Еркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 16:18:00, 23.02.2020
Хош келипсиз! | RSS
Сайт мазмуны

Кириў усылы

РАЎАЖЛАНЫЎ ҲӘМ ПӘРАЎАНЛЫҚТЫҢ

ИСЕНИМЛИ КЕПИЛИ

(Өзбекистан Республикасы Олий Мажлиси Сенатының

алтыншы жалпы мәжилисиниң жуўмақлары ҳаққында)

Өзбекистан Республикасы Олий Мажлиси Сенатының алтыншы жалпы мәжилисинде көрип шығылған ҳәр бир нызам ҳәм қабыл етилген ҳәр бир қарар елимиздиң раўажланыўы ҳәм пәраўанлығының исенимли кепили сыпатында айрықша әҳми­йетке ийе болды.

Сенат мәжилисинде өткен шерек әсир даўамында мәмлекетимиздиң социал-экономикалық тараўларында алып барылған избе-из реформалар ҳәм дүнья көлеминде «өзбек модели» сыпатында тән алынған Өзбекистанның раўажланыў жолының ҳеш қандай альтернативасы жоқлығын пүткил жәҳән жәмийетшилиги тәрепинен мо­йынланғаны айрықша атап өтилди.

Усы дәўир ишинде 1992-жыл 8-декабрьде қабыл етилген Өзбекистан Республикасы Конституциясында белгиленген тийкарғы қағыйдаларды турмысқа толық енгизиў мақсетинде мәмлекетлик ҳәкимият ҳәм басқарыўды және де демократияластырыў ҳәм еркинлестириў, суд-ҳуқық системасын реформалаў, пуқаралық жәмийети институтларын раўажландырыў, демократиялық базар реформаларын ҳәм экономиканы либералластырыўды және де тереңлестириў бағдарында кең көлемли реформалар әмелге асырылды ҳәм шын мәнисиндеги тарийхый табыслар қолға киргизилгенлиги көрсетип өтилди.

Ғәрезсизлик жылларында экономикамыз дерлик 6 есеге, халықтың жан басына туўра келетуғын реал дәраматлар 12 еседен артық өсти. Кейинги 11 жылда жалпы ишки өнимниң өсиў пәтлери турақлы рәўиште 8 проценттен жоқары болып қалмақта. Халықтың турмыс пәраўанлығының артыўы, күн көрисиниң жақсыланыўы, денсаўлықты сақлаў системасының түпкиликли реформаланыўы нәтийжесинде адамлардың орташа өмир сүриў дәрежеси 67 жастан 73 жас­қа, ҳаяллар арасында болса 75 жасқа жетти, аналар ҳәм балалар өлими кескин кемейди.

Ғәрезсизликтиң дәслепки күнлеринен баслап демократия­лық ҳуқықый мәмлекет ҳәм еркин пуқаралық жәмийети принциплерине сай болған парла­мент­ти қәлиплестириўге де айрықша итибар қаратылды.

Сондай-ақ, Сенаттың алтыншы жалпы мәжилисиниң күн тәртибинен орын алған 6 нызам ҳәм басқа да мәселелер сенаторлар тәрепинен кең додаланып, мақулланды. Әсиресе, ҳәр бир жаңа нызам статьяларында дәўир руўхы ҳәм турмысымызды және де демократияластырыўға қаратылған ҳуқықый тийкарлар беккемлеп берилди.

Сенаттың жалпы мәжилисинде мақулланған «Жасларға байланыслы мәмлекетлик сиясат ҳаққында»ғы Өзбекистан Республикасы Нызамында жасларға байланыслы мәмлекетлик сиясаттың тийкарғы жөнелислери белгилеп берилген. Жаслардың ҳуқықлары, еркинликлери ҳәм нызамлы мәплерин тәмийинлеў беккемленген.

Нызам нормаларына көре, жаслар сиясаты мәмлекетлик, аймақлық ҳәм басқа да бағдарламалар тийкарында әмелге асырылыўы мүмкин болып, бунда бағдарламалар жасларды социаллық қоллап-қуўатлаў, жас пуқаралардың жеке, сиясий, экономикалық, социаллық, мәдений ҳуқықлары ҳәм еркинликлерин қорғаў ҳәм жүзеге шығарыўды тәмийинлейтуғын зәрүр шараятларды жаратыў, жәмийет турмысында орны ҳәм белсендилигин арттырыў, физикалық жақтан саламат ҳәм бәркамал жас әўладты тәрбиялаўдың барлық ҳуқы­қый тийкарларын өз ишине алады.

Сондай-ақ, жалпы мәжилистиң күн тәртибиндеги «Ишки ислер уйымлары ҳаққында»ғы Өзбекистан Республикасы Нызамы сенаторлар тәрепинен аймақлық мәплерди есапқа алған ҳалда кең додаланып, бир даўыс­тан мақулланды. Нызамда ишки ислер уйымлары хызметиниң принциплери сыпатында нызамлылық, бирден-бир бирлик, пуқаралардың ҳуқықлары, еркинликлери ҳәм нызамлы мәплерине әмел етиў, оларды ҳүрмет етиў, ашық-айдынлық ҳәм жәрия­лылық сыяқлы улыўма инсаный қәдириятлар өз көринисин тапқан.

Соның менен бирге, халық­аралық ҳуқықый нормаларға толық муўапық ҳалда нызамда ишки ислер уйымларының пуқаралардың ҳуқықлары, еркинликлери ҳәм нызамлы мәплерин, физикалық ҳәм юридикалық шахс­лардың мүлкин, Конституциялық дүзимди қорғаўы, шахс, жәмийет ҳәм мәмлекеттиң кәўипсизлигин тәмийинлеўи белгилеп берилди.

Бәршемизге мәлим, елимизде ғәрезсизлик жылларында қоршаған орталықты қорғаў, экология мәселелерине үлкен әҳми­йет берилмекте. Сондай-ақ, бул тараўдағы нызамшылықты және де жетилистириў, ҳуқықый тийкарларды беккемлеў бойынша да системалы жумыслар алып барылмақта. Буның дәлили сыпатында Сенат жалпы мәжилисинде сенаторлар тәрепинен қоллап-қуўатланған, аймақлық мәплерден келип шығып мақулланған «Ҳайўанатлар дүньясын қорғаў ҳәм оннан пайдаланыў ҳаққында»ғы, «өсимликлер дүньясын қорғаў ҳәм оннан пайдаланыў ҳаққында»ғы нызамларды атап өтиў мүмкин.

«Ҳайўанатлар дүньясын қорғаў ҳәм оннан пайдаланыў ҳаққында»ғы нызамда ҳайўанатлар дүньясын қорғаўдың анық жоллары, сийрек ушырасатуғын ҳәм жоғалып кетиў қәўпи астындағы жабайы ҳайўанлардың түрлерин сақлап қалыўға байланыслы тийкарғы талаплар тәртипке салынды. Жабайы ҳайўанларды, олардың жасаў орталығын, көшип өтиў жоллары ҳәм өнип-өсиў орынларын сақлаўға қаратылған биотехникалық илажларды шөлкемлестириў ҳәм өткериў тәртиби белгилеп берилип, жабайы ҳайўанларды услаўдың қадаған етилген усыллары, түрлери, сондай-ақ, ҳайўанат дүньясынан пайдаланыў ҳуқықын шеклеў ҳәм жуўмақлаў тәртибиниң ҳуқықый тийкарлары беккемлеп қойылды.

«Өсимликлер дүньясын қорғаў ҳәм оннан пайдаланыў ҳаққында»ғы Нызамда болса өсимликлер дүньясы объектлеринен улыўма ҳәм арнаўлы пайдаланыў түрлери, сондай-ақ, өсимликлер дүньясынан пайдаланыўшылардың миннетлемелерин анықластырыў, өсимликлер дүньясы объектлеринен арнаўлы пайдаланыў ҳуқықын тоқтатып турыў, жуўмақлаў, бийкар етиў тәртибин белгилеўге, айрықша категориядағы жерлердиң өсимликлер дүньясы объектлеринен пайдаланыў, өсимликлер дүньясы объектлерин республикаға алып кириў, республикадан алып шығыў шәртлери белгилеп қойылды.

Сенаторлар жалпы мәжилисте «Мийнетти қорғаў ҳаққында»ғы Өзбекистан Республикасы Нызамын да көрип шығып, бир даўыстан мақуллады. Бул нызам базар экономикасының ҳәзирги заман талапларына ҳәм елимизде демократиялық реформаларды және де тереңлестириў, экономиканы еркинлестириў, мәмлекет жеке шериклигин беккемлеў, исбилерменлик жумысын ҳәм мийнетке байланыслы нызам ҳүжжетлерин раўажландырыў бойынша көрилген ис-илажларға муўапық келеди.

Сондай-ақ, бул нызамның қабыл етилиўи кәрханаларда мийнетти қорғаўдың дурыс шөлкемлестирилиўин ҳәм мийнет қәўипсизлигин тәмийинлеўге, өндиристеги бахытсыз ҳәдийселер ҳәм кәсиплик кеселликке шалыныўдың алдын алыўға ҳәм олардың дәрежесин кемейттириўге, экономиканың түрли тараўларының хызметкерлери ушын, исбилерменлер бизнесин раўажландырыў ушын мүнәсип мийнет шараятларын жаратыўға, парахорлықтың ҳәм қадағалаў және тексериў ўазыйпаларын орынлаў пайытында мәмлекетлик уйымлардың исбилерменлик субъектлериниң хожалық ислерине араласыўы итималының алдын алыўға көмеклеседи.

Сенат жалпы мәжилисиниң күн тәртибиндеги «Өзбекистан Республикасының айырым нызам ҳүжжетлерине өзгерислер ҳәм қосымшалар киргизиў ҳаққында»ғы Нызамында Өзбекистан Республикасының 15 нызамы ҳәм 6 кодексине өзгерис ҳәм қосымшалар киргизилди. Атап айтқанда, «Өзбекистан Республикасының пуқаралығы ҳаққында»ғы, «Өзбекистан Республикасы Министрлер Кабинети ҳаққында»ғы, «Ҳәкимшилик жуўапкершилик», «Жынаят кодекслери», «Суд экспертизасы ҳаққында»ғы, «Прокуратура ҳаққында»ғы, «Адвокатлық жумысының кепилликлери ҳәм адвокатларды социаллық қорғаў ҳаққында»ғы, «Суд органлары ҳәм басқа да органлардың ҳүжжетлерин орынлаў ҳаққында»ғы, «Улыўма әскерий миннет ҳәм әскерий хызмет ҳаққында»ғы ҳәм басқа да нызамлар усылардың қатарына киреди.

Жоқарыда атап өткенимиздей, Сенаттың жалпы мәжилисинде көрип шығылған ҳәр бир мәселе бойынша қабыл етилген қарарлардың орынланыўы биз сенаторлардан да үлкен жуўапкершилик талап етеди. Биз депутат ҳәм сенатор сыпатында Сенаттың жалпы мәжилисинде мақуллан­ған нызамларды жергиликли Кеңес депутатлары менен биргеликте орынлаўшыларға ҳәм халқымызға жеткериўде, олардың орынланыўын қадағалаўда системалы жумыслар алып барыўымыз керек.

Усы күнлерде болса, халқымыз ғәрезсизлигимиздиң 25 жыллығын кең нышанлар екен, бул ең уллы, ең әзиз байрамымыз азатлық ҳәм абат турмыс байрамы, пәраўанлық ҳәм тынышлық байрамы, ҳәр бир инсанның қәдир-қымбаты бәлент тутылып, ҳүрметленетуғын, бахтымыз байрамы екенлигин шын жүректен сезип, ғәрезсизлигимиздиң мәңгилигин, елимизде алып барылып атырған жаратыўшылық ислерин мақтаныш етип, келешекке үлкен исеним менен қарамақта.

Пурсаттан пайдаланып, ҳәр бир күнимиз байрам қуўанышларына толы болсын, ғәрезсизлигимиз мәңги болсын, деп тилек билдиремен.

Гүлистан АННАҚЛЫЧЕВА, Өзбекистан Республикасы Олий Мажлиси Сенаты ағзасы, Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси депутаты.

Излеў

Көп оқылған мақалалар

Сыбайлас сайтлар

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңесиниң газеталары.
Қарақалпақстан баспасөз ҳәм хабар агентлигинде 2007-жыл 7-февральда дизимге алынған. Гүўалық № 01-001
Developed by TUIT NF