары аңсат болмағанын жасырмайман. әлбетте, биздеги шараятларды мен барған мәмлекетлердеги мүм­киншиликлер, спортшыларға жаратылған жеңилликлер менен салыстырып болмас еди. Сонлықтан бизлер дәслепки шынығыўларымызды пайтахтымыздағы 1-санлы спорт мектебиниң, бурынғы бокс мектебиниң сыртқы спорт майданшасында, яғный ашық ҳаўада инвентарьларсыз алып барыўымызға туўра келди. Лекин, «көш жүре келе дүзелер» дегендей, ўақыттың өтиўи, жасларымыздың бир қатар жарысларда өзлерин көрсетиўиниң ҳәм республикамыз басшыларының айрықша ғамқорлығы нәтийжесинде бүгинги күни муайтай Қарақалпақстанда өзиниң айқын раўажланыў басқышына түсти деп исеним менен айта аламан.

 

 

Егер биз, жоқарыда айтқанымдай, дәслепки шынығыўларымызды ашық ҳаўада өткерген болсақ, ҳәзирги ўақытқа келип алты районда ҳәм Нөкис қаласында бес орында спорт дөгереклери ашылып, олардың барлығы заманагөй спорт инвентарьлары менен тәмийинленген. Олардан пайтахтымыздағы 1-санлы балалар спорт сарайында Дамир Хасанов, Юнус Абдуллаев, Берик Тойымбетов ҳәм Алишер Кеңесбаевлар, Нөкис Олимпия резервлери колледжиниң базасында Мухтар Балтабаев, әдилбек Худайбергенов ҳәм Бектурсын Аллаяровлар, Нөкис социал-экономикалық кәсип-өнер колледжиниң спорт залында Жасур Қурбанбаев, 25-санлы улыўма орта билим бериў мектебиниң спорт залында Мақсет Елемисов, ҚМУ жанындағы 1-санлы академиялық лицейдиң спорт залында Шухрат Насруллаев, сондай-ақ, Шымбай районындағы 1-санлы балалар ҳәм жас өспиримлер спорт мектебинде Шәрьяр Оспанов, Қараөзек районындағы 5-тип балалар спорт комплексинде Марат Қунназаров, Қоңырат районындағы 53-санлы улыўма орта билим бериў мектебиниң спорт залында Айдос Қалиев ҳәм Кегейли районында Дастан Бекмуратовлар жасларға муайтай сырларын жалықпастан үйретип келмекте. Атап өтилген муайтай дөгереклерине 2000 ға шамалас бала қатнайды ҳәм бул ақырғы шек емес екенлигине исенемен.

­ Ассоциацияның алдына қойған мақсет ҳәм ўазыйпалары нелерден ибарат?

­ Елимиздиң ертеңги ийелери болған жас әўладты ҳәр тәреплеме шыныққан, физикалық ҳәм интеллектуаллық жақтан күшли, жетик инсанлар етип тәрбиялаў ғәрезсиз мәмлекетимиздиң өз алдына қойған баслы мақсетлеринен саналады. Президентимиздиң «Бизиң балаларымыз бизлерден көре ақыллы, күшли, билимли ҳәм әлбетте, бахытлы болыўы шәрт» деп оғада дурыс атап өткениндей, бизлердиң ҳәр биримиз усы пикирдиң әтирапына еле де тығызырақ жәмлесип, ҳәр тәреплеме саламат әўладты тәрбиялаўдай ийгиликли иске мүнәсип үлесимизди қосыўымыз керек. Бизиң ассоциациямыздың да мақсет ҳәм ўазыйпалары жоқарыда айтылған пикирлер менен үнлес келеди, яғный, биз муайтай спортын раўажландырыў, усы арқалы жасларымызды денсаўлықлары мықлы етип тәрбиялаў ҳәм республикамыздың атын дүньяға танытатуғын спортшыларды таярлаўдан ибарат.

­ Муайтайдың басқа жекпе-жек гүрес түрлеринен баслы өзгешелиги неде ҳәм оның спорт түри сыпатындағы қәлиплесиў тарийхы туўралы да азы-кем мағлыўмат берсеңиз?

­ Мақул. Муайтай (тайбокс) ­ бул ең дәслеп Таиланд армиясында жекпе-жек қол урысының қатал әмелий түри сыпатында қәлиплескен ҳәм XVI әсирден баслап өзиниң классикалық көринисин тапқан. Тайбокстың техникасы муш, аяқ, дизе ҳәм шығанақ пенен берилетуғын соққылар жыйындысынан ибарат. Оның менен шуғылланыў арқалы физикалық таярлықты, сезгирликти, ҳәрекеттиң жоқары тезлигин жетилистириў, характерди шынықтырыў, жаўынгерлик руўхты тәрбиялаў мүмкин.

Бүгинги күнде муайтай тез пәт пенен раўажланып бармақта ҳәм Дүнья жүзилик муайтай ассоциациясына ағза мәмлекетлердиң саны артып атыр.

­ Қарақалпақстанлы муайтайшылардың жәҳән ҳәм Азия чемпионатларындағы, улыўма халықаралық ареналардағы ҳәм Өзбекстан көлеминде өткерилген жарысларда қолға киргизген табысларына кеңирек тоқтап өтсеңиз?

­ әлбетте, муайтайдың Қарақалпақстанға кирип келгенине айтарлықтай көп ўақыт бола қойған жоқ. Соған қарамастан, спорттың бул түри менен шуғылланып атырған жасларымыз бизиң исенимимизди ақлап, тилге тийек етсе арзыйтуғын жетискенликлерди қолға киргизип келмекте. Бүгинги сәўбетимизде олардың барлығын бирме-бир атап өтиў қыйын, солай болса да ең тийкарғы табысларымызға тоқ­тайын. 2006-жылы ноябрь айын­да Ташкент қаласында болып өткен халықаралық турнирде Б.Өтебаев биринши ҳәм Б.Қаллиев екинши орынды ийелеген болса, w00u-жылы Таиландта өткерилген жәҳән чемпионатында жаслар арасында Н.Алламбергенов биринши ҳәм И.Асембаев үшинши орынларды қолға киргизди. w0q0-жылы qi-wy-март күнлери және усы мәмлекетте шөлкемлестирилген жәҳән чемпионатында Ж.Юлдашев ҳәм Қ.Елқараевлар екинши, У.Төрениязов болса үшинши орынды жеңип алды. Сол жылы o-qe-ноябрь сәнелеринде Ташкент қаласында болып өткен халықаралық турнирдиң професссионаллық жөнелисинде өз салмағында Ислам әсембаевқа тең келетуғын спортшы табылмады. Ал, 2011-жыл 20-27-сентябрь күнлери аралығында Ташкентте өткерилген жәҳән чемпионатында Жәҳәнгир Юлдашевтың алтын медальды қолға киргизгенинен өзиңиздиң де хабарыңыз болса керек. Спортшыларымыздың булардан басқа Өзбекстан чемпионаты ҳәм кубок беллесиўлеринде, республикамыздың ашық бириншиликлеринде ерискен табыслары да жүдә көп. әлбетте, биз бул жетискенликлеримиз бенен тоқтап қалыў нийетинде емеспиз. Алдағы ўақытлары да республикамыздың муайтай ышқыпазларын және де көбирек қуўандырыў мақсетинде излениўшилик пенен жумыс алып бара беремиз.

­ Қәнигелерди ҳәм тренерлерди таярлаў ислери қалай жүргизилип атыр?

­ Ҳәзирги ўақытта ассоциациямызда 15 тренер қәниге жасларға муайтай сырларын үйретип келмекте. Олар өткерилетуғын жарысларда өз тәжирийбелерин арттырып барады. Олардың жумысларының нәтийжеси таярлап атырған шәкиртлериниң жарысларда ийелеген сыйлы орынлары менен өлшенеди ҳәм ассоциация тәрепинен бул тренерлерге тийисли сертификатлар берилип, ислеген жумыслары қадағаланып барылады. Қәнигелерди ҳәм тренерлерди таярлаў ислери усылайынша даўам ете береди.

­ Әлбетте, қәлеген спорт түриниң қәўендерлердиң қоллап-қуўатлаўысыз раўажланыўы қыйын. Солай екен, муайташыларымызға жақыннан жәрдем берип киятырған қәўендер мәкеме ҳәм шөлкемлер ҳаққында не айтасыз?

­ Дурыс айтасыз. Ҳәр қандай спорт, әсиресе, жаңа аяққа турып атырған спорт түриниң сырттың жәрдемисиз, финанс­лық қоллап-қуўатлаўсыз раўажланыўы қыйын. Бизиң ассоциациямызға, өткерип атыр­ған ҳәр қыйлы жарысларымызды қаржыландырыўға жақыннан жәрдем берип киятыр­ған «Зарубежнефтегаз ГПД Центральная Азия», «Нукус-Текстиль» ҳәм «Хожели-Шахноза» жуўапкершилиги шекленген жәмийетлерине ҳәм олардың басшыларына айтар алғысымыз шексиз. Егер алдағы ўақытлары бизге жәрдем беремен дейтуғын қәўендер мәкемелер табылса, олар менен бирге ислесиўге таярмыз.

­ Ассоциацияның келешектеги режелери қандай?

­ Өзбекстан Ҳәўескер ҳәм профессионал муайтай ассоциациясының Қарақалпақстан бөлиминиң алдына қойған режелери көп. Олардың ең баслылары ­ жоқарыда айтқанымдай, ҳәр тәреплеме шыныққан, саламат әўладты тәрбиялаў арқалы Ўатанымыздың экономикалық қүдиретиниң беккемлениўине үлес қосыў, жәҳәнниң ҳәм Азияның спорт ареналарында гимнимизди жаңлатып ҳәм байрағымызды бәлент желбиретип, ғәрезсиз мәмлекетимизди дүньяға танытыўдан ибарат.

­ Мазмунлы гүрриңиңиз ушын рахмет, Еркинбай Меңлибаевичә Ассоциацияңыздың алдағы жумысларында табыслар тилеймиз!

Гүрриңлесиўди жүргизген

Сағындық ЖАНИЕВ,

арнаўлы хабаршымыз.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF