Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 09:03:57, 27.05.2020
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

ЛЕБИЗ ЕТТИҢ БЕ, ОРЫНЛА

(ШӘртнама қатнасықларындағы жаңалықлар)

Базар қатнасықлары шараятында хожалық жүргизиўши субъектлердиң өз-ара экономикалық қатнасықларында шәр­т­намалы мүнәсибетлер айрықша орын ийелейди. Сол себепли, шәртнама қатнасықларын жолға қойыў ушын тийисли нормативлик-ҳуқықый тийкарларды жаратыў ҳәм турақлы рәўиште жетилистирип барыў бүгинги күнниң тийкарғы ўазыйпалары болып есапланады.

Бүгинги күнде аўыл хожалығындағы шәртнамалы мүнәсибетлер Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинетиниң 2003-жыл 4-сентябрьде қабылланған “Аўыл хожалығы өнимлерин жетистириўде шәртнамалы мүнәсибетлерди жетилистириў ҳәм де миннетлемелердиң орынланыўы ушын тәреплердиң жуўапкершилигин асырыў илажлары ҳаққында”ғы қарары менен тас­тыйықланған “Аўыл хожалығы өнимлерин жетистириўшилер менен таярлаўшы, хызмет көрсетиўши кәрханалар ортасында шәртнамалар дүзиў, оларды дизимнен өткериў, орынланыўы бойынша мониторинг алып барыў тәртиби ҳаққында”ғы Нызамға тийкарланып тәртипке салынады.


Аўыл хожалығы Өнимлерин жетистириўшилер менен таярлаўшы, хызмет кӨрсетиўши ҳӘм тӘмийнатшы кӘрханалар ортасында шӘртнамалы мҮнӘсибетлерди жӘне де жетилистириў, яғный, шӘртнамалар дҮзиў, сондай-ақ, олардың орынланыўы бойынша мониторинг жҮргизиў тӘртибин жетилис­тириў мақсетинде Минис­трлер Кабинетиниң 2011-жыл 30-июньдеги 193-санлы қарары қабыл етилди. Усы қарар менен жоқарыда аты аталған Нызамға бир қатар Өзгерислер ҳӘм қосымшалар киргизилди.

Жаңа тӘртипке муўапық, ра­йон ҳӘкимлери хожалықлар менен таярлаўшы ҳӘм хызмет кӨрсетиўши кӘрханалар ортасында мӘмлекетлик буйыртпалар ушын шӘртнамалар дҮзилиўи ҳӘм оның орынланыўы бойынша алып барылып атырған жумысларды муўапықластырып барады. Сондай-ақ, жаңа тӘртипте мӘмлекет талаплары ушын аўыл хожалығы Өнимлерин сатып алыў мақсетинде дҮзилетуғын контрактация шӘртнамаларында мӘмлекет талаплары ушын сатып алынатуғын ҳӘм де хожалықлар ықтыярында қалатуғын Өнимлердиң сорты, муғдары ҳӘм бас­қа да талапларға жуўап беретуғын сапалы Өним ислеп шығарыўға болған жуўапкершиликти асырыўға хызмет етеди.

әўелги тӘртипке тийкарланып дҮзилген шӘртнамалар дизимнен Өткизилген жағдайда таярлаўшы ҳӘм хызмет кӨрсетиўши кӘрханалар шӘртнама дизимнен Өткизилген кҮннен баслап еки жумыс кҮни мҮддетке хожалықларға дизимнен Өткизилген шӘртнаманың бир нусқасын жеткерип беретуғын болса, жаңа тӘртипке тийкарланып дҮзилген шӘртнамалар имзаланған ҳалда хожалықларға жеткерип берилиўи шӘртлиги белгиленди. Соның менен бирге, тӘреплерде ҳӘм де аўыл ҳӘм суў хожалығы бӨлимлеринде қалатуғын шӘртнама нусқалары Үш жыл даўамында сақланыўы белгилеп қойылған.

Жаңа тӘртипте хожалықларға жеткерилип берилетуғын туқым ҳӘм егиў материалларының сорты, сапасы, муғдары район ҳӘкимлери тӘрепинен белгилениўи кӨрсетип Өтилген. Бул Өз гезегинде Өним жетистириўшилерге жоқары сорт тазалығы, аймақтың топырақ-ықлым шараятына сай сорт­ларды жеткерип бериў мҮмкиншилигине ийе болады.

ҲӘммеге белгили, жоқары сапалы Өним жетистирип берилсе, ол жағдайда тӘреплердиң келисимине қарап бундай Өнимге жоқары нырқ пенен ҳақы тӨлениўи белгилеп қойылады. әлбетте, Өним жетистириўшилер бул имканияттан Өз орнында пайдаланыўы лазым. әмелдеги тӘртиплерге кӨре, ресурсларды жеткерип бериў, сондай-ақ, жетистирилген Өнимлерди таярлаўшы кӘрханаларға тасыў тӘмийнатшы ҳӘм таярлаўшы кӘрханалар тӘрепинен Әмелге асырылады. Айырым ҳалларда жеткизип берилетуғын Өнимлерди тасыў хожалық тӘрепинен Әмелге асырылыўы мҮмкин. Бундай ҳалларда хожалықтың транспорт қарежетлери таярлаўшы ҳӘм хызмет кӨрсетиўши кӘрханалар тӘрепинен Өтелетуғын еди.

Жаңа тӘртип бойынша хожалық тӘрепинен сарпланған транспорт қарежетлери тӨленбегенлиги ушын таярлаўшы ҳӘм хызмет кӨрсетиўши кӘрханалар хожалыққа тӨлеў мҮддети Өткерилип жиберилген ҳӘр бир кҮн ушын белгиленген мҮддетте тӨленбеген сумманың 0,4 проценти, бирақ та, тӨлеў мҮддети Өткизилип жиберилген сумманың 50 процентинен кӨп болмаған муғдарда пения (жӘрийма) тӨлеўи белгиленген.

Бул Өз гезегинде хожалықлардың транспорт қарежетлерин таярлаўшы ҳӘм тӘмийнатшылар тӘрепинен Өз ўақтында ҳӘм толық тӨлениўи, болмаса қосымша жӘриймалар қолланыў имканын береди.

ТӘбийғый апатшылық, яғный, “форс-мажор” жағдайларында хожалықлардың жуўапкершилигин кемейттириў я болмаса оларды пҮткиллей жуўапкершиликтен азат етиў мӘселеси Үлкен Әҳмийетке ийе. Усы себепли, Әмелдеги нызамға бир қатар Өзгерислер ҳӘм қосымшалар киргизилди. Ол бойынша:

- келиспеўшилик мӘселелери келип шыққан жағдайда тӘреплер қағыйдаға муўапық ғӘрезсиз рӘўиште я болмаса район ҳӘкимлери жанындағы шӨлкемлестирилген тӘбийғый апатшылық ҳалатларын (форс-мажор) тастыйықлаў бойынша комиссия қатнасыўында судларға шекем шешиўдиң ис-илажларын кӨриўи;

- тӘбийғый апатшылықты (форс-мажор) тастыйықлаў бо­йынша комиссия қурамына ра­йон (қала) ҳӘкимлери басшылық етиўи;

- тӘбийғый апатшылық жағдайларын (форс-мажор) тасты­йықлаў бойынша комиссия қурамына Аўыл ҳӘм суў хожалығы министрлиги, МӘмлекетлик статистика комитети, “Жергеокадастр” мӘмлекетлик комитети, Суў тутыныўшылар бирлеспелери аймақлық органлары ҳӘм басқа да кӘрханалардың ўӘкиллери кириўи ҳӘм комиссияның қурамы район ҳӘкимлери тӘрепинен тастыйықланыўы;

- тӘбийғый апатшылық жҮз берген жағдайында (форс-мажор) оны тасты­йықлаў бойынша комиссия кӨрип шығыўда мӘмлекетлик органлардың мағлыўматлары ҳӘм хабарнамасы тийкарында Өнимниң сапасының пӘсейиўи я болмаса бузылыўы жағдайлары, сондай-ақ, форс-мажор ақыбетинде таярлаўшының айыбы менен шӘртнамалар бо­йынша миннетлемелер орынланбағанлығы ушын хожалықларды жуўапкерликтен азат етиў бойынша жуўмақ берилиўлери мҮмкиншилиги;

- форс-мажор жағдайларын анықлаўда шӘртнама тӘреплери қатнасыўы кереклиги белгиленип қойылды.

Жуўмақлап айтқанда, аўыл хожалығында шӘртнамалы мҮнӘсибетлердиң нормативлик-ҳуқықый тийкарлары жҮзеге келген шараятларды есапқа алған ҳалда турақлы рӘўиште жети­лис­тирип барылмақта. Бундай шараятта фермер хожалықлары басшылары жаратылып атырған шараятлардан, Өз ҳуқықларынан толық пайдаланған ҳалда жумыс алып барыўы, олардың раўажланыўында мҮмкиншиликлер жаратылған болады.

М.ҚУРБАНИЯЗОВ,

Қарақалпақстан Республикасы Аўыл ҳәм суў хожалығы министрлигиниң “Фермер ҳәм дийқан хожалықларын раўажландырыў ҳәм шәртнама мүнәсибетлери мониторинг жүритиў” бөлими баслығы.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF