Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 12:15:50, 02.06.2020
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ӘСИРЛЕР САЗАСЫН ЖАҢҒЫРТҚАН ҚОБЫЗ

 

Илимде арғы тарийхы IX Әсирлерде жасаған Қорқыт атамызға барып тақалатуғын халқымыздың биринши музыкалық әсбабы есапланған қобыз бизиң күнимизге шекем ең дәслепки соғылған техникасы, дәслепки атқарылған намасы, Әййемги дәстүрлери менен жетип келгени менен қунлы. Профессор С.Баҳадырованың мийнетлеринде буннан еки-үш әсир бурын Орта Азияны гезген Европа илимпазлары қобыздың қандай музыкалық әсбап екенлигин ашып бере алмағаны, қобыз өзиниң ҳаўазы бойынша қуслардың шаңқыўына, түри жағынан аққуўға усайды деп сыпатлаў менен шекленгени туўралы мағлыўматлар бар.

Тек қарақалпақларда ғана жыраўшылық өнери сол турысында жазба әдебияттан бөлек өз алдына өнердиң Үлкен саласы ретинде жасап қалғанлығы, бул саз әсбабы өорқыт ата соққан техникасы өзгертилместен, оның бас­қа түрлери пайда болмас­тан қолланылып киятырғаны айтылған. өобыз хал­қымыздың Әййемнен киятырған нәсият сөзлерин, терме-толғаўларын, батырлар жырын халыққа жеткериўши қурал болған. Бурынғы заманларда халық қобызда айтылған сӨзди заң сыяқлы қабыл еткен. Жыраў ҳәзирги замандағы ғалаба хабар қуралларының, илимниң, китапхананың, театрдың, мӘдениятты тарататуғын мӘдений орын хызметин атқарған, деп кӨрсетиледи.


Ҳақыйқатында да, халқымыздың бай дәстанлары, терме-толғаўлары бизге жыраў намалары, қобыз арқалы жеткен. Жийен, Нурабулла, Дүменбай, Есемурат, Қыяс, Жақсылық жыраўлар усындай бай миллий мийрасларымызды бҮгинги кҮнге жеткериўде қарақалпақ көркем өнери тарийхында орны бар инсанлар.

Хош, қосықшылық Өнериниң түрли салалары жоқары раўажланыў басқышына көтерилген бизиң заманымызда жыраўшылық өнерине итибар, жаслардың бул өнерди үйрениўге умтылыслары қалай, деген сораўға келетуғын болсақ, жаслардың қызығыўшылығы ҳәзир жыл сайын кҮше­йип атырғанын мақтаныш пенен айта аламыз. Музыка ҳәм кӨркем Өнер мектеплеринен баслап жыраўшылық Өнерине балалар оқытылып, колледж ҳәм жоқары оқыў орынларында қӘнигелер жетилисип атырғаны сөзимизге дӘлил. Сол жаслардың арасынан өарақалпақстан халық жыраўы, өарақалпақстан Республикасына хызмет көрсеткен артист сыяқлы мӘмлекетлик атақларға ийе болып атырған, дҮнья айланып бул Өнерин көрсетип жүрген жаслар бар.

Биз бул мақаламызда солардың бири ҳаққында ғана сӨз етиўди мақул таптық. «Әмиў толқыны» фольклор-этнографиялық ансамблиниң басшысы, жыраў Бахтияр Есемуратов Германия, Франция мәмлекетлеринде Өткерилген миллий фольклорлық фестивальларда хал­қымыздың жыраўшылық Өнерине дүньяның нӘзик талғамлы тамашагӨйлериниң нӘзерин аўдарып киятыр. Жыл сайын Самар­қанд қаласында Өткер­илип киятырған «Шарқ тароналари», Сурхандәрьяда Өткерилген «Байсын бӘҳӘри» фестивальларында лауреат атанды. Бухарада болып Өткен «әсирлер сазасы» фестивалынан қос қуўаныш пенен қайтты. Себеби, ол басқарған «әмиў толқыны» фольклор-этнографиялық ансамблиниң усы фестивальға алып барған «Аўылымызға келин келди» атлы композициясы да, жыраўшылық бағдары бойынша қатнасқан Өзи де лауреат болды. Оның бундай табыслары ҳҮкиметимиз тӘрепинен жоқары баҳаланып, «Қарақалпақстан Республикасына хызмет көрсеткен артист» атағы берилди.

Айта кететуғын нәрсе, ҳәзир бундай талантлы жаслар жүдә көп. өарақалпақстан халық жыраўы Бақберген Сырымбетов, еле студент болыўына қарамастан журтшылықты таң қалдырып, тилге тҮсип киятырған Жәнибек Пиязов ҳәм басқа да қобызға жан ендирип, жыраўшылықта ат көтерип киятырған жаслар бар екен, халқымыздың Әййемнен кия­тырған бул өнери тек сақланып қалмастан раўажлана береди, әсирлер аса жырланып, өлмес ғәзийнелеримизди әўладлардан-әўладларға жеткере бериўге хызмет етеди.

Пердегүл

ХОЖАМУРАТОВА.

СҮЎРЕТТЕ: «Асрлар садоси-2011» мәденият фестивалының жеңмпазы, Карақалпақстан Республикасына хызмет корсеткен артист, жыраў Бахтияр Есемуратов.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF