Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 13:10:53, 21.04.2021
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ЖАҢҒЫРЫҚҚА АЙНАЛҒАН САЗА

“ӘСИРЛЕР

САЗАСЫ — 2012”

МӘДЕНИЯТ

ФЕСТИВАЛЫНАН СОҢFЫ ОЙЛАР

Үлкемизге дүнья нәзерин қаратқан “Әсирлер сазасы” дәстҮрий мәденият фестивалынан кейин бир нәрсеге көзим анық жетти, бурын айтып жүргенимиздей, миллий қәдириятларымыз қайта тиклениў дәўиринде емес, қайта тикленген екен. Жаслар бул қәдириятларымыз мәнисине жетиўи керек, дегенимиз де Үстиртинликке усайды. Елликқала ра­йоны аймағындағы Әййемги Топыраққала қорғанында өткерилген “Әсирлер сазасы”на мирәт етилген нешше мың қатнасыўшылардан, сырт елли мийманлардан тысқары есап сансыз ағылған тамаша­гөйлер (көпшилиги жаслар) тарийхымызға, қәдириятларымыз, Үрп-әдетлеримиз бенен салт-дәстҮрлеримизге, миллий өнерментшилик пенен кес­тешилик, фольклорға, миллий қосықшылық өнерине, миллий спорт ойынларына қызықпайтуғын, қәстерлемейтуғынлар жоқ есабы екенлигин, халқымыз миллийлигимизге, туўысқан халықлар мәдениятына қаншелли қызығатуғынлығын және бир мәрте дәлийлледи.


“ФЕСТИВАЛЬ”

НӨКИСТЕ

БАСЛАНДЫ

Фонд Форумның ең Үлкен жойбарларынан бири есапланған бул дӘстҮрий мӘденият фестивалы ҳӘр жылы мӘмлекетимиздиң тҮрли тарийхый ҳӘм мӘдений орайларында Өткерилип киятыр. Айта кететуғын бир нӘрсе, фестиваль аңсатына кӨшип, барлық шараятлары бар ўӘлаят орайларында емес, тҮпкир-тҮпкирлердеги тарийхый Әҳмийетке ийе орынларда шӨлкемлестирилиўиниң Өзинде Үлкен мағана жатыр. Фестивальдың өарақалпақстанда Өткерилиўине тийкар болған еки себепти атап Өтиўимиз орынлы. Оның бириншиси, бҮгин аты Әлемге таралып, “Саҳрадағы Лувр” деп аталып атырған И.Савицкий атындағы Қарақалпақстан мӘмлекетлик кӨркем-Өнер музейиниң жӘҳӘнде сийрек ушырасатуғын экс­понатларға ийе болыўы, жетекши музейлер есабында барлығы болса, екинши себеби-ЮНЕСКОның дҮнья мӘденияты естеликлери дизимине киргизилген, Орайлық Азиядағы ең Әййемги қалалардан бири есапланған Топыраққала қорғаны болды.

ДӘстҮрий фестиваль 2008-жылдан басланған болса, сол жылдың Өзинде ЮНЕСКО халықаралық шӨлкеминен бирге ислесиў бойынша усыныс болып, 2009-жылдан баслап-ақ усы шӨлкем менен бирликте Өткерилип атырған бул фестиваль илимий бағдарға ийе болды.

“әсирлер сазасы”ның илимий бӨлиминде мийманлар НӨкисте қарақалпақ халқының Әўладтан-Әўладқа мийрас болып киятырған саз Әсбапларын соғыўдағы айрықша технологиясы менен танысты. Миллий музыка Әсбапларын ислеп шығарыў устаханасының ашылыўына ҳӘм музыка Әсбапларын жаратыў сырлары бойынша семинарға қатнасты.

СӘЛЕМ

ТОПЫРАҚҚАЛА, БАБАЛАР

ЖУРТЫ!

II-IV Әсирлерде қурылып, бизиң кҮнимизге шекем сақланып, бойындағы саң мың сырларды ашыўға тегинликте ийе қоймай кия­тырған елсиз Топыраққалаға “Әсирлер сазасы” жан ендиргендей туйылды. өатара тигилген 52 ақ отаўға жайластырылған сырт елли мийманлар, мӘмлекетимиздиң барлық орынларынан келген сан мың Өнер ийелери қорған Әтирапларын миллий Өнерлери, миллий кийимлери, миллий саз Әсбаплары, миллий тағамларының кӨргизбесине айландырды. Саңыраў далада Әййемги бабалар руўхы ҳҮким сҮрген сырлы қорған ағыл-тегил келип атырған, тҮрли мӘмлекетлерден тҮрли миллет ўӘкиллерине, Өзиниң уллылығына жӘне бир мӘрте тӘн берген мыңлап жерлеслерине қушағын ашты.

өайсы ақ отаў Әтирапына қарасаң да Өзлериниң Өнерлерин кӨрсетип атырған тҮрли фольклор-этнографиялық ансамбльлери, оған қосылып ойынға тҮсип ҳӘм таңланыўшылық пенен тамашалап, тҮрли усылларда ойма усылында исленген миллий нағыслы буйымларды алып келген шебер усталар менен сӘўбетлер қурып, қораз урыстырыўдан баслап, қошқар дҮгистириў, ат шабысы, кӨкпар ойынларын тамашалаўға қумар жыйналғанлардың жҮзлеринен қандай да бир мақтаныш, қанаатланыўшылық сезимлерин аңлаў қыйын емес еди.

МИЙМАНЛАР АЛFАН

ТӘСИРЛЕРДЕН

Том Фоклер - Швейцария: - Усындай фестивальға қатнасыў имканиятына ийе болғанымнан жҮдӘ қуўанышлыман. өарақалпақстаннан алған тӘсирлеримди сӨз бенен жеткериў қыйын. Бундай илажлар миллийликти сақлап ғана қалмастан, сӨз жоқ, раўажландырып та барады.

Жан - Пьер Партуш - Франция: - Бул фестиваль менде барлық нӘрсениң тӘбийғыйлығы менен терең тӘсир қалдырды. Фольклорлық ансамбльлер тӘрепинен атқарылған қосықларға ойнап атырған тамашагӨйлерге қосылып кеткениңди сезбей қаласаң. Өнерментшилик, кестешилик, миллий спорт ойын­ларына таңланбаған мийман болмаса керек.

Химоят Жалилова, Хабиба Олимова, Бахринисо Сангинова - тӘжикистанлы ҳажы аналар: - өарақалпақстанда “Әсирлер сазасы” Өтеди деген даўрықты ТӘжикстан телевидениеси арқалы кӨргенимизден кейин тынышымыз жоғалды. Алты ҳажы ана ойласып, еки жеңил машинада еки сутка жол басып, бҮгин таңда Топыраққалаға жетип келдик. өарақалпақлардың миймандослығын, фестивальдың жҮдӘ жақсы шӨлкемлестирилгенин, тҮрли этнографиялық ансамбльлердиң концертлерин кӨрип жол азабын, қария­лығымызды умытып, азы-кем дем алғанымыздан кейин йошлы қосықларға қосылып, ойынға да тҮстик.

Сонша жол басып бийкарға келмеген екенбиз, хал­қыңыздың Үрп-Әдетлери, салт-дстҮрлери, миллий кийимлери, қӘдириятлары менен танысып атырмыз. Соң Самарқандқа, Нуратаға барып зияратлап кетиўди нийет етип отырмыз. ҲӘр биримиз перзентлер тӘрбиялап, ақлық-шаўлық сҮйип отырған аналармыз. Ендиги жағында дҮньяны кӨрип, журттың нӘзерин тартқан қӘсийетли орынларды зияратлап турыўды мақсет еткенбиз.

Баҳадыр Мавлонов - Ташкент қаласынан, Өнермент: - 3-майдан баслап өарақалпақстандаман. Фестивальдан жақсы тӘсирлер, жаңа идеялар менен қайтып баратырман. МӘселен, ағашқа нағыс ойыўшы усталар барлық ўӘлаятларда, сизлерде де бар. Бирақ, усыллары басқаша. Өзимди жетилискен уста санар едим. Лекин, Үйренеримиз еле кӨп екен.

Ҳеш қандай тас-темирлерсиз, тек қум ҳӘм топырақтан қурылған Әййемги Топыраққаланың қурылыс технологиясына таң қалмаў мҮмкин емес. Ондағы ханалардың жайласыўы, Өткеллер, текшелер, ҳӘзирги архитектураның Әййемги дереги екенлигин кӨрип тӘсийин қалдым.

Фарида Абдупатта­ева - Ташкент ўӘлаяты Аққорған районлық “Торғай” фольклор-этнографиялық ансамблиниң ағзасы: - Шет ел алымлары бул мӘканларды “Женева” деп бийкарға айтпаған екен. Ата-бабалар мийрасларының тҮр-тҮрин усы фестивальда кӨрип, тӘжирийбе алмасып атырмыз. Шоманайлы қызлардан 30-апрельден баслап халқыңыздың миллий дӘстҮрлери бойынша кӨп мағлыўматларды Үйрендик.

ҚАЙСЫ БИРИН АЙТАЙЫҚ...

Халық сейили, 20 дан аслам фольклор-этнографиялық жӘмӘӘтлердиң Өзине тӘн композициялары, кӨркем-Өнер ярмаркасы, миллий ойынлар, миллий тағамлар фестивалы, миллий гҮрес беллесиўлери, ылақ-кӨкпар ойынлары, миллий липаслар фес­тивалы сыяқлы тамаша­гӨйлер нӘзерине усынылған илажлардың ҳеш бири ҳеш кимди бийпарқ қалдырмады. Оларды бирме-бир тӘрийплеп жеткизиўдиң Өзи қыйын. ҲӘр бир ўатанласымызда терең тӘсирлер қалдырып, миллий мақтаныш сезимлерин оятатуғын, миллий қӘдириятларымызды сақлаўға, раўажландырыўға умтылдыратуғын фестиваль Топыраққала баўрайларында ярым ақшамға шекем даўам етти. ТҮн болыўына қарамастан Үйлерине дағыспаған аламанға қарап турып, ата-бабалар жолына садықлықты, қӘлблерге жақын туйғылар жӘне де тереңлесип атырғанлығын, ҳӘр бир миллеттиң раўажланыўына, ҳӘр бир халықтың миллийлигин сақлаўға кең жол ашып берип атырған мӘмлекетимиз келешегине исеним жӘне де артқанлығына гҮўа болдық.

өатнасыўшылардың нӘзерине усынылған гала концерт, Фонд Форум ҳӘм ЮНЕСКОның елимиздеги ўӘкилханасы тӘрепинен жеңимпазларды сыйлықлаў мӘресими фестивальдың бӘнтин басты.

П.ХОЖАМУРАТОВА,

Елликқала районы.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF